Người mới thuê xe số thường lo nhất chuyện đổi số, nhưng phần lớn cái khó lại nằm ở tư thế lái xe số trước khi xe lăn bánh. Ngồi lệch về sau, mũi giày cách cần số quá xa, thế là mỗi lần lên số phải nhấc cả chân, phanh chân chậm nửa nhịp, và sau một buổi chạy quanh Hà Nội thì lưng mỏi, cổ tay đau. Bài này chỉ tập trung vào một việc: chỉnh chỗ ngồi, chỗ đặt chân và khoảng cách tay trên chiếc xe số ngay lúc vừa nhận xe, rồi tự kiểm tra lại trong vài phút ở chỗ vắng.
Tư thế lái xe số bắt đầu từ chỗ ngồi trên yên
Yên xe số như Honda Wave dài và phẳng, nên người mới hay ngồi lùi về sau, chỗ quen ngồi khi được chở. Khi đó tay phải với mới tới tay lái và lưng bị kéo gù.
Cách tìm chỗ ngồi đúng khá đơn giản:
- Dựng xe trên chân chống giữa, ngồi lên yên, hai tay đặt nhẹ lên tay lái.
- Nhích người về phía trước cho tới khi phần đùi trong chạm nhẹ vào phần thân xe ngay sau bình xăng hoặc yếm, chỗ hẹp nhất của xe.
- Đặt hai bàn chân lên gác chân và để ý hai gối: gối nên khép vào thân xe được mà không phải cố.
Chỗ đó là điểm tựa của bạn. Khi ngồi đúng, hông gánh phần lớn sức nặng, hai tay chỉ việc điều khiển. Bài tư thế điều khiển xe máy chắc tay nói chung cho cả xe ga và xe số; ở đây ta đi sâu vào phần riêng của xe số là hai bàn chân.
Đặt chân khi đi xe số: phần lòng bàn chân nào nằm trên gác chân
Đây là chi tiết quyết định bạn đổi số nhanh hay chậm. Gác chân xe số là một thanh ngang có bọc cao su, và chỗ nên chạm vào nó là phần đệm thịt ngay sau các ngón chân, phần mà khi bạn kiễng chân lên sẽ chịu lực. Không phải lòng bàn chân, càng không phải gót.
Vì sao lại là phần đó? Vì khi phần đệm này nằm trên gác chân, mũi giày tự nhiên chìa ra trước một đoạn ngắn, đủ để chạm cần số hoặc cần phanh mà chỉ cần xoay cổ chân. Còn nếu đặt giữa lòng bàn chân lên gác chân như đặt lên bậc thang, mũi giày sẽ vượt quá cần số, mỗi lần đổi số phải rút chân về rồi mới móc lên được.
Một vài lỗi hay gặp ở người mới:
- Chống gót xuống mặt đường khi đang chạy chậm. Thói quen này đến từ xe đạp. Gót kéo lê thì bàn chân không còn trên gác chân, cần đổi số hay phanh đều phải tìm lại vị trí.
- Nhấc hẳn chân khỏi gác chân ở chỗ đông. Trong đoạn tắc ở Cầu Giấy hay quanh hồ Hoàn Kiếm, chân lơ lửng làm bạn mất điểm tựa.
Mũi giày trái so với cần số: đủ gần để móc lên, không chạm khi chưa cần
Chân trái phụ trách cần số. Mũi giày nên nằm ngay dưới đầu trước của cần số, cách một khoảng hở nhỏ. Mẹo kiểm tra là thử luồn một ngón tay vào giữa mũi giày và đầu cần: nếu vừa lọt là ổn, nếu phải cố thì bạn đang đặt mũi giày dính sát, dễ vô tình gạt cần khi xe xóc.
Hai chiều sai:
- Mũi giày quá xa cần số: phải nhích cả bàn chân, đổi số chậm, có lúc đạp hụt.
- Mũi giày tì sát hoặc nằm đè dưới cần: qua gờ giảm tốc, bàn chân nảy lên có thể đẩy cần số ngoài ý muốn.
Với cần số hai đầu, đầu sau dành cho gót. Gót trái nên nằm gần đầu sau, chỉ cần xoay cổ chân là ấn xuống được, không cần dời bàn chân. Cách phối hợp mũi và gót được nói kỹ trong bài cần số hai đầu trên xe số.
