Hai người, hai ba lô, một túi đồ ăn và thêm cái lều gấp buộc sau yên: trước khi chở cả chừng ấy thứ ra khỏi Hà Nội, câu nên hỏi là tải trọng xe tay ga mình đang đi là bao nhiêu và tổng mọi thứ đã chạm tới đâu. Phanh, lốp và giảm xóc không quan tâm đồ có vừa cốp hay không, chúng chỉ chịu sức nặng thật đè lên. Bài này chỉ cách tra con số của hãng, cộng người và đồ trước giờ xuất phát, và nhận ra lúc chiếc xe đang làm việc quá sức.
Tải trọng xe tay ga là gì và hãng ghi ở đâu
Trong sách hướng dẫn sử dụng của các hãng xe, mục thông số kỹ thuật thường có một dòng gọi là “khả năng chở tối đa” hoặc “khối lượng trọng tải tối đa”. Đây không phải trọng lượng của chiếc xe, mà là tổng mọi thứ xe được thiết kế để chở thêm: người lái, người ngồi sau, toàn bộ hành lý và cả phụ kiện gắn thêm như thùng sau hay giá chở đồ.
Ngoài con số tổng, sách còn ghi giới hạn riêng cho từng chỗ để đồ: cốp dưới yên, hộc phía trước, móc treo, tay dắt sau. Tổng chưa vượt nhưng dồn hết đồ nặng lên móc treo trước vẫn là chở sai cách.
Chỗ tra dễ nhất:
- Sách hướng dẫn sử dụng đi kèm xe. Mục “Trọng tải” ở phần an toàn và bảng “Thông số kỹ thuật” ở cuối sách.
- Bản điện tử trên trang của hãng. Honda Việt Nam đăng sách hướng dẫn của từng mẫu xe dưới dạng tệp PDF trên honda.com.vn, tra theo tên xe.
- Hỏi cửa hàng khi nhận xe. Xe thuê thường không kèm sách giấy, nên hỏi thẳng đời xe để tra đúng bản.
Ví dụ từ sách hướng dẫn chính hãng: con số không giống nhau
Để thấy con số này cụ thể ra sao, có thể nhìn vào sách hướng dẫn sử dụng Honda Vision bản đăng trên honda.com.vn. Bảng thông số ghi khả năng chở tối đa là 170 kg, kèm chú thích rằng con số này bao gồm người lái, người ngồi sau, toàn bộ hành lý và phụ kiện kèm theo. Cùng bảng ghi khối lượng hành lý tối đa 15 kg và trọng lượng tối đa ở tay dắt sau 3 kg. Đây là số theo công bố của hãng, có thể khác theo đời xe.
Ngay trong sách hướng dẫn Honda Lead 125, khả năng chở tối đa ghi khác nhau giữa các loại xe của cùng một mẫu: có loại 176 kg, có loại 166 kg. Vì vậy đừng lấy số của xe khác áp cho chiếc xe mình đang thuê. Hãy hỏi cửa hàng xe của bạn là mẫu gì, đời nào, rồi tra đúng sách của mẫu đó. Nếu không tra được, coi như chưa biết con số và chở nhẹ tay hơn.
Cộng người và đồ: cách tính nhanh trước chuyến đi xa
Cách tính đơn giản, chỉ cần một cái cân ở nhà hoặc ở khách sạn:
- Cân người lái kèm quần áo đi đường. Áo khoác, giày, mũ bảo hiểm cũng tính.
- Cân người ngồi sau cũng như vậy.
- Cân từng túi đồ sẽ mang theo. Ba lô đeo trên lưng vẫn đè xuống xe qua người đeo, nên vẫn tính.
- Cộng thêm phụ kiện: giá đỡ điện thoại thì nhẹ, nhưng thùng sau, giá chở hàng, can nước thì không.
- So tổng với con số của hãng, rồi so riêng từng túi với giới hạn của chỗ đặt túi đó.
Một cách nghĩ thực dụng: hai người lớn đã chiếm phần lớn tải trọng của một chiếc tay ga phổ thông, phần còn lại cho hành lý không nhiều như nhiều người tưởng. Vì vậy, nếu tổng đã sát mức, việc đầu tiên là bớt đồ chứ không phải tìm chỗ buộc thêm.
