Lỡ bấm nút đề khi xe tay ga đang nổ máy hoặc đang chạy: có hại máy không và cách bỏ thói quen bấm nhầm

Mới thuê xe tay ga, rất nhiều người lỡ bấm đề khi xe ga đang nổ: phố ồn quá không nghe tiếng máy, hoặc định bấm còi lại chạm nhầm nút bên tay phải. Có khi nghe một tiếng rè, có khi chẳng nghe gì, rồi cứ lo xe hỏng. Bài này giải thích chuyện gì xảy ra bên trong, khi nào đáng lo, và cách tập để bỏ hẳn thói quen bấm nhầm.

Vì sao người mới hay bấm đề khi xe ga đang nổ

Qua việc giao xe hằng ngày, tôi thấy bấm nhầm thường rơi vào mấy trường hợp quen thuộc:

• Máy nổ êm, phố lại ồn. Nhiều xe ga đời mới nổ rất nhỏ tiếng. Đứng giữa phố Nguyễn Văn Cừ giờ tan tầm, xe tải và còi inh ỏi, bạn không nghe được máy đã nổ chưa nên bấm thêm lần nữa. Đây là kiểu xe ga bấm đề hai lần hay gặp nhất.

• Máy tự tắt khi dừng đèn đỏ. Một số mẫu có chức năng ngắt máy tạm thời khi dừng. Người chưa quen tưởng xe chết máy, vội bấm đề. Trên các xe có chức năng này, thường chỉ cần vặn ga là máy nổ lại, cách dùng cụ thể nên xem sổ hướng dẫn hoặc hỏi tiệm lúc nhận xe.

• Nhầm vị trí nút. Còi và xi nhan thường nằm bên tay trái, nút đề bên tay phải. Ai quen xe khác hoặc đang luống cuống dễ bấm sai bên.

• Ngón cái để hờ trên cụm nút. Khi chạy mà ngón cái tay phải không ôm tay ga, chỉ một cú xóc ổ gà là ngón tay chạm vào nút.

Bấm đề khi máy đã nổ: bên trong xảy ra gì

Câu trả lời phụ thuộc vào kiểu bộ đề của xe. Khi nhận xe, bạn cứ hỏi thẳng tiệm xe mình đang dùng là loại nào.

Xe dùng củ đề rời

Đây là kiểu bộ đề truyền thống: củ đề là một mô tơ riêng, quay trục cơ qua bánh răng và một khớp một chiều. Khi máy đã chạy, trục cơ quay nhanh hơn củ đề nên khớp một chiều trượt đi, củ đề quay vô ích. Bạn có thể nghe một tiếng rè hoặc rít ngắn.

Một lần chạm nhanh thường không làm hỏng máy ngay. Cái hại nằm ở thói quen: bấm nhầm nhiều lần, hoặc giữ nút lâu, làm mòn bánh răng đề, khớp một chiều và chổi than củ đề, lại kéo thêm điện từ ắc quy.

Xe dùng đề tích hợp

Nhiều xe ga đời mới dùng máy phát kiêm luôn việc đề, thợ hay gọi là đề êm. Kiểu này không có bánh răng đề ăn khớp vào trục cơ, và trên nhiều xe bộ điều khiển không thực hiện lệnh đề khi máy đã chạy. Vì vậy bấm nhầm thường không nghe thấy gì cả. Tuy nhiên mỗi đời xe xử lý một khác, nên đừng lấy đó làm lý do để quen tay bấm bừa.

Bấm nút đề khi xe đang chạy

Trên phần lớn xe tay ga, mạch đề chỉ hoạt động khi bạn bóp phanh. Đang chạy mà không bóp phanh thì bấm đề thường không có tác dụng gì. Cái nguy hiểm thật không nằm ở máy mà ở người lái: ngón cái rời tay ga, mắt liếc xuống cụm nút đúng lúc đang len trong dòng xe.

