Nhiều bạn học sinh, sinh viên ở Hà Nội đã đi xe máy điện suốt mấy năm, nên khi cần từ xe điện chuyển sang xe ga chạy xăng, ví dụ thuê một chiếc Vision để về quê dịp nghỉ hay đi làm thêm xa hơn, thường nghĩ “cũng là xe tự động, vặn ga là đi”. Đúng là không có côn, không có số, nhưng cảm giác lái khác đủ nhiều để vài chục phút đầu bạn thấy lạ tay. Bài này đi qua từng điểm khác biệt theo thứ tự bạn sẽ gặp: lúc bật máy, lúc vặn ga, lúc nhả ga và phanh, lúc dắt xe, và lần đầu ghé cây xăng.
Từ xe điện chuyển sang xe ga: khác ngay từ lúc bật máy
Xe máy điện bật nguồn là xong, xe im lặng chờ bạn vặn ga. Xe ga xăng thì phải nổ máy thật sự. Trên phần lớn xe ga, bạn bóp một tay phanh rồi bấm nút đề, máy nổ và xe bắt đầu rung nhẹ, có tiếng máy đều đều ngay cả khi đứng yên.
Hai điều nên nhớ ngay từ bước này:
- Máy nổ là xe sẵn sàng chạy. Với xe điện, nhiều bạn quen để tay trên ga khi đứng chờ vì xe chỉ đi khi có chế độ sẵn sàng. Trên xe ga, lỡ tay vặn ga khi máy đang nổ là xe chồm lên. Tập thói quen để tay ga ở vị trí nghỉ và bóp phanh khi dừng.
- Không vặn ga lúc đề máy. Chỉ bấm nút đề, máy nổ rồi mới tính chuyện đi.
Nếu xe thuê có khóa thông minh hay chân chống điện, tiệm sẽ chỉ cách mở máy ngay khi bạn nhận xe. Hỏi luôn lúc đó, đừng tự mò giữa đường.
Độ ăn ga: xe điện kéo ngay, xe ga có một nhịp trễ
Đây là khác biệt rõ nhất. Xe máy điện vặn ga là lực kéo đến gần như tức thì, đều và êm. Xe ga xăng thì có một khoảnh khắc trễ: vặn ga, máy gầm lên trước, rồi xe mới bắt đầu lăn bánh, sau đó tăng tốc mạnh dần.
Người quen xe điện hay gặp hai lỗi ngược nhau:
- Vặn thêm vì tưởng xe không ăn. Thấy xe chưa đi, bạn vặn sâu hơn, đúng lúc đó xe bắt đầu kéo và vọt lên. Ở ngã tư đông xe như Xuân Thủy giờ tan học, chỉ một cú vọt nhỏ cũng đủ chạm vào xe phía trước.
- Nhả ga rồi vặn lại liên tục. Xe giật cục, người ngồi sau chúi tới chúi lui.
Cách sửa: vặn ga chậm và đều, chờ xe nhận rồi mới vặn thêm. Lần đầu nên thử ở chỗ vắng, đếm thầm một nhịp sau khi vặn để cảm nhận lúc xe bắt đầu kéo.
Nhả ga và phanh: xe ga trôi xa hơn bạn nghĩ
Nhiều xe máy điện có cảm giác hãm nhẹ khi nhả ga, nên người quen xe điện có thói quen dùng việc nhả ga thay cho phanh nhẹ. Xe tay ga xăng gần như không làm vậy: nhả ga xe vẫn trôi tiếp khá xa, nhất là trên đoạn bằng hoặc xuống dốc. Lý do được giải thích kỹ trong bài xe tay ga nhả ga vẫn trôi xa.
Điều chỉnh cần có:
- Nhả ga sớm hơn và phanh chủ động. Thấy đèn đỏ ở xa thì nhả ga sớm, đặt tay lên cả hai phanh, bóp nhẹ và đều.
- Dùng cả hai phanh. Nhiều xe ga có hệ thống phanh kết hợp, bóp phanh trái sẽ phân lực cho cả hai bánh. Tìm hiểu thêm ở bài phanh CBS trên xe ga.
- Xuống dốc cầu phải giữ phanh. Dốc cầu Vĩnh Tuy hay dốc từ đê xuống phố là chỗ cảm giác “trôi” rõ nhất. Đừng chờ xe tự chậm như xe điện.
