Bạn chạy xe máy trên đường Giải Phóng thì bị một xe khác tông vào bên hông, gãy tay, nằm viện Bạch Mai. Người nhà ngồi tính: viện phí, ngày nghỉ làm, người trông nom. Câu hỏi đầu tiên là có thể đòi những khoản bồi thường tai nạn giao thông nào, và luật nhìn từng khoản ra sao. Bài này đọc Điều 590 Bộ luật Dân sự theo từng nhóm, không nêu số tiền nào và không kết luận vụ việc của ai.
Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ.
Khoản bồi thường tai nạn giao thông: Điều 590 chia thành những nhóm nào
Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015 nói về thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm. Theo nhiều bản tóm tắt đăng trên các trang pháp luật và tạp chí của ngành Tòa án, điều này gồm hai phần: khoản 1 liệt kê các nhóm thiệt hại vật chất, khoản 2 nói thêm về khoản bù đắp tổn thất tinh thần. Chúng tôi dựa vào các bản tóm tắt đó, theo tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo.
Cần tách hai câu hỏi. Điều 590 trả lời “có những khoản nào được đặt ra yêu cầu”. Còn ai phải trả, có lỗi hay không, có được miễn hay giảm hay không là câu hỏi khác, tùy từng vụ. Yêu cầu một khoản cũng không có nghĩa khoản đó chắc chắn được chấp nhận đủ.
Nhóm một: chi phí cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe
Theo tóm tắt, đây là chi phí hợp lý để cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất hoặc giảm sút. Ví dụ cho dễ hình dung, không phải danh sách chốt của luật: tiền khám, xét nghiệm, thuốc, nằm viện, phẫu thuật, tập phục hồi chức năng. Chữ “hợp lý” nghĩa là khoản chi sẽ được xem xét có cần thiết hay không, vì vậy hóa đơn và chỉ định của bác sĩ rất quan trọng.
Nhóm hai: thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút
Theo tóm tắt, đây là phần thu nhập thực tế của người bị thương bị mất hoặc giảm sút do phải điều trị. Nếu thu nhập không ổn định và không xác định được, luật áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại. Bài này không nêu mức nào. Người có việc làm tự do, như bán hàng ở chợ hay chạy xe công nghệ, nên chuẩn bị thêm tài liệu cho thấy mình đã nghỉ và nghỉ bao lâu.
Nhóm ba: người chăm sóc
Theo tóm tắt, nhóm này gồm chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc trong thời gian điều trị. Nếu người bị thương mất khả năng lao động và cần người chăm sóc thường xuyên thì còn gồm chi phí hợp lý cho việc chăm sóc. Khi người nhà thay phiên vào viện, nên ghi lại ai trông, những ngày nào, có nghỉ làm hay không.
Nhóm bốn: thiệt hại khác do luật quy định
Đây là nhóm mở, dành cho những thiệt hại mà luật khác quy định riêng. Bài này không liệt kê vì chúng tôi chưa kiểm chứng được. Khi nghĩ có khoản nào đó chưa nằm trong ba nhóm trên, hãy hỏi luật sư.
Tổn thất tinh thần: khoản bù đắp thêm ở khoản 2
Theo tóm tắt, người chịu trách nhiệm bồi thường khi sức khỏe bị xâm phạm phải trả các khoản ở khoản 1 và “một khoản tiền khác” để bù đắp tổn thất về tinh thần của người bị thương. Mức này do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định trong giới hạn tối đa do luật đặt ra. Bài cố ý không nêu con số, vì mức có thể thay đổi và không có công thức chung cho mọi vụ.
Điều đáng nhớ: đây không phải khoản tự động và không có “giá” cố định cho một loại thương tích. Ghi lại ảnh hưởng thực tế, ví dụ phải nghỉ học, nghỉ làm dài ngày, phải điều trị lâu hay ngại đi xe, có thể giúp bạn trình bày rõ hơn khi trao đổi hoặc nhờ luật sư.
Hồ sơ nên giữ cho từng nhóm khoản
Phần này là khuyến nghị thực tế, không phải điều luật.
- Chi phí điều trị: giấy cấp cứu, giấy ra viện, đơn thuốc, phim chụp, hóa đơn viện phí, biên lai. Hỏi bệnh viện cách xin bản sao hồ sơ.
- Thu nhập bị mất: giấy xác nhận nghỉ việc, bảng lương, hợp đồng; với lao động tự do là tin nhắn đơn hàng, sổ ghi chép.
- Người chăm sóc: ghi chú ngày công của người trông, chi phí đi lại, ăn ở của người đó.
- Tinh thần: giấy hẹn tái khám, ghi chú sinh hoạt bị ảnh hưởng.
- Chung: biên bản hoặc giấy hẹn của công an, ảnh hiện trường, thông tin bên kia và nhân chứng.
Cất bản gốc, đưa người khác bản sao và xin giấy biên nhận.
Ai phải trả và vai trò của bảo hiểm
Điều 590 không nói ai phải trả trong từng vụ. Bên gây tai nạn có thể có bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe; bài người bị hại yêu cầu bảo hiểm TNDS của bên gây tai nạn nói về cách liên hệ. Với người bị thương nặng, bài tạm ứng bồi thường bảo hiểm TNDS nêu các mốc theo tóm tắt.
Tiền từ bảo hiểm và các khoản đòi theo Điều 590 là hai việc khác nhau, có thể không trùng nhau. Hãy hỏi doanh nghiệp bảo hiểm và luật sư trước khi ký giấy cam đoan hay nhận tiền dàn xếp.
Nếu bạn là người thuê xe máy ở Hà Nội
Trách nhiệm giữa người thuê và cửa hàng, hợp đồng, bảo hiểm của xe thuê, tiền đặt cọc: chúng tôi không có dữ kiện để khẳng định thay cửa hàng, cũng không hứa cửa hàng cử người ra hiện trường. Hãy xác nhận trực tiếp qua số 0942467674, tại cửa hàng Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00. Nên hỏi bằng tin nhắn để có bằng chứng, và giữ hợp đồng hoặc biên nhận thuê xe.
Vừa bị tông: việc trước tiên
Người bị thương cần được cấp cứu trước: gọi 115, báo công an qua số 113. Điểm a khoản 1 Điều 80 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu người gây tai nạn và người liên quan dừng ngay phương tiện, cảnh báo nguy hiểm, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn và báo tin cho cơ quan Công an, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất. Nếu bạn còn tỉnh, hãy nhờ người xung quanh gọi giúp, ưu tiên cứu người và không di chuyển hiện trường nếu không cần thiết.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Cổng tra cứu văn bản của Chính phủ: nơi tra Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (Điều 590).
- Luật số 36/2024/QH15: Điều 80.
Phần Bộ luật Dân sự trong bài được tổng hợp từ bản tóm tắt trên các trang pháp luật, chưa đối chiếu Công báo, và quy định có thể thay đổi. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng; hãy hỏi luật sư hành nghề tại Hà Nội cho vụ việc của bạn.
Tóm lại
Theo tóm tắt Điều 590, người bị thương có thể đặt yêu cầu về chi phí điều trị, thu nhập bị mất, chi phí và thu nhập của người chăm sóc, thiệt hại khác theo luật và một khoản bù đắp tổn thất tinh thần. Mức và việc được chấp nhận tùy từng vụ. Các câu hỏi pháp lý khác ở mục hỏi đáp pháp lý, còn toàn bộ câu hỏi thường gặp nằm trong chuyên mục hỏi đáp.