Xe ga chở người bó bột đi tái khám nghe thì đơn giản: đỡ người lên yên sau, chạy chậm là xong. Thực tế chân bó bột không chịu lực, khó đặt lên gác chân như bình thường, và người bệnh không thể tự đỡ khi xe nghiêng. Trước mỗi lần tái khám ở các bệnh viện trong nội thành Hà Nội, nên quyết định rõ lần này đi xe máy được không hay gọi taxi, rồi mới tính đến chuyện lên xe thế nào.
Mình viết từ góc nhìn người cho thuê xe, không phải bác sĩ. Chân bó bột đã được ngồi xe máy hay chưa là điều phải hỏi bác sĩ điều trị.
Hỏi bác sĩ trước: bột dài hay bột ngắn, đã được ngồi sau xe máy chưa
Câu hỏi đầu tiên không phải xe nào, mà là loại bột. Bột bó qua đầu gối, từ đùi xuống bàn chân, khiến chân duỗi thẳng. Ngồi sau xe ga với chân như vậy gần như không có chỗ đặt chân an toàn, bàn chân thò ra ngoài thân xe, dễ va vào người và xe khác. Gặp loại bột này, hãy gọi taxi.
Bột ngắn, từ dưới gối xuống bàn chân, thì đầu gối vẫn gập được. Khi đó người gãy chân ngồi sau xe máy có thể đi quãng ngắn nếu bác sĩ đồng ý, chân bột chỉ đặt hờ, không tì mạnh.
Ở lần khám trước, cứ hỏi thẳng: “Lần tới con chở bố bằng xe máy được không?”. Ghi lại lời dặn về kê cao chân, chống nạng và giữ bột khô, vì chúng quyết định cả cách đi đường.
Khi nào nên gọi taxi thay vì xe ga
Chỉ cần dính một dòng dưới đây, hãy gọi taxi hoặc ô tô qua ứng dụng:
- Bột bó qua gối, hoặc bác sĩ dặn chưa được ngồi xe máy.
- Bột mới bó, chân còn sưng nhiều, người bệnh đau hoặc chóng mặt.
- Người bệnh lớn tuổi, khó giữ thăng bằng khi ngồi, hoặc nặng hơn hẳn người lái.
- Trời mưa hay sắp mưa. Bột ướt là chuyện cần báo bác sĩ, không phải lau khô là xong.
- Không có người thứ hai đi cùng để đỡ lên xuống và cầm nạng.
- Người lái chưa từng chở người ngồi sau, hoặc chưa quen chiếc xe vừa thuê.
Taxi tốn hơn nhưng người bệnh được duỗi chân trên ghế sau, không lo mưa, không lo ngã. Một cú ngã khi đang bó bột có thể khiến việc điều trị kéo dài thêm.
Chuẩn bị trước ngày tái khám
Bệnh viện Việt Đức với cổng khám ở phố Phủ Doãn, Hoàn Kiếm, hay Bệnh viện Xanh Pôn ở Ba Đình thường đông từ sáng sớm, phố quanh cổng hẹp và hay tắc. Chuẩn bị từ tối hôm trước:
- Gom giấy hẹn, sổ khám, phim chụp cũ, thẻ bảo hiểm y tế vào túi đeo chéo của người lái. Người ngồi sau cần cả hai tay để giữ.
- Hẹn một người thân đi xe khác, mang nạng và đỡ người bệnh ở cổng.
- Chọn giờ đi tránh cao điểm sáng để không phải phanh dừng liên tục.
- Chọn đường rộng, mặt phẳng, ít gờ giảm tốc, dù xa hơn một chút.
- Tập lên xuống xe một lần ở sân nhà, khi chưa vội.
Nếu thuê xe ở tiệm mình mà lịch khám sớm, nhận xe từ chiều hôm trước, vì tiệm mở 09:00–21:00 và không giao nhận ngoài giờ.
Xe ga chở người bó bột: đỡ lên xe từng bước
Nguyên tắc: người lái giữ xe, người hỗ trợ giữ người bệnh, chân bột không chịu lực và luôn có người đỡ khi nhấc qua yên.
Giữ xe trước khi người bệnh lên
- Đỗ xe chỗ mặt đường phẳng, sát mép hè, không đỗ trên dốc hay trên nắp cống. Chưa nổ máy để tránh lỡ tay chạm ga, giống thói quen trong bài lỡ vặn ga khi dắt hoặc quay đầu xe ga.
- Người lái ngồi lên trước, hai chân chống vững, bóp chặt cả hai phanh, giữ xe thẳng đứng.
