Khách quen đi xe số, lần đầu thuê Vision hay Air Blade ở tiệm, chạy một vòng về hay nói cùng một câu: xe tay ga nặng đuôi, qua ổ gà thì bánh sau dội lên yên mạnh hơn hẳn bánh trước. Cảm giác đó có thật và phần lớn không phải xe hỏng. Nó đến từ cách đặt động cơ trên xe ga. Hiểu nguyên nhân rồi, bạn chỉ cần chỉnh tốc độ, tư thế ngồi và cách chở đồ là xe chạy êm hơn nhiều.
Vì sao xe tay ga nặng đuôi: động cơ nằm ngay trên càng sau
Trên đa số xe tay ga phổ thông, động cơ, bộ truyền động dây đai và hộp số cuối được đúc thành một khối. Đầu trước của khối này bắt vào khung bằng chốt có cao su, đầu sau là trục bánh sau. Cả khối vừa là động cơ vừa là càng sau, lên xuống cùng bánh xe mỗi khi gặp mặt đường gồ ghề. Phía sau có giảm xóc, một hoặc hai cây tùy mẫu, đỡ khối đó với khung.
Xe số kiểu Wave khác hẳn. Động cơ gắn cố định vào khung, càng sau là một càng thép riêng nhẹ hơn nhiều, nên bánh sau bám theo mặt đường nhẹ nhàng hơn.
Ngoài động cơ, nhiều thứ khác cũng dồn về đuôi xe ga:
-
Cốp dưới yên, thường đựng áo mưa, mũ, đồ cá nhân.
-
Bình xăng trên nhiều mẫu nằm dưới yên, gần phía sau.
-
Người ngồi sau ngồi gần như ngay trên trục bánh sau.
Cộng lại, trọng lượng xe dồn về phía sau nhiều hơn xe số, và người mới chuyển sang thấy rõ nhất lúc dắt xe hay lúc qua đoạn xóc.
Bánh sau xe ga bị dội: chuyện gì xảy ra khi qua ổ gà, gờ nối
Phần nằm dưới giảm xóc, gồm bánh, phanh và trên xe ga là phần lớn khối động cơ, gọi là khối lượng không được treo. Khối này càng nặng thì quán tính càng lớn. Gặp ổ gà, bánh rơi xuống rồi đập vào mép ổ gà mạnh hơn. Giảm xóc phải hãm cả một khối nặng nên cú dội truyền thẳng lên yên, lên lưng người ngồi.
Thêm hai điều làm cảm giác rõ hơn:
-
Bánh sau xe ga phổ thông thường nhỏ hơn bánh xe số kiểu Wave, nên “rơi” sâu hơn vào cùng một ổ gà.
-
Hành trình giảm xóc sau thường ngắn, gặp gờ cao hoặc chở nặng là dễ chạm hết hành trình.
Ở Hà Nội, những chỗ hay gây dội là khe co giãn đầu cầu Chương Dương, cầu Vĩnh Tuy, gờ giảm tốc trong ngõ khu tập thể, nắp hố ga lồi lõm trên phố và ổ gà đọng nước trên đường làng ven đô Gia Lâm, Đông Anh sau mưa.
Dội bình thường và dội bất thường: khi nào báo tiệm
Dội một nhịp rồi xe êm lại ngay là bình thường với xe ga. Những dấu hiệu sau thì nên dừng lại kiểm tra và báo tiệm:
-
Đuôi xe nảy nhiều nhịp liên tiếp như lò xo sau một cái gờ nhỏ.
-
Có tiếng “cộc” kim loại ở phía sau mỗi lần qua gờ thấp.
-
Thân giảm xóc ướt dầu, bám bụi đen bất thường.
-
Lốp sau trông bẹp khi ngồi lên, hoặc đuôi xe lắc khi vào cua. Áp suất lốp đúng là bao nhiêu thì xem tem dán trên xe hoặc sổ hướng dẫn, không đoán.