Lỡ bấm nhầm rồi thì làm gì

1. Nhả nút ngay, đừng bấm thêm để “thử xem sao”.
2. Nếu đang chạy, giữ tay lái thẳng, mắt nhìn đường. Muốn kiểm tra thì tấp vào lề chỗ an toàn rồi mới cúi nhìn.
3. Nghe máy: vẫn nổ đều, không có tiếng lạ thì cứ đi tiếp bình thường.
4. Lần nổ máy tiếp theo, để ý xem đề có quay bình thường, máy có nổ ngay như mọi khi không.

Dấu hiệu nên báo tiệm

Bấm nhầm một hai lần hiếm khi để lại hậu quả. Nhưng hãy dừng xe và gọi tiệm nếu thấy:

• Tiếng nghiến, rít kim loại kéo dài sau khi đã nhả nút.
• Nhả nút rồi mà củ đề vẫn tiếp tục quay. Lúc này tắt khóa điện hoặc nút nguồn để ngắt mạch, rồi gọi tiệm.
• Lần sau bấm đề nghe củ đề quay vù vù nhưng máy không quay theo.
• Có mùi khét quanh khu vực củ đề, hoặc đèn đồng hồ chập chờn mỗi lần đề.

Nếu chỉ là tiếng lạ khó tả, hãy quay một đoạn clip ngắn sát chỗ phát ra tiếng để gửi tiệm. Còn nếu ngày nào bạn cũng tắt, nổ máy liên tục khi chạy việc vặt, nên đọc thêm về ắc quy và cách đề cho hợp.

Cách bỏ thói quen bấm nhầm

Thói quen tay chỉ sửa được bằng tập, không phải bằng nhớ. Mất chừng mười phút trước chuyến đi đầu tiên là đủ.

1. Làm quen cụm nút khi xe tắt máy. Ngồi lên xe, chưa bật nguồn, lần lượt chạm từng nút và gọi tên: tay trái là pha cốt, xi nhan, còi; tay phải là nút đề và công tắc khác tùy mẫu. Làm vài lượt rồi nhắm mắt chạm lại.

2. Đề một lần, nhả ngay. Bóp phanh, bấm đề, máy nổ là bỏ tay ra. Nếu vài giây máy chưa nổ thì nhả, chờ một chút rồi đề lại, không giữ nút lì.

3. Xác nhận máy nổ bằng mắt và tay. Đặt tay lên tay lái để cảm nhận rung nhẹ, nhìn đèn báo trên đồng hồ. Ở chỗ ồn, đừng chỉ trông vào tai.

4. Ngón cái ôm tay ga. Khi chạy, cả bàn tay phải nắm quanh tay ga, ngón cái không đặt lên cụm nút. Chỉ rời tay khi xe đã dừng hẳn.

5. Tập bấm còi không nhìn. Ở ngõ vắng, tập đưa ngón cái trái xuống nút còi rồi về lại tay nắm, lặp nhiều lần đến khi tay tự tìm đúng chỗ.

6. Máy tự tắt ở đèn đỏ thì vặn ga, đừng bấm đề. Trên xe có chức năng ngắt máy tạm thời, nhìn đèn báo để biết máy đang tạm nghỉ chứ không phải chết máy.

Một tình huống quen thuộc ở Hà Nội

Bạn thuê xe ở Long Biên, chiều đầu tiên đi sang Ba Đình. Dừng đèn đỏ trên phố Kim Mã, máy tự tắt vì xe có chức năng ngắt máy tạm thời. Bạn tưởng chết máy, bóp phanh bấm đề liên tục, đèn xanh bật lên thì xe sau đã còi inh ỏi. Thực ra chỉ cần nhả phanh và vặn ga nhẹ. Lúc hoảng như vậy, người ta còn dễ vặn ga mạnh làm xe vọt đi, giống chuyện lỡ vặn ga khi dắt xe ga, nên cứ bình tĩnh nhìn đồng hồ trước đã.

Khi nhận xe tại Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, bạn cứ nhờ tiệm chỉ cụm nút, kiểu bộ đề và chức năng ngắt máy tạm thời của đúng chiếc xe mình đi. Có gì thắc mắc trên đường, gọi 0942 467 674 trong giờ mở cửa 09:00–21:00.

Muốn làm quen thêm với những thao tác riêng của xe ga, bạn xem chuyên mục xe tay ga hoặc trang tổng hợp kinh nghiệm thuê và đi xe máy.