- Người bệnh chống nạng, đứng bằng chân lành ở phía chân lành của mình. Bó bột chân phải thì đứng bên trái xe, tay vịn vai người lái.
Nhấc chân bột qua yên và đặt chân
- Người hỗ trợ đỡ dưới bắp chân và gót bột, cùng người bệnh nhấc chân bột qua phần đuôi yên thật chậm, không để bột va tay dắt sau. Sức nặng vẫn dồn trên chân lành cho đến khi ngồi hẳn xuống yên.
- Người hỗ trợ vòng sang phía chân bột, đặt bàn chân bột hờ lên gác chân nếu vừa. Kiểm tra bột không chạm ống xả, chắn bùn hay bánh sau.
- Người bệnh ôm eo người lái hoặc nắm chắc tay dắt sau. Nạng để người hỗ trợ mang theo xe khác, đừng để người ngồi sau ôm nạng.
Không buộc chân bột vào xe cho chắc. Nếu xe đổ, chân bị buộc sẽ bị kéo theo. Ống xả của nhiều xe ga nằm bên phải, chân bột phải thì để ý điểm này cả lúc lên xe lẫn lúc dừng.
Xuống xe làm ngược lại: người lái giữ xe, người bệnh đặt chân lành xuống đất, đứng lên bằng chân lành, người hỗ trợ nhấc chân bột qua đuôi yên rồi đưa nạng.
Trên đường đi: chậm, ít xóc và không lách
- Tăng giảm ga đều, phanh sớm và nhẹ, giữ khoảng cách xa xe trước.
- Tránh ổ gà, nắp cống, gờ giảm tốc; không tránh được thì đi thẳng, thật chậm. Phố cây lớn có rễ trồi thì xem cách đi trong bài rễ cây trồi làm mặt đường nhấp nhô.
- Không lách giữa hai hàng xe. Phía chân bột chừa khoảng rộng vì bàn chân bột có thể thò ra ngoài.
- Mỗi lần dừng đèn đỏ, hỏi người sau chân có đau, có tê không.
Ví dụ từ Long Biên sang Việt Đức, đoạn lên xuống cầu Chương Dương có khe co giãn, nên giảm tốc từ xa và đi thẳng qua. Vào gần bệnh viện, đừng luồn ngõ phố cổ đông người đi bộ và hàng quán. Người ngồi sau không kẹp gối được như đi mô tô, nên xem thêm bài giữ thân người khi phanh gấp và qua đoạn xóc.
Tới bệnh viện: xuống xe ở đâu, gửi xe thế nào
Dừng gần cổng ở chỗ được phép dừng, không chắn lối xe cấp cứu hay cổng đang có xe ra vào. Người hỗ trợ đưa người bệnh vào trước, người lái đi gửi xe ở bãi có người trông, giữ vé cẩn thận. Chưa rõ gửi ở đâu thì hỏi bảo vệ, đừng để xe trên vỉa hè trước cổng. Có thể hỏi quầy hướng dẫn xem có xe lăn cho mượn không, nhưng đừng mặc định là lúc nào cũng có sẵn.
Dấu hiệu nên dừng lại và đổi sang taxi
Dừng ở chỗ an toàn, đỡ người bệnh xuống và gọi taxi khi:
- Người bệnh đau tăng, tê buốt, ngón chân tím, nhợt hay lạnh đi. Đây là dấu hiệu nên báo bác sĩ sớm.
- Người bệnh mệt, chóng mặt, không ôm chắc được nữa.
- Mưa nặng hạt, hoặc bạn thấy xe chao và tay đã mỏi.
Xe gửi lại gần đó hoặc chạy theo sau taxi. Đừng cố đi nốt đoạn còn lại.
Thuê xe tay ga cho những lần tái khám
Chọn xe có yên sau rộng và gác chân chắc. Honda Vision 200.000 đ/ngày và Honda Air Blade 200.000 đ/ngày đều chở người ổn. Lịch tái khám kéo dài vài tuần thì hỏi giá tuần, như Vision tuần 800.000–1.000.000 đ, tháng 1.800.000–2.000.000 đ.
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674. Muốn giao xe tận nhà thì thời gian và chi phí giao nhận phải xác nhận trước; tiền cọc và các khoản khác xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Trước mỗi lần tái khám, đọc lại danh sách gọi taxi ở trên và hỏi bác sĩ một câu rồi mới dắt xe ra. Kinh nghiệm khác về xe tay ga có ở chuyên mục xe tay ga và trang xe máy.