Giày thể thao đế mỏng cho cảm giác cần số rõ nhất; dép lê dễ tuột khỏi chân lúc móc lên.
Bàn chân phải trên cần phanh: đặt sẵn nhưng không đè
Bên phải, cần phanh chân sau nằm ngay trước gác chân. Bàn chân phải đặt theo cùng nguyên tắc: phần đệm trên gác chân, mũi giày nằm cạnh hoặc hơi chếch sau bàn đạp phanh, sẵn sàng đạp xuống nhưng không đè lên.
Một dấu hiệu dễ nhận ra là đèn phanh sau. Nhờ người đi cùng đứng sau xe nhìn trong lúc bạn ngồi ở tư thế lái: nếu đèn phanh sáng mà bạn không chủ ý phanh, nghĩa là mũi giày đang tì lên cần. Chạy cả buổi như thế, phanh nóng và người phía sau bị nhầm là bạn sắp dừng.
Bàn chân đặt sẵn giúp đạp phanh sau gần như cùng lúc với bóp phanh trước. Thứ tự phối hợp hai phanh có trong bài phanh chân sau và phanh tay trước trên xe số.
Khoảng cách tới tay lái: khuỷu tay hơi gập, lưng không gù
Khi hông đã ở đúng chỗ, phần trên cơ thể gần như tự vào nếp. Kiểm tra theo thứ tự từ dưới lên:
- Lưng: hơi đổ về trước một chút từ hông, không gập ở thắt lưng, không gù vai.
- Khuỷu tay: gập nhẹ và hướng xuống dưới. Nếu tay duỗi thẳng mới với tới tay lái, bạn đang ngồi quá xa; nếu khuỷu gập sâu, chĩa ngang ra hai bên, bạn ngồi quá sát.
- Cổ tay: gần thẳng hàng với cẳng tay khi nắm tay ga, để xoay ga mượt và bóp phanh trước không bị gượng.
Phép thử nhanh: lúc xe dựng chân chống, thả lỏng hai tay trong giây lát. Nếu người đổ về trước, bạn đang dựa vào tay; hãy kẹp gối và ngồi lại cho hông nhận sức nặng.
Không chỉnh được tay lái trên xe thuê, nên hãy chọn dòng xe vừa người ngay từ lúc đặt. Nếu chuẩn bị đi dài, bài đau lưng trên chuyến xe máy dài có thêm cách chia điểm dừng.
Tự kiểm tra tư thế lái xe số trong năm phút đầu
Sau khi nhận xe ở cửa hàng tại Long Biên, đừng vội chạy ra cầu Chương Dương. Hãy dành vài phút ở một đoạn đường vắng gần đó để tập theo thứ tự:
- Dựng chân chống, ngồi đúng chỗ, đặt hai bàn chân rồi xoay cổ chân trái thử móc cần số lên, ấn gót xuống, chưa nổ máy. Mục tiêu là làm được mà không phải nhìn.
- Xoay cổ chân phải đạp thử cần phanh, nhờ người xem đèn phanh có tắt hẳn khi nhả chân không.
- Nổ máy, chạy chậm ở số một, lên số hai, rồi về số một. Để ý xem có lần nào phải dời cả bàn chân không.
Nếu bước nào cũng phải nhìn xuống chân hay xoay người, hãy chỉnh lại chỗ ngồi trước, rồi mới tới bàn chân.
Nếu cần số hoặc cần phanh có vẻ quá cao hay quá thấp so với bàn chân, đừng tự tháo chỉnh trên xe thuê; hãy báo cửa hàng để được kiểm tra hoặc đổi xe phù hợp.
Tóm lại
Tư thế đúng trên xe số đi theo chuỗi: hông ngồi sát về trước, phần đệm bàn chân trên gác chân, mũi giày trái ngay dưới cần số với khoảng hở nhỏ, bàn chân phải sẵn cạnh cần phanh, khuỷu tay hơi gập. Muốn tìm thêm kỹ năng cho dòng xe này, xem chuyên mục xe số hoặc trang tổng hợp xe máy.