Nhiều người thuê xe ga đi làm hằng ngày ở Hà Nội kể cùng một chuyện: sáng đi qua cầu Vĩnh Tuy thì còn thoải mái, nhưng tới chiều về, lưng dưới đã ê ẩm, gối mỏi và vai cứng đơ. Phần lớn trường hợp không phải do xe, mà do tư thế lái xe tay ga chưa hợp với dáng người. Xe ga có sàn để chân phẳng, yên dài, tay lái gần, nên rất dễ ngồi sai mà không nhận ra: trượt quá xa ra sau, duỗi chân dài tới mũi sàn, hoặc khóa thẳng hai tay. Bài này đi lần lượt từ chỗ ngồi, bàn chân, khuỷu tay, lưng tới cách nghỉ chặng.
Vì sao xe ga dễ làm mỏi lưng hơn ta nghĩ
Trên xe số, bàn chân bị “khóa” vào gác chân, cần số và phanh sau buộc người lái ngồi ở một vị trí khá cố định. Cách ngồi trên xe số đã được nói riêng trong bài tư thế ngồi lái xe số và chỗ đặt bàn chân. Xe ga thì ngược lại: sàn để chân rộng, không có cần số, hai tay lo cả ga lẫn phanh. Tự do hơn, nhưng cũng vì thế mà người lái hay ngồi theo thói quen, mỗi ngày một kiểu.
Ba lỗi hay gặp nhất khi nhìn người đi xe ga trên phố Nguyễn Văn Cừ hay đường Trường Chinh giờ cao điểm:
- Ngồi quá lùi về sau, sát phần yên của người ngồi sau, khiến tay phải với về phía trước.
- Duỗi thẳng chân tới tận mũi sàn, gót chân chống vào yếm xe, đầu gối gần như không gập.
- Tay cứng, khuỷu khóa thẳng, mọi rung động từ mặt đường dồn thẳng lên vai và cổ.
Trên quãng đi làm bốn, năm chục phút mỗi chiều, cộng thêm tắc đường, các lỗi nhỏ này cộng dồn thành mỏi.
Tư thế lái xe tay ga: tìm đúng vị trí trên yên
Điểm bắt đầu là chỗ đặt mông. Hãy ngồi vào phần yên dành cho người lái, sao cho khi thả lỏng hai tay lên tay nắm, thân người hơi nghiêng nhẹ về trước chứ không ngả ra sau.
Cách thử đơn giản khi xe còn đứng yên trên chân chống giữa:
- Ngồi lên, đặt hai tay lên tay nắm như khi chạy.
- Nếu phải nhô vai ra trước mới với tới, bạn đang ngồi quá xa. Dịch lên một chút.
- Nếu đầu gối chạm vào phần ốp phía trước hoặc khuỷu tay bị gập gắt, bạn đang ngồi quá sát. Lùi lại.
- Vị trí đúng là khi tay với tới tay nắm thoải mái, vai buông, khuỷu còn khoảng chùng.
Nên làm bước này ngay lúc nhận xe, trước khi chỉnh gương, như cách bài chỉnh gương và tư thế ngồi trên Honda Vision gợi ý cho riêng mẫu Vision. Phần dưới đây áp dụng chung cho các dòng xe ga.
Đặt chân trên sàn xe ga: đừng duỗi quá xa
Sàn để chân phẳng cho phép đặt bàn chân ở nhiều chỗ, và đây chính là cái bẫy. Muốn đỡ mỏi, hãy giữ ba nguyên tắc:
- Đặt cả bàn chân lên sàn, gót và mũi đều tì, không để mũi chân lơ lửng hay chỉ tì gót.
- Đầu gối gập vừa phải, cẳng chân gần như dựng đứng hoặc hơi nghiêng về trước. Khi chân duỗi dài, gót chống vào yếm, sức nặng thân trên dồn hết xuống thắt lưng.
- Hai đầu gối khép nhẹ về phía thân xe. Gối khép giúp hông vững, đỡ cho lưng phải tự giữ thăng bằng mỗi lần xe lắc.