Cũng đừng quên trọng tâm. Đồ nặng nên để thấp và gần giữa xe, như cốp dưới yên hoặc sàn để chân, chứ không treo lủng lẳng ở móc trước hay buộc cao sau lưng người ngồi sau. Cách chia đồ giữa cốp và các chỗ khác đã có trong bài cốp xe ga hay xe số khi chở ba lô và đồ đạc.
Xe ga chở hai người và đồ: giới hạn theo luật đi kèm giới hạn của xe
Con số của hãng nói về sức nặng, còn luật nói về số người. Theo Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (Luật số 36/2024/QH15), người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy chỉ được chở một người. Luật chỉ cho chở tối đa hai người trong các trường hợp: chở người bệnh đi cấp cứu, áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật, trẻ em dưới 12 tuổi, người già yếu hoặc người khuyết tật.
Với nhóm bạn hay cặp đôi đi chơi, nghĩa là một xe là hai người: người lái và một người ngồi sau, không chen thêm ai. Nếu nhóm ba người, phương án đúng là thuê thêm một xe. Chi tiết về những trường hợp luật cho phép chở thêm, bạn xem bài chở người trên xe máy theo quy định hiện hành.
Ngay cả khi chở đúng hai người, hãy kiểm tra chỗ ngồi sau trước khi đi xa: gác chân sau bật ra được không, tay nắm có chắc không, yên sau có đủ chỗ khi đã đặt ba lô. Bài nhận xe thuê để chở thêm người có danh sách thử từng phần ngay lúc nhận xe.
Dấu hiệu xe tay ga chở quá tải khi đang đi
Xe tay ga chở quá tải không có đèn báo, nhưng cảm giác lái sẽ cho bạn biết ngay từ vài phố đầu tiên:
- Phanh dài hơn hẳn. Bóp phanh ở đèn đỏ trên đường Nguyễn Văn Cừ mà xe vẫn trôi thêm một đoạn so với lúc đi một mình.
- Đuôi xe bập bềnh, đánh võng. Qua gờ giảm tốc, giảm xóc sau dội mạnh, có khi nghe tiếng chạm đáy.
- Đầu xe nhẹ và lái chập chờn. Khi đồ dồn hết ra sau, bánh trước bám đường kém, nhất là ở tốc độ thấp.
- Xe ì khi lên dốc cầu. Dốc lên cầu Vĩnh Tuy hay cầu Nhật Tân mà phải vặn ga hết cỡ vẫn chậm là tín hiệu xe đang gồng.
- Lốp sau trông bẹp hơn bình thường khi hai người đã ngồi lên.
Gặp một trong những dấu hiệu này, tấp vào lề an toàn, sắp xếp lại đồ, bớt bớt hành lý hoặc chia sang xe khác. Lốp sau trông non thì gọi hỏi cửa hàng nên xử lý thế nào, không tự tháo hay chỉnh gì trên xe thuê.
Trước chuyến ra ngoại thành: báo cửa hàng và chọn đường
Vài việc nên làm trước khi rời cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên:
- Báo cửa hàng là bạn sẽ đi xa, chở hai người và hành lý. Điều kiện cho chuyến đi xa cần xác nhận trực tiếp, và cửa hàng có thể gợi ý mẫu xe hợp hơn với tải bạn định chở.
- Hỏi đúng mẫu và đời xe để tra tải trọng trong sách hướng dẫn của hãng.
- Nhờ kiểm tra lốp và phanh khi nhận xe, nói rõ là sẽ chở hai người.
- Chọn đường cho xe máy. Mở bản đồ ở chế độ xe máy, không đi cao tốc, không lên cầu Thanh Trì hay đường Vành đai 3 trên cao vì cấm xe máy. Qua sông Hồng thì có cầu Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy, Nhật Tân hoặc tầng dưới cầu Thăng Long.
- Lên lịch về trước khi trời tối, vì xe nặng cần thêm khoảng cách phanh mà trời tối thì khó lường đường hơn.
Nếu cần hỏi lại giữa đường, số liên hệ chính thức của cửa hàng là 0942467674.
Tóm lại
Tải trọng tối đa là con số của hãng cho từng mẫu và từng đời xe, tra trong sách hướng dẫn chính hãng. Cộng cân nặng người lái, người ngồi sau, hành lý và phụ kiện trước khi đi, chở đúng số người luật cho phép, đặt đồ nặng thấp và gần giữa xe, và dừng lại sắp xếp ngay khi phanh hay giảm xóc báo hiệu quá sức. Muốn so sánh thêm các mẫu tay ga, xem chuyên mục xe tay ga hoặc trang tổng hợp xe máy.