Thói quen xe ga tắt máy thả dốc khá phổ biến ở người hay tính toán xăng: lên tới đỉnh cầu, vặn khóa hoặc bấm nút tắt máy, để xe tự trôi xuống, tới chân dốc mới đề lại. Nghe thì hợp lý vì xe đang có đà, tội gì đốt xăng. Nhưng nếu bạn đang thuê một chiếc xe tay ga để đi trong Hà Nội hay chạy lên Ba Vì, Tam Đảo cuối tuần, đây là kiểu tiết kiệm được rất ít mà đổi lấy rủi ro lớn. Bài này giải thích vì sao, và nên xuống dốc thế nào cho vừa an toàn vừa đỡ xăng.
Xe ga tắt máy thả dốc thực ra tiết kiệm được bao nhiêu
Khi bạn nhả hết ga trên xe tay ga, động cơ chỉ còn quay ở chế độ cầm chừng. Lượng xăng tiêu thụ lúc này rất nhỏ so với lúc tăng tốc hay leo dốc. Một con dốc cầu trong nội đô chỉ kéo dài chốc lát, nên phần xăng bạn “tiết kiệm” được khi tắt máy gần như không đáng kể, khó mà thấy được trên kim xăng.
Ngược lại, mỗi lần đề lại máy, xe cần một chút điện từ ắc quy và một chút xăng để nổ lại. Làm như vậy nhiều lần trong ngày, cộng thêm lúc vội tăng ga mạnh cho xe bắt kịp dòng xe sau khi đề, phần lợi ít ỏi kia gần như bị xóa sạch.
Bài về số mo xuống dốc cho đỡ hao xăng đã phân tích thói quen này ở xe số. Với xe ga, câu chuyện có vài điểm khác, và có điểm còn đáng lo hơn.
Tắt máy xuống dốc xe tay ga: bạn mất những gì
Mất khả năng tăng tốc để thoát tình huống
Xuống dốc cầu Nhật Tân hay cầu Vĩnh Tuy vào giờ đông, xe phía trước có thể phanh gấp, một chiếc xe khác chuyển làn sát bên, hay có người dừng đột ngột ở chân dốc. Đôi khi cách thoát tốt nhất không phải là phanh, mà là vặn ga nhẹ để vượt qua hoặc né sang chỗ trống. Xe đã tắt máy thì tay ga vô dụng. Bạn chỉ còn một lựa chọn duy nhất là phanh.
Mất đèn, còi và xi nhan
Nếu tắt bằng khóa điện, toàn bộ hệ thống điện trên xe tắt theo: đèn pha, đèn hậu, xi nhan, còi. Buổi tối xuống dốc mà không có đèn hậu thì xe phía sau rất khó thấy bạn. Muốn chuyển làn mà không bật được xi nhan, muốn bấm còi cảnh báo mà còi im lặng. Trên dốc đèo có cua khuất, mất còi là mất luôn cách báo cho xe ngược chiều.
Dễ quên mở máy, hoặc đề lại không kịp
Thả xe trôi tới chân dốc, nhiều người mải nhìn đường mà quên mở lại máy, tới lúc cần đi tiếp mới nhận ra xe không có lực. Trên nhiều xe tay ga, muốn đề phải bóp phanh và bấm nút đề, tức là bạn đang phải xoay xở hai tay đúng lúc cần tập trung lái nhất.
Phanh gánh hết, nóng và mòn nhanh
Xe tay ga vốn gần như không có phanh động cơ như xe số, nên dù máy chạy hay tắt, việc giữ tốc độ khi xuống dốc chủ yếu vẫn dồn vào phanh. Tắt máy không giúp gì thêm cho phanh, mà còn khiến người lái có tâm lý để xe trôi tự do lâu hơn rồi mới bóp mạnh. Trên dốc dài, má phanh nóng lên, lực phanh yếu dần và mòn nhanh hơn.
Dốc cầu trong phố và dốc đèo khác nhau thế nào
Dốc cầu nội đô như cầu Nhật Tân, cầu Vĩnh Tuy hay cầu Chương Dương ngắn nhưng đông. Rủi ro chính là xe xung quanh dày đặc và nhiều tình huống bất ngờ. Ở đây việc giữ máy để còn tăng tốc, còn còi, còn xi nhan quan trọng hơn mọi chuyện xăng.
