Hà Nội có nhiều tuyến phố trồng cây lớn lâu năm, và ở những phố như vậy mặt đường có thể gợn lên thành gờ hoặc thành sóng vì rễ. Bài này nói về một tình huống rất cụ thể: xe ga qua đường rễ cây trồi, tức là bánh trước bất ngờ gặp một đoạn gồ mà mắt chưa kịp báo. Tình trạng từng đoạn đường thay đổi và có thể đã được sửa, nên bài không điểm tên phố nào. Bài chỉ nói cách nhận ra và cách đi qua cho đỡ xóc.
Rễ cây trồi làm mặt đường nhấp nhô: nhận ra đoạn gồ từ xa
Rễ cây lớn có thể đội lớp mặt đường lên: các tài liệu về cây đô thị và sửa đường mô tả rễ len dưới lớp phủ cứng rồi nâng nó thành những chỗ phồng, nứt, không đều. Điều đó chưa cho biết phố nào ở Hà Nội đang như vậy.
Thay vì đoán phố nào, hãy tập đọc dấu hiệu trước khi bánh trước tới:
- Hàng cây lớn sát mép đường, gốc to, rễ nổi lên quanh gốc.
- Mặt đường gần gốc nứt, gợn sóng hoặc phồng lên như một gò nhỏ.
- Mặt đường chắp vá, mảng nhựa đổi màu liên tiếp.
- Xe phía trước đột ngột nhún, chao hoặc giảm tốc ở cùng một điểm.
- Sau mưa, lá ướt phủ mặt đường, có thể che luôn chỗ nứt và chỗ gồ.
Nhìn xa là điều quan trọng nhất: hãy nhìn tới đoạn đường phía trước thay vì dán mắt vào ngay trước bánh. Các bài hướng dẫn qua gờ giảm tốc và ổ gà đều nhắc cùng một điều: phát hiện sớm, giảm tốc từ xa, đừng phanh gấp vào lúc cuối.
Xe ga qua đường rễ cây trồi: giảm ga trước, không phanh giữa đoạn gồ
Thứ tự dưới đây dùng được cho cả gờ rõ lẫn đoạn chỉ hơi gợn:
-
Giảm ga khi còn trên đoạn phẳng. Nhả ga từ từ ngay khi thấy dấu hiệu, đừng chờ tới sát gờ, để bánh trước chạm đoạn gồ ở tốc độ đủ chậm cho xe không bị nảy.
-
Phanh, nếu cần, làm trước đoạn gồ. Bóp nhẹ và đều rồi thả phanh trước khi bánh chạm; phanh gấp đúng lúc bánh đang ở trên chỗ gồ là điều các hướng dẫn đều khuyên tránh. Bố trí phổ biến trên xe tay ga là tay phải phanh trước, tay trái phanh sau; hãy kiểm lại trên chiếc xe tiệm đưa.
-
Giữ tay lái thẳng. Để bánh trước lên đoạn gồ với tay lái thẳng, hạn chế bẻ lái khi bánh đang leo. Đây là mô tả chung từ các hướng dẫn đi qua rễ cây và ổ gà, chưa có tài liệu riêng cho xe tay ga của tiệm.
-
Hai tay giữ chắc, không gồng. Điều 33 khoản 3 điểm d cấm “Buông cả hai tay”, nên đừng nới tay khỏi tay lái; nhưng nắm cứng, gồng vai thì mỗi cú xóc truyền thẳng lên cánh tay. Ngồi vững, khuỷu tay chùng nhẹ, vai thả lỏng.
-
Ga nhẹ, đều khi bánh sau qua. Sau khi bánh trước đã qua, giữ ga nhẹ, đừng vặn mạnh để xe không chồm lên.
Nếu sau gờ đầu còn những gợn tiếp theo, hãy giữ tốc độ chậm và đều cho cả chuỗi, đừng nhả rồi tăng ga giữa các gợn.