Một số mẫu xe ga có sàn hơi dốc lên ở phía trước. Có thể đặt chân lên phần dốc đó trong chốc lát để đổi tư thế trên đoạn đường thẳng, thông thoáng, nhưng đừng giữ suốt cả quãng. Khi vào phố đông như Láng Hạ hay qua nút giao Chùa Bộc, nên đưa chân về vị trí sẵn sàng chống xuống đất.
Khuỷu tay chùng, vai buông, lưng thẳng tự nhiên
Hai tay chỉ nên đặt lên tay nắm, không phải treo người vào đó. Khuỷu tay hơi chùng, hướng xuống dưới và ra ngoài một chút, giống như đang ôm nhẹ một quả bóng. Khi xe đi qua ổ gà, khuỷu chùng sẽ đóng vai trò giảm chấn, thay vì để cú giật truyền thẳng lên vai.
Về lưng, mục tiêu không phải là ngồi thẳng cứng như tấm ván. Hãy để lưng thẳng tự nhiên, hơi nghiêng về trước theo hông, ngực mở, cằm không chúi về trước. Hai dấu hiệu bạn đang ngồi sai:
- Vai nhô lên gần tai sau vài phút chạy, thường do nắm tay lái quá chặt.
- Lưng còng xuống, đầu đưa về trước để nhìn đường, thường do ngồi quá lùi.
Cổ tay nên thẳng hàng với cẳng tay khi giữ ga. Nếu phải bẻ cổ tay xuống mới giữ được ga, hãy dịch vị trí ngồi hoặc đổi cách nắm cho tự nhiên hơn.
Đổi tư thế và nghỉ chặng khi đi cả ngày
Ngay cả tư thế đúng cũng gây mỏi nếu giữ nguyên quá lâu. Khi đi cả ngày, ví dụ một vòng từ Long Biên qua cầu Nhật Tân lên Đông Anh rồi quay về, hãy chủ động thay đổi:
- Lúc dừng đèn đỏ, thả lỏng vai, xoay cổ nhẹ, duỗi các ngón tay đang nắm.
- Trên đoạn đường thẳng, vắng, nhích hông một chút trên yên để đổi điểm tì.
- Khoảng mỗi giờ chạy liên tục, tìm chỗ an toàn để tấp vào, xuống xe, đi lại vài phút cho lưng và chân giãn ra.
Chỗ nghỉ nên là nơi có lề rộng, quán nước hay bãi gửi xe, không phải giữa dải phân cách hay ngay chân dốc cầu. Những lưu ý về điểm nghỉ trên quãng dài có trong bài đau lưng khi chạy xe máy đường dài. Nếu bạn chở người phía sau, họ cũng cần đổi tư thế; xem thêm cách người ngồi sau đỡ tê chân, mỏi lưng.
Khi nào nên hỏi bác sĩ và khi nào nên báo cửa hàng
Bài này chỉ nói về cách ngồi trên xe, không thay thế lời khuyên y khoa. Nếu đã chỉnh tư thế, nghỉ chặng đều đặn mà vẫn đau lưng kéo dài nhiều ngày, đau lan xuống chân, tê bì hoặc đau khiến bạn khó ngủ, hãy đi khám để bác sĩ kiểm tra.
Ngược lại, có những lúc nguyên nhân nằm ở xe. Hãy báo cửa hàng nếu bạn thấy:
- Yên bị lún lệch một bên, ngồi thấy nghiêng.
- Tay lái rung bất thường hoặc lệch so với bánh trước.
- Giảm xóc sau quá cứng hoặc bị nảy liên tục khi qua gờ.
Những lỗi này làm người lái phải bù tư thế mà không biết. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở từ 09:00 đến 21:00; bạn có thể ghé để kiểm tra, hoặc gọi 0942467674 trước để hỏi.
Tóm lại
Ngồi đúng chỗ trên yên, đặt cả bàn chân lên sàn mà không duỗi quá xa, khuỷu tay chùng, lưng thẳng tự nhiên và nghỉ chặng đều là bốn thói quen giúp đi xe ga lâu mà đỡ mỏi. Xem thêm các bài cùng chủ đề trong mục xe tay ga và chuyên mục xe máy.