Người hỏi tôi đường quốc lộ 1A cũ đi Thường Tín thường đang muốn xuống các làng nghề phía nam, hoặc vừa bị ứng dụng bản đồ chỉ lên cao tốc. Câu trả lời ngắn: xe máy đi quốc lộ 1A cũ, không vào cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ. Phần còn lại là ba chuyện của tuyến này: xe tải, chợ ven đường và chỗ rẽ vào làng.
Quốc lộ 1A cũ đi Thường Tín: hai trục song song, xe máy chỉ có một
Phía nam Hà Nội có hai con đường gần như song song. Quốc lộ 1A cũ là trục quen: từ Giải Phóng sang đường Ngọc Hồi, qua Văn Điển, rồi xuyên vùng Thường Tín, Phú Xuyên về phía Cầu Giẽ, hai bên là nhà dân, cây xăng, quán xá. Cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ chạy ở phía đông, ít lối ra vào và không dành cho xe máy.
Điều 25 khoản 3 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 ghi rõ: “xe mô tô, xe gắn máy, các loại xe tương tự xe mô tô, xe gắn máy, xe thô sơ, người đi bộ không được đi trên đường cao tốc”. Lỡ vào cũng không được xoay xở tại chỗ, vì “trên đường cao tốc” nằm trong danh sách nơi cấm quay đầu (Điều 15 khoản 4) lẫn nơi cấm lùi xe (Điều 16 khoản 2). Vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Chỗ dễ nhầm không chỉ ở nút Pháp Vân. Các phương án phân luồng dịp lễ của Hà Nội hướng dẫn ô tô từ quốc lộ 1 cũ vào cao tốc tại nút giao Vạn Điểm và nút giao Đại Xuyên ở Phú Xuyên, nghĩa là ngay trên tuyến của bạn vẫn có nhánh nối sang cao tốc. Thấy biển chỉ dẫn nền xanh lá thì không rẽ theo, cứ giữ hướng quốc lộ; cách đọc từng loại biển có trong bài biển đường cao tốc phía trước và lối lên cao tốc.
Tháng 5 năm 2026, dự án mở rộng quốc lộ 1A đoạn từ Vành đai 1 tới nút giao Cầu Giẽ đã khởi công, nên dọc tuyến có thể gặp rào chắn, làn tạm, tổ chức giao thông thay đổi. Biển tại chỗ mới là căn cứ, không phải trí nhớ chuyến trước.
Giữ làn giữa xe tải: bên phải, nhưng không sát mép
Quốc lộ 1A cũ là đường hàng hóa. Ngoài xe tải đường dài, vùng Thường Tín còn có chợ đầu mối gia cầm Hà Vĩ, theo báo chí họp chủ yếu về đêm.
Điều 13 khoản 1 của luật viết: “Phương tiện tham gia giao thông đường bộ di chuyển với tốc độ thấp hơn phải đi về bên phải theo chiều đi của mình.” Xe máy thường chậm hơn dòng xe tải đường dài, nên chỗ của bạn là bên phải. Nhưng đừng dán sát mép, nơi có cát, ổ gà, xe đỗ và người bước ra; giữ một khoảng đủ để né.
Xe tải có những vùng tài xế không nhìn thấy: ngay trước đầu xe, ngay sau đuôi và dọc hông bên phải gần cabin. Mẹo dễ nhớ: nếu bạn không thấy mặt tài xế trong gương chiếu hậu của xe tải, tài xế cũng không thấy bạn.
- Không chạy song song cạnh hông xe tải lâu. Lùi lại, hoặc đi qua dứt khoát khi đủ điều kiện.
- Không bám đuôi. Bạn mất tầm nhìn phía trước và không kịp phản ứng khi xe tải phanh.
- Xe tải xi nhan phải để tấp vào quán, vào kho: đuôi xe quét rộng, đừng chen vào khe giữa xe và lề.
- Xe lớn chạy ngang sát tạo luồng gió hút; cầm lái chắc, không phanh gấp.
Khi xe phía sau xin vượt, Điều 14 khoản 4 yêu cầu xe phía trước, nếu đủ điều kiện an toàn, “đi sát về bên phải của phần đường xe chạy cho đến khi xe sau đã vượt qua, không được cản trở đối với xe xin vượt”. Cho xe tải qua sớm an toàn hơn nhiều so với để nó đeo sát sau lưng cả quãng dài.
