Ít ai nghĩ phải học cách lên xuống xe đạp điện, vậy mà phần lớn những cú ngã nhẹ với loại xe này không xảy ra giữa đường mà ngay ở lề phố, lúc người lái vừa bước lên hoặc sắp bước xuống. Tay vô tình chạm ga, xe chồm lên một nhịp; chân vướng khung, xe đổ nghiêng; bàn đạp quay ngược đập vào ống chân. Làm đúng thứ tự sẽ tránh gần hết những tình huống đó. Bài này dành cho người nhỏ con, người lớn tuổi, người mặc váy và bất kỳ ai lần đầu thuê xe đạp điện ở Hà Nội, nhất là khi phải dừng ở lề phố hẹp, trước cửa nhà hay trước quán.
Vì sao xe đạp điện chồm lên khi ngồi
Xe đạp điện khác xe đạp thường ở chỗ có motor. Khi nguồn đang bật, chỉ cần tay phải xoay nhẹ tay ga, hoặc ở một số xe chỉ cần bàn đạp quay một chút, motor đã đẩy xe đi. Lúc lên xe, người ta thường tì tay vào tay lái để giữ thăng bằng, và bàn tay phải rất dễ xoay tay ga mà không để ý.
Ba tình huống hay gặp:
- Tì tay vào tay ga khi vắt chân qua: xe nhích về trước trong lúc một chân còn ở dưới đất.
- Ngồi xuống bất ngờ, đè lên bàn đạp: ở xe có trợ lực bàn đạp, bàn đạp quay khiến motor kích hoạt.
- Nguồn vẫn bật lúc đứng chờ: người lái đứng cạnh xe nói chuyện, tay để hờ trên tay lái, rồi giật mình khi xe lăn đi.
Nếu chưa rõ chiếc xe mình thuê chạy theo kiểu tay ga hay trợ lực bàn đạp, hãy đọc bài tay ga hay trợ lực bàn đạp trên xe đạp điện thuê trước khi ra phố.
Cách lên xuống xe đạp điện: thứ tự khi lên xe
Hãy làm theo đúng trình tự dưới đây, chậm rãi trong vài lần đầu cho quen tay. Có thể chia làm hai chặng: chuẩn bị khi còn đứng cạnh xe, rồi mới ngồi lên.
Chặng một: khi còn đứng cạnh xe
- Đứng bên trái xe, xe vẫn đang dựng chân chống. Chọn chỗ mặt đường phẳng, không đứng sát mép rãnh nước hay bậc vỉa hè.
- Tắt nguồn hoặc bóp phanh trước khi ngồi. Cách an toàn nhất là để nguồn tắt cho tới khi đã ngồi vững. Nếu nguồn đang bật, bóp chặt ít nhất một bên phanh: nhiều xe đạp điện có cơ chế ngắt điện khi bóp phanh, nên motor sẽ không đẩy xe dù tay có lỡ chạm ga. Hãy hỏi tiệm chiếc xe của bạn có cơ chế này không.
Đừng cầm tay lái bằng cả lòng bàn tay phải ở bước này; đặt các ngón tay lên cần phanh, để cổ tay thẳng, như vậy tay ga gần như không thể bị xoay.
Chặng hai: bước qua khung và ngồi xuống
- Bước qua khung. Với xe khung thấp, bước chân phải qua phần khung sát chỗ để chân. Với xe khung ngang, nghiêng nhẹ xe về phía mình rồi vắt chân qua yên.
- Đứng giữa hai bên xe, hai chân chạm đất, tay vẫn giữ phanh. Lúc này mới gạt chân chống lên bằng chân trái.
- Ngồi xuống yên, chỉnh lại tư thế. Kiểm tra hai bàn chân vẫn chống vững.
- Bật nguồn, nhìn gương và ra sau, rồi mới nhả phanh và xuất phát.
Điều quan trọng nhất: không vặn ga khi chưa ngồi vững. Tay phải chỉ đặt lên tay ga sau khi bạn đã ngồi hẳn, hai chân đã sẵn sàng.
