Ra khỏi nội thành Hà Nội là gặp đường hai làn, mỗi chiều một làn: đường đê, đường liên xã, quốc lộ cũ qua làng. Phía trước là máy cày chở rơm hay xe tải nhỏ chở cát, và câu hỏi đặt ra là vượt xe bằng xe tay ga thế nào cho gọn. Người quen xe số hay thấy xe ga “ì” một nhịp rồi mới bốc, và chính nhịp ì đó làm cú vượt dài hơn dự tính. Bài này không bàn vượt xe lớn trên quốc lộ đông, mà tập trung vào cách xe ga lấy đà, từ đó ước quãng trống và quyết định vượt hay thôi.
Vì sao vượt xe bằng xe tay ga cần hiểu nhịp lấy đà
Xe tay ga dùng bộ truyền động vô cấp: dây curoa chạy giữa hai puly có đường kính thay đổi, kèm bộ ly hợp ly tâm. Không có số để về, xe tự đổi tỉ số truyền theo vòng tua và tải. Khi bạn vặn thêm ga, máy gầm lên trước, vòng tua tăng, rồi puly mới dịch chuyển và xe mới tăng tốc rõ rệt.
Khoảng cách giữa tiếng máy gầm và lúc xe thực sự vọt lên chính là nhịp lấy đà. Trên đường hai làn, nơi bạn phải lấn sang phần đường ngược chiều để vượt, nhịp ngắn ngủi đó là một đoạn đường bạn đi chậm hơn mình tưởng. Ba thứ làm nhịp này dài thêm:
- Chở thêm người, hành lý. Hai người cộng ba lô đi Ba Vì tăng tốc chậm hơn hẳn lúc chạy một mình trong phố.
- Dốc nhẹ. Đoạn dốc thoải lên đê hay lên cầu nhỏ ngốn bớt sức kéo.
- Bám theo xe chậm với ga rất nhỏ. Xe ở tỉ số truyền thấp, vặn ga lúc đó máy phải leo một quãng dài mới tới vùng có sức kéo.
Vì thế cách làm đúng là chuẩn bị đà trước, rồi mới quyết định vượt.
Luật nói gì về vượt xe trên đường hai làn
Điều 14 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 quy định những điểm chính:
- Vượt bên trái. Chỉ được vượt bên phải khi xe trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang rẽ trái, hoặc xe chuyên dùng đang làm việc khiến không thể vượt bên trái.
- Chỉ vượt khi đủ điều kiện: phía trước không có chướng ngại vật, không có xe ngược chiều trong đoạn định vượt, xe trước không đang xin vượt xe khác và đã ra tín hiệu rẽ phải, tránh về bên phải.
- Phải báo hiệu: nháy đèn chiếu sáng phía trước hoặc bấm còi để xin vượt, bật xi nhan và giữ khoảng cách an toàn với xe trước, xe sau suốt quá trình vượt. Ban đêm trong đô thị và khu đông dân cư, khung giờ khuya theo luật chỉ được xin vượt bằng đèn.
Cùng điều luật đó liệt kê những nơi, những lúc không được vượt:
- Trên cầu hẹp có một làn đường.
- Đường cong có tầm nhìn bị hạn chế, và khu vực đỉnh dốc có tầm nhìn bị hạn chế trên đường hai chiều.
- Nơi đường giao nhau, chỗ giao cắt cùng mức với đường sắt.
- Ở phần đường dành cho người đi bộ qua đường, hoặc khi có người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang qua đường.
- Khi thời tiết hoặc mặt đường không bảo đảm an toàn, khi gặp xe ưu tiên, trong hầm đường bộ.
Chỗ có biển cấm vượt hay vạch liền giữa đường thì làm theo báo hiệu. Suốt cú vượt vẫn phải giữ trong tốc độ cho phép theo biển báo, vượt không phải lý do để chạy quá tốc độ. Nguyên tắc chung cho mọi loại xe có trong bài kỹ thuật vượt xe an toàn trên đường; phần dưới chỉ bàn điều riêng với xe ga.
Chuẩn bị đà trước khi quyết định vượt
Thấy xe chậm phía trước, đừng áp sát đuôi nó. Bám quá gần vừa che tầm nhìn, vừa ép xe ga vào vùng ga nhỏ ì ạch. Thứ tự nên làm:
- Lùi lại một khoảng đủ rộng để nhìn chéo qua bên trái xe chậm, thấy phần đường ngược chiều.