Tiếng máy, độ rung và hơi nóng
Xe điện gần như không có tiếng, xe ga thì có tiếng máy, có rung nhẹ ở tay lái và sàn để chân. Với người quen xe điện, mấy thứ này lúc đầu gây giật mình nhưng thực ra là thông tin có ích:
- Tiếng máy báo cho bạn biết xe đang làm gì. Máy gầm to mà xe không đi nhanh nghĩa là bạn đang vặn ga quá tay.
- Người xung quanh nghe thấy bạn. Đi xe điện, bạn quen bấm còi nhẹ để người đi bộ biết. Với xe ga, họ nghe tiếng máy, nhưng vẫn nên giảm tốc khi qua cổng trường hay lối vào ký túc xá.
- Ống xả nóng. Xe điện không có bộ phận nào nóng tới mức bỏng, xe ga thì có. Khi lên xuống xe, đặc biệt khi chở bạn, nhắc người ngồi sau tránh chạm chân vào ống xả. Xem bài ống xả xe tay ga nóng.
Trọng lượng: nặng tay hơn khi dắt và quay đầu
Nhiều mẫu xe máy điện học sinh hay đi khá gọn và thấp. Chuyển sang xe ga như Vision hay Air Blade, bạn sẽ thấy xe dài hơn, nặng hơn khi dắt, và khó xoay trở hơn trong chỗ chật. Khác biệt này lộ rõ nhất khi:
- Dắt xe ra vào bãi gửi chật ở ký túc xá hay trong ngõ trọ khu Bách Khoa, Kinh tế Quốc dân. Đứng sát xe, tay giữ hai tay lái, đẩy bằng thân người chứ không chỉ bằng tay.
- Dựng chân chống giữa. Đạp mạnh vào chân chống bằng một chân, tay kéo phần tay nắm phía sau lên, dùng sức của chân là chính.
- Đi chậm trong ngõ. Xe nặng nên khi đi rất chậm dễ loạng choạng hơn. Giữ ga nhẹ và đều, nhìn xa về phía trước thay vì nhìn xuống bánh trước.
Một buổi tập ngắn trên đoạn đường ít xe, ví dụ sáng cuối tuần ở các tuyến nội bộ khu đô thị phía Cầu Giấy, giúp bạn quen nhanh hơn nhiều so với lao ngay vào giờ cao điểm.
Đổ xăng lần đầu: các bước an toàn
Người quen xe điện thì quen cắm sạc ở nhà, chưa từng phải tính chuyện vào cây xăng. Vài điều cần biết:
- Theo dõi kim xăng thay cho phần trăm pin. Thấy kim xăng xuống thấp thì tìm cây xăng sớm, đừng để cạn hẳn.
- Tắt máy trước khi đổ. Vào trụ, tắt máy hoàn toàn rồi mới mở nắp bình xăng. Tùy mẫu, nắp xăng nằm dưới yên hoặc ở phía trước, nên hỏi tiệm khi nhận xe.
- Không hút thuốc, không dùng điện thoại gần trụ bơm. Cất điện thoại vào túi, không nghe gọi khi đang đứng đổ xăng.
- Đổ loại xăng nào? Làm theo hướng dẫn của chủ xe và nhân viên cửa hàng xăng. Nếu chưa chắc, hỏi tiệm lúc nhận xe để khỏi phân vân khi đứng ở trụ.
- Đóng nắp chắc chắn rồi mới nổ máy. Kiểm tra nắp bình đã vặn kín, yên đã đóng.
Thao tác cụ thể tại trạm có trong bài đổ xăng cho xe tay ga thuê.
Tóm lại trước khi lên đường
Xe ga không khó hơn xe điện, chỉ khác nhịp: vặn ga chậm rồi chờ xe nhận, nhả ga sớm và chủ động phanh, dắt xe bằng thân người, và tắt máy khi đổ xăng. Nếu bạn thuê xe ở tiệm số 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, cứ nói thẳng là mình mới quen xe điện để được chỉ kỹ trước khi đi. Ai đi theo chiều ngược lại có thể đọc bài lần đầu đi xe máy điện sau quen xe xăng. Xem thêm ở mục xe tay ga và chuyên mục xe máy.