Khi nào vượt xe tải, khi nào thôi
Phần lớn thời gian trên đoạn này, bạn không cần vượt. Nếu buộc phải vượt, nhớ mấy điểm trong Điều 14:
- Khoản 2: “Khi vượt các xe phải vượt bên trái”. Vượt bên phải chỉ được phép “khi xe phía trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang rẽ trái hoặc khi xe chuyên dùng đang làm việc trên đường mà không thể vượt bên trái”. Lách phải xe tải đang đi thẳng là lao vào điểm mù.
- Khoản 5: “Xe xin vượt phải có báo hiệu nhấp nháy bằng đèn chiếu sáng phía trước hoặc còi”, có tín hiệu báo hướng chuyển và “bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía trước và phía sau trong suốt quá trình vượt xe”.
- Khoản 6 liệt kê nơi không được vượt; trên tuyến này hay gặp nhất là “Nơi đường giao nhau”, “Đường cong có tầm nhìn bị hạn chế” và “Khi có người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường”. Ngã ba vào làng, đầu chợ là những chỗ ấy.
Chợ ven đường: nguy hiểm nằm sau đầu xe đang đỗ
Ở các quãng có chợ, cửa hàng sát quốc lộ, xe tải hay dừng bốc dỡ hàng, xe khách dừng đón khách. Những thân xe ấy thành bức tường che khuất, và người đi bộ hay xe máy từ chợ có thể bước ra ngay trước đầu xe đang đỗ. Đi ngang một xe đang dừng, hãy giảm hẳn ga, cách thân xe một khoảng và sẵn sàng phanh.
Muốn ghé quán thì vào hẳn sân hoặc ngõ, đừng dừng mua bán ngay mép quốc lộ; lúc quay ra, đợi khoảng trống rõ ở cả hai chiều.
Nhận ra chỗ rẽ vào làng nghề và rẽ cho an toàn
Các làng nghề nằm cách quốc lộ một đoạn đường làng. Vùng Thường Tín có làng tiện gỗ Nhị Khê, làng sơn mài Hạ Thái, làng sừng Thụy Ứng, làng thêu Quất Động và chùa Đậu ở thôn Gia Phúc; xuống Phú Xuyên có cụm khảm trai Chuyên Mỹ, làng tò he Xuân La. Mỗi nơi có bài riêng, như làng tiện gỗ Nhị Khê, làng tò he Xuân La hay chùa Đậu ở Thường Tín.
Để không trượt qua chỗ rẽ, đặt điểm đến là đình làng, chùa hay nhà văn hóa thôn thay vì tên xã, vì sau sắp xếp năm 2025 nhiều tên xã cũ không còn. Để ý cổng làng, biển chỉ dẫn làng nghề, và chuyển sang làn phù hợp từ sớm khi bản đồ báo sắp tới chỗ rẽ.
Điều 15 khoản 2 yêu cầu trước khi chuyển hướng phải “quan sát, bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía sau, giảm tốc độ và có tín hiệu báo hướng rẽ”, và tín hiệu ấy “phải sử dụng liên tục trong quá trình chuyển hướng”. Rẽ trái là cắt qua dòng ngược chiều, nên nhớ khoản 3 yêu cầu “nhường đường cho người đi bộ, xe thô sơ, xe đi ngược chiều”. Nếu dòng xe tải hai chiều quá dày, đi tiếp tới ngã có đèn tín hiệu hoặc chỗ rộng rồi quay lại.
Lỡ chỗ rẽ thì đừng quay đầu bừa: Điều 15 khoản 4 cấm quay đầu ở nhiều nơi, trong đó có “trên cầu, đầu cầu, gầm cầu vượt”. Vào đường làng thì chạy chậm, nhường xe đạp và trẻ con.
Giờ đi, giờ về và chuẩn bị xe
- Chỉnh gương để thấy được hông và phía sau; mặc áo sáng màu; kiểm tra phanh, đèn, còi.
- Về trước khi trời tối: xe hàng chạy đêm nhiều, đường làng ít đèn.
- Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00–21:00, không giao xe ngoài khung giờ này; thời gian, chi phí giao nhận và khoản đặt cọc xác nhận trực tiếp khi đặt.
Gói lại, đi quốc lộ 1A cũ xuống Thường Tín, Phú Xuyên là ba việc: không theo biển xanh lá lên cao tốc, đứng đúng chỗ giữa xe tải, rẽ vào làng sớm và chậm. Các điểm đi về trong ngày khác có ở mục ngoại thành Hà Nội, còn gợi ý đi chơi, đi lễ nằm trong chuyên mục du lịch.