- Giữ ga đều, nhỉnh hơn mức chỉ đủ bám theo. Vòng tua đã ở vùng có sức kéo, nhưng bạn chưa rút ngắn khoảng cách.
- Nhìn xa, không nhìn đuôi xe trước: có cua, dốc, ngã ba vào làng hay chợ ven đường không.
- Nhìn gương trái và ngoái nhanh. Nếu xe phía sau đang lên để vượt, nhường nó đi trước.
Bước hai là khác biệt so với xe số: xe số về số rồi lấy đà, còn xe ga tạo đà bằng nhịp ga ổn định từ trước, để khi vặn thêm thì xe đáp ứng ngay.
Ước quãng trống: cần nhiều đường hơn bạn nghĩ
Quãng trống cho một lần vượt gồm ba đoạn: lấn trái và tăng tốc, đi song song xe bị vượt, rồi trở về làn với khoảng cách an toàn. Trong lúc đó xe ngược chiều cũng đang lao về phía bạn, nên quãng cần là tổng quãng của cả hai.
- Chỉ tính quãng nhìn thấy rõ. Phần đường khuất sau cua, rặng tre hay đỉnh dốc coi như có xe tới.
- Xe ngược chiều ở xa vẫn có thể rất nhanh. Chiếc xe con trên đường đê phía Long Biên, Gia Lâm nhìn thì nhỏ, nhưng rút ngắn khoảng cách nhanh hơn nhiều so với xe máy.
- Xe bị vượt càng dài, quãng song song càng dài. Vượt xe đạp khác hẳn vượt máy cày kéo rơ moóc.
- Chở nặng thì cộng thêm, vì nhịp lấy đà dài ra.
Nếu phải nheo mắt tính xem có đủ không, câu trả lời gần như chắc chắn là không.
Vặn ga dứt khoát, không lưng chừng
Khi đã đủ điều kiện, cú vượt nên gọn:
- Báo hiệu trước: nháy đèn hoặc bấm còi, bật xi nhan trái. Cách dùng công tắc nháy xin vượt có trong bài đèn pha, đèn cos trên xe tay ga.
- Vặn ga một nhịp dứt khoát ngay khi lấn trái. Vặn nhích từng chút khiến bạn đi song song xe bị vượt lâu hơn, đó là đoạn nguy hiểm nhất.
- Giữ chắc tay lái khi ngang hông xe tải, luồng gió có thể làm xe ga nhẹ hơi chòng chành.
- Về làn khi đã thấy rõ xe bị vượt trong gương, xi nhan phải, về từ từ, không cắt ngang mũi xe kia, rồi trả ga về mức bình thường.
Vượt xe tải, xe khách trên quốc lộ đông có thêm nhiều tình huống riêng, xem bài vượt xe tải, xe khách bằng Air Blade.
Khi nào nên bỏ ý định vượt
Biết bỏ quan trọng hơn biết vượt. Hủy cú vượt, giảm ga và về sau xe chậm khi:
- Vặn ga rồi mà xe không vọt lên như mong đợi, vì chở nặng hoặc đang dốc.
- Xe ngược chiều xuất hiện sớm hơn dự tính, kể cả khi đã bật xi nhan.
- Xe trước bật xi nhan trái hoặc bất ngờ lấn ra giữa để tránh ổ gà.
- Phía trước lộ ra cổng làng, ngã ba, trường học, cầu nhỏ hay khúc cua.
- Trời mưa, mặt đường có cát sỏi, rơm rạ phơi tràn hay bùn đất công trường.
Hủy sớm luôn dễ hơn hủy giữa chừng. Nếu đã lấn trái mà cần quay về, nhả ga, phanh đều hai phanh, xi nhan phải và trở lại sau xe chậm. Đến muộn một chút vẫn hơn một cú vượt liều.
Trước khi ra đường ngoại thành bằng xe thuê
Nếu thuê xe ga đi Sóc Sơn, Ba Vì hay vùng đê sông Hồng phía Đông Anh, hãy báo trước với cửa hàng về hành trình đi xa; điều kiện đi xa xác nhận trực tiếp khi nhận xe. Kiểm tra phanh, lốp, đèn, còi, mang giấy tờ xe, đi theo chỉ dẫn bản đồ ở chế độ xe máy và về trước khi trời tối.
Xem thêm kinh nghiệm dùng xe ga tại trang xe tay ga và chuyên mục xe máy. Cần hỏi về xe cho chuyến đi, gọi 0942467674.