Người khiếm thính lái xe ga gặp một khó khăn mà người nghe rõ ít để ý: xe tay ga đời mới nổ máy rất êm, có xe còn tự ngắt máy khi dừng đèn đỏ, còn tiếng đề, tiếng xi nhan tích tắc hay tiếng còi xe khác thì không đến được tai. Cách làm hiệu quả là chuyển hẳn từ nghe sang nhìn và cảm. Dưới đây là những việc cụ thể khi bạn thuê xe tay ga đi lại ở Hà Nội.
Người khiếm thính lái xe ga: vì sao khó biết máy đang chạy
Trên nhiều xe tay ga đời mới, lúc bấm đề gần như không có tiếng rè rè như xe cũ, máy nổ lên êm ru. Khi đứng yên, tiếng máy không tải rất nhỏ, lẫn vào tiếng phố. Người nghe kém dễ bấm đề thêm lần nữa vì tưởng máy chưa nổ, hoặc ngược lại, dắt xe trong khi máy vẫn đang chạy.
Một số xe tay ga, tùy mẫu và phiên bản, còn có chế độ ngắt động cơ tạm thời, thường gọi là idling stop. Xe dừng hẳn một lúc ngắn thì máy tự tắt, vặn ga là máy nổ lại và xe chạy. Người nghe rõ cũng đôi khi giật mình vì kiểu tắt máy này. Với người khiếm thính, ranh giới giữa “xe chết máy”, “máy đang ngắt tạm” và “máy đã tắt hẳn” chỉ còn nhìn thấy qua đèn báo.
Nhận biết xe ga đã nổ máy bằng mắt và tay
Sau khi bấm đề, đừng đoán. Kiểm tra theo thứ tự:
- Nhìn đồng hồ. Nếu xe có đồng hồ vòng tua, kim hoặc vạch sẽ nhảy lên. Các đèn báo cũng thường đổi trạng thái giữa lúc chỉ bật khóa và lúc máy đã chạy.
- Đặt nhẹ hai tay lên tay lái, ngồi yên trên xe. Máy nổ sẽ truyền một độ rung đều và nhẹ lên tay nắm, yên và sàn để chân.
- Nhìn đèn pha. Trên nhiều xe, đèn pha chỉ sáng sau khi máy đã nổ. Hãy hỏi cửa hàng xem xe bạn thuê có như vậy không.
- Khi đứng cạnh xe, đưa mu bàn tay lại gần miệng ống xả nhưng không chạm vào, sẽ thấy hơi phả ra theo nhịp.
Độ rung là tín hiệu bạn dùng nhiều nhất, nên cần biết thế nào là bình thường. Bài xe tay ga rung ở tay lái và yên khi nổ máy đứng yên giúp phân biệt rung nhẹ với rung mạnh cần báo tiệm.
Vì không nghe được tiếng máy, tuyệt đối không nổ máy trong gian để xe kín hay nhà ống đóng cửa rồi đi làm việc khác. Lý do có trong bài nổ máy xe tay ga trong nhà ống, gian để xe kín. Khi tắt máy, vặn khóa về vị trí tắt rồi liếc lại đồng hồ: màn hình và đèn báo tắt hẳn mới là xong.
Idling stop tự tắt khi dừng đèn đỏ: đọc đèn báo
Xe có idling stop thường có một đèn báo riêng trên đồng hồ. Cách hiển thị tùy xe, nhưng phổ biến là đèn sáng khi chế độ đang bật và nhấp nháy khi máy đang ngắt tạm. Lúc đèn nhấp nháy, xe vẫn ở trạng thái sẵn sàng: chỉ cần vặn ga là máy nổ và xe đi.
Vài nguyên tắc rút ra từ đó:
- Đèn đang nháy thì đừng bấm đề, chỉ cần vặn ga nhẹ khi muốn đi.
- Không xuống xe, không dắt xe khi máy đang ngắt tạm. Muốn xuống thì vặn khóa về tắt trước.