Nếu bạn từng thấy hướng dẫn đứng lên khi qua đường xấu, đừng áp dụng cho xe tay ga chạy phố. Điều 33 khoản 3 điểm e có cụm “đứng, nằm trên xe điều khiển xe” trong các hành vi người lái xe mô tô, xe gắn máy không được thực hiện; cách an toàn hơn là giảm tốc sớm và giữ tư thế ngồi.
Khoảng cách, tốc độ, mưa và lá ướt: những thứ làm đoạn gồ khó hơn
Điều 12 khoản 1 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ yêu cầu người lái xe “phải chấp hành quy định về tốc độ, khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước cùng làn đường hoặc phần đường”. Ở phố cây lớn, xe phía trước có thể bất ngờ nhún hoặc giảm tốc đúng chỗ gồ; khoảng cách rộng cho bạn thêm thời gian nhìn và nhả ga, khỏi phải phanh gấp.
Khoản 2 cùng điều ghi người điều khiển phương tiện “phải bảo đảm tốc độ phù hợp điều kiện của cầu, đường, mật độ giao thông, địa hình, thời tiết và các yếu tố ảnh hưởng khác để bảo đảm an toàn”. Luật không nhắc tới rễ cây hay đoạn gồ, nhưng mặt đường nhấp nhô có thể xem là một điều kiện của đường. Khoản 3 điểm m nhắc thêm “mặt đường trơn trượt” trong số các điều kiện cần quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại.
Lá ướt có thể trơn: tài liệu an toàn dành cho người đi mô tô ở một số nước liệt kê lá rụng ướt trong nhóm bề mặt cần để ý, và lá phủ dày cũng có thể che chỗ nứt, chỗ gồ. Trời mưa hoặc lá ướt thì giảm ga sớm hơn thường lệ, tránh vừa bẻ lái vừa phanh. Đây là thông tin chung và quy định có thể thay đổi.
Chở người, chở đồ: báo trước một câu
Người ngồi sau thường nhìn mặt đường ít hơn người lái, nên cú xóc đến bất ngờ hơn với họ. Chỉ cần nói ngắn trước khi tới đoạn nghi ngờ, kiểu sắp xóc, bám chắc nhé, để họ đặt chân đúng chỗ và giữ chắc theo cách đã thống nhất từ lúc lên xe. Đồ chở cũng nảy theo mỗi cú xóc: túi treo lủng lẳng đung đưa mạnh hơn, nên để đồ ở chỗ không bị nảy và không che tầm nhìn, đèn hay gương.
Sau đoạn gồ: nhìn, nghe và báo tiệm nếu thấy lạ
Nhiều cú xóc chỉ là xóc, xe vẫn chạy bình thường và không cần làm gì thêm. Nhưng sau một cú mạnh, nếu tay lái có cảm giác lệch, nghe tiếng lạ mới hoặc xe khác hẳn so với lúc trước, hãy dừng ở chỗ được phép thay vì chạy tiếp. Điều 18 khoản 4 liệt kê những nơi không được dừng xe, đỗ xe, trong đó có “Trên đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất”. Ở chỗ dừng, chỉ nhìn bằng mắt: đồ treo, gương, lốp có biến dạng nhìn thấy không. Không nắn, không siết, không tự chỉnh bất cứ thứ gì trên xe thuê.
Chụp ảnh nếu thấy vết hay chỗ lạ, ghi thời điểm và đoạn đường vừa qua, rồi gọi tiệm 0942467674 trong giờ mở cửa 09:00–21:00; tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Có cần ghé tiệm, đổi xe hay hỗ trợ tại chỗ, và chi phí ra sao, là việc xác nhận trực tiếp với tiệm. Lúc nhận xe, hỏi sẵn cách liên lạc khi xe gặp sự cố ngoài giờ mở cửa.
Nhớ nhanh: nhìn xa, nhả ga, thả phanh, tay lái thẳng, ngồi vững. Các bài khác về xe tay ga có ở mục xe ga, tổng quan dòng xe cho thuê ở mục xe máy, cách xử lý khi xe gặp sự cố ở mục sự cố, luật giao thông nói chung ở mục quy định giao thông. Cần hỏi riêng về xe, vào trang liên hệ.