Bước lên xe đạp điện khi mặc váy, khi lớn tuổi, khi nhỏ con
Mỗi người có một điểm khó riêng.
Người mặc váy nên chọn xe khung thấp, gom vạt váy về một bên trước khi bước qua khung, để vạt váy không mắc vào yên hay bị kẹp dưới đùi khi ngồi. Chi tiết về trang phục có trong bài mặc gì khi đạp xe điện: váy, dép lê, quần ống rộng.
Người lớn tuổi nên làm thật chậm ở chặng hai, lúc bước qua khung và gạt chân chống. Nếu cần, có thể nhờ người nhà giữ đuôi xe trong lúc bước qua khung. Đừng vừa bước lên vừa xoay người nhìn ra sau.
Người nhỏ con nên xin tiệm hạ yên đủ thấp để chạm đất bằng cả hai mũi chân khi ngồi. Xe đạp điện nặng hơn xe đạp thường khá nhiều, nên khi xe nghiêng quá, rất khó đỡ lại. Cách dắt và dựng xe cho đỡ gồng sức có trong bài dắt, dựng chân chống, quay đầu xe đạp điện nặng tay.
Xuống xe: tắt nguồn trước, chân chống sau
Xuống xe cần thứ tự ngược lại, và bước đầu tiên luôn là ngắt điện:
- Dừng hẳn xe, bóp phanh, hai chân chạm đất.
- Tắt nguồn trước khi rời yên. Đây là bước người ta hay quên nhất, vì xe đã đứng yên nên tưởng không sao.
- Đứng dậy khỏi yên, vẫn giữ phanh.
- Hạ chân chống, kiểm tra chân chống đã bám đất. Mặt đường nghiêng hay nền đất mềm có thể làm xe đổ khi bạn buông tay.
- Bước qua khung theo chiều ngược lại, rồi mới buông tay lái.
Trước khi rời xe, rút chìa khóa hoặc khóa nguồn, nhất là khi để xe trước cửa hàng trên phố đông.
Dừng ở lề phố hẹp, trước cửa nhà và trước quán
Ở Hà Nội, chỗ dừng xe hiếm khi rộng rãi. Vài lưu ý cho từng chỗ:
- Lề phố hẹp ở phố cổ như Hàng Bạc, Hàng Gai: dừng sát lề, đứng xuống phía vỉa hè chứ không phải phía lòng đường. Nhìn kỹ xe máy phía sau trước khi bước chân ra.
- Trước cửa nhà trong ngõ ở Đống Đa, Cầu Giấy: ngõ thường dốc nhẹ ra đường. Đặt xe sao cho đầu xe hướng lên dốc, bóp phanh khi lên xuống để xe không trôi.
- Trước quán cà phê ở Tây Hồ, Hoàn Kiếm: nhân viên giữ xe hay muốn dắt xe vào ngay. Hãy tự tắt nguồn trước khi đưa xe, và dặn họ xe có tay ga.
- Vỉa hè có bậc cao ở trục Nguyễn Văn Cừ, Long Biên: đừng lên xuống xe khi một bánh trên vỉa hè, một bánh dưới đường; xe nghiêng rất dễ đổ.
Tập vài lần trước cửa tiệm
Khi nhận xe, hãy tập lên xuống ngay tại chỗ hai, ba lần, mặc đúng bộ đồ định mặc trong ngày. Nhờ người ở tiệm chỉ vị trí nút nguồn, cách tắt mở và hỏi rõ bóp phanh có ngắt điện hay không. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00–21:00; giá thuê xe đạp điện cần liên hệ để xác nhận.
Lên xuống xe đúng thứ tự chỉ mất thêm vài giây nhưng giúp bạn tránh được những cú chồm, cú đổ khó chịu nhất. Xem thêm các bài về loại xe này ở chuyên mục xe đạp điện và các dòng xe cho thuê khác trong chuyên mục xe máy.