Dốc đèo như đường lên Ba Vì hay Tam Đảo dài, nhiều cua tay áo, có đoạn khuất tầm nhìn. Rủi ro chính là phanh quá nhiệt và mất kiểm soát ở cua. Tắt máy ở đây thì vừa mất còi khi vào cua khuất, vừa khiến bạn dễ để xe lao nhanh hơn mức phanh còn chịu nổi. Cách phối hợp phanh trên dốc dài với một mẫu xe ga cụ thể có trong bài Honda Air Blade xuống dốc dài.
Xuống dốc đúng cách với xe tay ga
- Giảm tốc trước khi vào dốc. Nhả ga từ trên đỉnh, bóp phanh đưa xe về tốc độ vừa phải trước khi xe bắt đầu lao xuống.
- Giữ máy nổ, nhả ga. Máy vẫn chạy cầm chừng, đèn và còi sẵn sàng, tay ga sẵn sàng khi cần.
- Dùng cả hai phanh, bóp rồi nhả. Bóp nhẹ cả phanh trước và phanh sau, nhả ra rồi bóp lại thay vì rà liên tục một bên.
- Giữ khoảng cách xa hơn bình thường. Quãng dừng khi xuống dốc dài hơn đường bằng.
- Trên đèo, nghỉ khi thấy phanh khác lạ. Nếu tay phanh phải bóp sâu hơn hoặc ngửi thấy mùi khét, dừng ở chỗ an toàn, để phanh nguội rồi mới đi tiếp.
Tiết kiệm xăng đúng chỗ với xe ga
Muốn xe ga đỡ tốn xăng, những việc sau có tác dụng rõ hơn nhiều so với thả dốc:
- Vặn ga đều, tránh giật ga. Xe tay ga tốn xăng nhất khi bạn vặn mạnh rồi lại phanh ngay.
- Nhìn xa, nhả ga sớm khi thấy đèn đỏ hay ùn tắc phía trước.
- Lốp đủ hơi theo khuyến cáo nhà sản xuất. Khi nhận xe thuê, nhờ người giao xe kiểm tra giúp.
- Không chở quá nặng và không để đồ thừa trong cốp suốt cả tuần.
Bài xe ga tiết kiệm xăng khi đi nội đô bàn thêm về mức xăng của các dòng xe ga phổ biến.
Một ví dụ quen thuộc trên đường Hà Nội
Giả sử bạn ở Tây Hồ, chạy qua cầu Nhật Tân sang phía Đông Anh lúc chiều muộn. Lên tới giữa cầu, bạn tắt máy cho xe trôi xuống phía bên kia. Trời đã nhá nhem, đèn hậu tắt theo. Gần chân cầu, dòng xe chậm lại, một chiếc xe khác cắt ngang sang làn của bạn. Bạn muốn bấm còi thì còi im, muốn vặn ga né thì xe không phản ứng, chỉ còn cách bóp phanh gấp với chiếc xe phía sau đang không nhìn rõ bạn.
Cũng đoạn đường đó, nếu máy vẫn nổ, bạn chỉ cần nhả ga, rà phanh nhẹ, bấm còi một tiếng và đánh lái tránh. Phần xăng chênh lệch giữa hai cách gần như không ai nhận ra.
Khi đi xe thuê
Xe thuê là xe bạn chưa quen tay: chưa biết phanh ăn thế nào, nút đề nhạy ra sao. Thêm thao tác tắt mở máy giữa dốc là thêm một thứ có thể sai. Nếu thấy phanh có dấu hiệu lạ sau một đoạn đèo, hãy dừng lại và báo cửa hàng thay vì cố chạy tiếp.
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00. Trước chuyến đi xa, bạn có thể nhờ kiểm tra phanh ngay lúc nhận xe.
Xem thêm các bài về xe tay ga và chuyên mục xe máy để chuẩn bị tốt hơn cho những con dốc sắp tới.