Bạn đã chạy xe xăng nhiều năm ở Hà Nội, tay quen ga, tai quen tiếng máy, và giờ định thuê thử một chiếc xe điện. Xe máy điện khác xe xăng ở đâu khi thực sự ngồi lên lái? Câu trả lời ngắn: khác ở những chỗ bạn không để ý vì đã thành phản xạ. Bài này không bàn chuyện pin hay sạc, mà chỉ nói về cảm giác lái, từng điểm một, kèm thói quen nên chỉnh để mấy chuyến đầu đi êm và an toàn.
Xe máy điện khác xe xăng ngay từ lúc bật nguồn
Với xe xăng, tiếng máy nổ là tín hiệu xe đã sẵn sàng. Với xe điện, bật khóa xong thường chỉ có một đèn báo trên đồng hồ hoặc một tiếng bíp nhỏ, rồi im lặng. Xe không rung, không có tiếng máy nổ không tải, nhưng chỉ cần chạm tay ga là bánh đã quay.
Điều này dẫn tới lỗi hay gặp nhất của người mới: ngồi trên xe đã bật nguồn, tay vô tình vặn ga khi đang chỉnh gương hay nói chuyện, và xe lao về phía trước. Vài thói quen nên tập ngay:
- Chỉ bật nguồn khi đã ngồi vững và sẵn sàng đi. Lúc dắt xe ra khỏi nhà hay xếp đồ vào cốp, để nguồn tắt.
- Xem đèn báo sẵn sàng trên đồng hồ. Mỗi mẫu xe báo một kiểu, hỏi cửa hàng ngay lúc nhận xe xem biểu tượng nào nghĩa là xe đã nhận ga.
- Bóp phanh trước khi bật nguồn. Nhiều mẫu yêu cầu bóp phanh mới cho chạy, nhưng dù xe không bắt, giữ thói quen này vẫn an toàn hơn.
Vặn ga: lực kéo đến ngay, không có độ trễ
Trên xe ga chạy xăng, từ lúc vặn ga tới lúc xe thực sự bốc có một khoảng trễ nhỏ, máy phải lên vòng tua. Trên xe số, bạn còn có cần số và côn làm chậm lại. Xe điện thì gần như không có khoảng trễ đó: vặn bao nhiêu, xe kéo gần như bấy nhiêu ngay lập tức, kể cả từ lúc đứng yên.
Ở ngã tư đông như Kim Mã giao Liễu Giai hay đầu phố Chùa Bộc, cú vặn ga theo thói quen xe xăng có thể khiến xe chồm lên sát xe phía trước. Cách chỉnh:
- Vặn ga bằng cổ tay nhẹ hơn hẳn so với xe cũ, nhất là vài giây đầu khi xuất phát.
- Nếu xe có chế độ lái tiết kiệm hoặc chế độ êm, dùng chế độ đó trong những ngày đầu.
- Giữ khoảng cách với xe trước rộng hơn bình thường khi chờ đèn.
Cách luyện xuất phát êm chi tiết hơn có trong bài xe điện tăng tốc tức thì.
Nhả ga: xe chậm lại theo kiểu khác
Khi nhả ga, xe xăng trôi theo quán tính khá lâu, xe số còn có lực ghì của máy tùy số đang vào. Trên xe điện, cảm giác này thay đổi theo mẫu xe. Có xe gần như trôi giống xe ga, có xe hãm lại rõ rệt vì cơ chế thu hồi năng lượng khi nhả ga hoặc khi bóp phanh nhẹ.
Người quen xe xăng thường nhả ga sớm rồi để xe trôi tới đèn đỏ. Trên xe hãm mạnh, xe dừng sớm hơn dự tính, còn người ngồi sau bị đẩy nhẹ về phía trước. Trên xe trôi nhiều, bạn lại cần phanh sớm hơn vì xe điện thường nặng hơn xe xăng cùng cỡ.
Cách nhanh nhất để biết xe mình thuộc kiểu nào: ở một đoạn đường vắng, chạy chậm đều rồi nhả hẳn ga, xem xe chậm lại nhanh hay từ từ. Làm vài lần trước khi ra phố. Bài xe điện và phanh tái sinh giải thích kỹ hơn về cơ chế hãm này.