- Nếu chế độ này làm bạn bối rối, nhờ cửa hàng chỉ công tắc bật tắt idling stop trên tay lái và tắt nó đi trong những ngày đầu.
Ví dụ ở Hà Nội: bạn dừng đèn đỏ trên phố Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, máy tự ngắt, xung quanh vẫn ồn. Hãy nhìn đồng hồ đếm ngược của đèn tín hiệu nếu có, đặt tay sẵn trên tay ga và chỉ vặn khi đèn xanh và xe trước đã đi. Xe phía sau có bấm còi giục thì bạn cũng không nghe, nên cứ quan sát và đi khi an toàn.
Đèn báo cần liếc thường xuyên khi đi phố
Người nghe rõ được tai nhắc nhiều việc mà không biết. Bạn cần thay bằng thói quen liếc đồng hồ:
- Xi nhan: không nghe tiếng tích tắc nên rất dễ quên tắt. Rẽ xong, liếc mũi tên trên đồng hồ, thấy còn nháy thì gạt về giữa.
- Đèn pha xa: biểu tượng đèn pha sáng nghĩa là bạn đang chiếu xa, dễ làm chói người đi ngược chiều.
- Đèn báo lỗi động cơ: nếu sáng khi đang chạy, giảm tốc, tấp vào chỗ an toàn và báo tiệm.
- Mức xăng: không nghe được máy hụt hơi lúc gần cạn, nên đổ xăng sớm khi kim còn khoảng một phần tư.
Người nghe kém đi xe tay ga ở Hà Nội: bù cho phần không nghe được
Trên đường, còi là cách người Hà Nội báo nhau rất nhiều. Bạn không nghe được, nên phải nhìn nhiều hơn:
- Chỉnh gương ngay tại tiệm cho thấy rõ phía sau, liếc gương thường xuyên và ngoái nhìn trước khi chuyển làn.
- Đi bên phải, giữ khoảng cách rộng với xe trước và xe bên cạnh, vì bạn không nghe tiếng còi xin vượt.
- Xe cứu thương, xe cứu hỏa: chú ý đèn chớp trong gương và cách các xe xung quanh bắt đầu dạt vào lề. Thấy nhiều xe cùng dạt, hãy dạt theo.
- Phố cổ Hoàn Kiếm hay các ngõ ở Đống Đa có nhiều xe từ ngõ lao ra kèm tiếng còi. Giảm tốc ở mỗi đầu ngõ, nhìn trái phải.
Nếu dùng máy trợ thính, chọn mũ bảo hiểm vừa đầu để không đè lên máy. Mũ có kèm theo xe hay không, hỏi cửa hàng khi đặt xe.
Với xe dùng smartkey, tiếng bíp khi khóa hay mở cũng không còn là tín hiệu với bạn. Sau khi khóa, kéo thử tay lái và nhìn đèn trên núm xoay. Nếu remote gặp trục trặc, xem bài remote smartkey xe tay ga bị ướt mưa hoặc rơi vào vũng nước.
Nhận xe và liên hệ cửa hàng khi có sự cố
Trước khi đến tiệm, ghi sẵn các câu hỏi trên điện thoại để đưa nhân viên đọc: xe có idling stop không, công tắc ở đâu, đèn nào báo máy đang chạy, đèn pha có sáng sau khi nổ máy không. Nhờ nhân viên nổ máy, tắt máy và cho máy ngắt tạm vài lần để bạn nhìn tận mắt từng đèn. Chọn xe nào cũng được, Honda Vision hay Air Blade là 200.000 đ/ngày, Honda Click hay Yamaha Mio là 150.000 đ/ngày, miễn bạn đọc được đồng hồ của nó.
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, số 0942 467 674. Khi xe gặp sự cố mà bạn khó nghe điện thoại, hãy nhờ người đi cùng hoặc người xung quanh gọi giúp, hoặc nhắn tin vào số này kèm vị trí và chờ cửa hàng xác nhận. Cách xử lý và chi phí nếu có đều cần xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Muốn tìm hiểu thêm các dòng xe trước khi chọn, xem chuyên mục xe tay ga và trang tổng hợp xe máy.