Với xe thuê, đừng tự vặn nấc chỉnh giảm xóc (nếu xe có) hay tháo gì. Chụp ảnh, quay clip ngắn rồi gọi tiệm.
Lái thế nào cho êm khi xe tay ga nặng đuôi
Giảm tốc sớm, không phanh và không rồ ga đúng lúc qua gờ
-
Nhìn xa để thấy ổ gà, gờ nối từ sớm, phanh nhẹ cả hai bánh cho xe chậm hẳn trước khi tới.
-
Lúc bánh trước chạm gờ thì đã nhả phanh, để giảm xóc trước làm việc tự do.
-
Giữ ga nhỏ, đều tay khi bánh sau qua. Rồ ga lúc bánh sau đang trên gờ làm đuôi xe giật; phanh gấp đúng lúc đó lại dễ khóa bánh.
-
Qua khe co giãn và gờ nối càng vuông góc càng tốt, tay lái thẳng, không lạng lách.
Tư thế ngồi: dồn lực xuống hai bàn chân
-
Ngồi giữa yên, đừng lùi sát đuôi vì càng dồn tải về bánh sau.
-
Với gờ đã thấy trước và tốc độ chậm, dồn một phần trọng lượng xuống hai bàn chân trên sàn, hơi nhổm nhẹ khỏi yên, khuỷu tay chùng, không gồng cổ tay.
-
Xe ga không có bình xăng để kẹp gối, nên cách giữ thân người khác xe số; xem bài giữ thân người khi phanh gấp và qua đoạn xóc trên xe tay ga.
-
Nhắc người ngồi sau “có gờ đấy” trước vài giây, vì họ ngồi ngay trên bánh sau và bị dội mạnh nhất.
Bớt tải ở đuôi xe
-
Đồ nặng nên để trên sàn để chân phía trước nếu không vướng chân, thay vì nhét đầy cốp hay treo phía sau.
-
Không vượt tải trọng hãng cho phép, tính cả người và đồ; cách tra có trong bài xe tay ga chở được bao nặng.
Nặng đuôi cả lúc dắt và dựng xe
Đuôi nặng không chỉ lộ ra trên đường. Khi dựng chân chống giữa, đừng cố kéo xe lên bằng sức tay. Đạp dứt khoát vào cần chân chống, tay trái giữ ghi đông thẳng, tay phải nắm tay dắt phía sau và kéo nhẹ theo, lực chủ yếu đến từ chân.
Khi lùi xe ra khỏi chỗ đỗ dốc ở bãi gửi hay lối vào nhà, đuôi nặng dễ trôi theo dốc nhanh hơn bạn nghĩ. Bóp nhẹ phanh, lùi từng đoạn ngắn, mắt nhìn phía sau trước khi đẩy.
Một quãng đường thực tế ở Hà Nội
Ví dụ bạn thuê xe ở Long Biên, chở bạn sang phố cổ qua cầu Chương Dương. Khi tới khe co giãn đầu cầu, giảm tốc từ xa, giữ làn, qua thẳng với ga nhỏ. Người ngồi sau được báo trước nên không bị bất ngờ.
Chiều về, bạn rẽ vào đường làng ở Gia Lâm vừa mưa xong, ổ gà đọng nước không biết nông sâu. Ở đây nên đi chậm hơn hẳn, quan sát gương rồi mới vòng tránh nếu phía sau trống. Không né được thì qua thẳng, chậm, không phanh khi bánh đang trong ổ.
Đi phố có nhiều rễ cây trồi thì đọc thêm bài đi xe tay ga qua đoạn gồ rễ cây ở phố cây lớn Hà Nội.
Khi cần hỏi tiệm
Nếu thấy giảm xóc sau dội bất thường, lốp sau non hay có tiếng lạ, hãy gọi Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, số 0942 467 674, giờ mở cửa 09:00–21:00. Gửi kèm clip và vị trí để tiệm hướng dẫn bước tiếp theo.
Muốn hiểu thêm về cách vận hành và chăm xe ga, xem mục xe tay ga hoặc chuyên mục xe máy.