Im lặng nghĩa là người khác không nghe thấy bạn
Người đi bộ ở Hà Nội quen nghe tiếng xe máy để né. Trong ngõ nhỏ ở Đống Đa, quanh chợ Hôm, chợ Châu Long hay các phố đông khách ở Hoàn Kiếm, nhiều người bước ngang mà không quay lại nhìn, vì không nghe thấy gì sau lưng. Xe điện đến sát mà họ vẫn không biết.
Khi chạy xe xăng, bạn để tiếng máy làm phần báo hiệu thay mình. Sang xe điện, bạn phải chủ động hơn:
- Giảm tốc từ cửa ngõ, đi chậm cỡ người đi bộ nhanh ở chỗ đông.
- Bấm còi ngắn, nhẹ khi sắp vượt người đi bộ hoặc người đạp xe, nhất là trẻ con và người lớn tuổi.
- Buổi tối bật đèn chiếu gần sớm để người phía trước thấy ánh đèn trước khi thấy xe.
Mẹo báo hiệu trong ngõ hẹp được viết riêng ở bài xe điện chạy êm trong ngõ nhỏ.
Mặt khác, bạn cũng mất đi tiếng máy làm thước đo tốc độ. Không có tiếng máy gào lên, xe điện chạy nhanh mà cảm giác vẫn chậm. Liếc đồng hồ tốc độ thường xuyên hơn, đặc biệt trên các đoạn thoáng như đường Võ Chí Công hay đê Âu Cơ.
Trọng lượng và thăng bằng khi đi chậm
Pin của nhiều xe máy điện nằm dưới sàn để chân hoặc dưới yên, nên trọng tâm thấp và xe đầm khi chạy thẳng. Bù lại, lúc dắt xe, quay đầu trong ngõ hay dựng chân chống, bạn sẽ thấy xe nặng tay hơn chiếc xe ga quen thuộc.
Khi đi chậm trong dòng xe kẹt giờ tan tầm, nên giữ ga nhẹ và đều thay vì nhích từng cú, kết hợp phanh sau nhẹ để giữ thăng bằng. Lúc dựng xe, tắt nguồn trước rồi mới xuống, tránh chạm ga khi đang nghiêng người.
Những thói quen xe xăng nên bỏ khi sang xe điện
Tóm lại thành một danh sách để mang theo:
- Không vặn ga cho nóng máy. Xe điện không cần làm nóng, vặn ga lúc đứng yên chỉ khiến xe chồm lên.
- Không nghe tiếng máy để đoán tình trạng xe. Hãy nhìn đồng hồ: tốc độ, chế độ lái, mức pin và đèn cảnh báo.
- Không để xe nổ chờ. Dừng lâu thì tắt nguồn, đỡ nguy cơ chạm ga nhầm.
- Không phóng nhanh trong ngõ vì nghĩ người ta nghe thấy. Họ không nghe thấy.
- Không đánh giá xe qua vài trăm mét đầu. Cho mình một buổi làm quen ở chỗ vắng trước khi vào phố đông.
Chạy thử ở đâu trước khi vào phố
Nếu có thể, hãy dành nửa tiếng đầu ở một đoạn đường rộng, ít xe: các tuyến đường nội bộ trong khu đô thị, đường ven hồ Linh Đàm buổi trưa, hoặc đường ven đê lúc ít xe. Tập xuất phát, nhả ga, phanh, quay đầu và dắt xe. Sau đó mới đi vào các trục đông như Cầu Giấy hay Xã Đàn.
Khi thuê, cứ nói thẳng với cửa hàng rằng bạn mới đi xe điện lần đầu để được chỉ các nút, chế độ lái và đèn báo. Giá thuê xe điện cần liên hệ cửa hàng để xác nhận trước.
Phần lớn người quen xe xăng làm quen xe điện khá nhanh, chỉ cần chỉnh lại tay ga và thói quen báo hiệu. Nếu còn phân vân nên chọn loại nào, xem bài xe máy điện với xe xăng chọn nào khi thuê, mục so sánh khi thuê xe máy và chuyên mục xe máy.