Đã thôi đạp từ lúc thấy đèn vàng, vậy mà xe vẫn nhích thêm một nhịp, bánh trước lấn qua vạch dừng: đó là cảm giác xe đạp điện trợ lực bị trễ mà nhiều người mới đi ở Hà Nội gặp phải. Xe không hỏng, bạn cũng không đạp sai. Khi hiểu motor ngắt lúc nào và tập vài thói quen nhỏ, bạn sẽ dừng đúng chỗ ở ngã tư, đầu ngõ hay cạnh hàng quán mà không giật mình.
Vì sao xe đạp điện trợ lực bị trễ khi bạn ngừng đạp
Xe đạp điện có chế độ trợ lực không đọc được ý nghĩ của người lái. Nó dựa vào một cảm biến đặt quanh trục giữa hoặc gần bàn đạp để biết bạn còn đạp hay không. Khi chân dừng, bộ điều khiển cần một khoảng rất ngắn để nhận ra tín hiệu đã hết rồi mới cắt điện vào motor. Trong khoảng đó, motor vẫn đẩy, cộng thêm quán tính của một chiếc xe vốn nặng hơn xe đạp thường, nên bạn cảm thấy xe “trôi” thêm một nhịp.
Độ trễ này dài hay ngắn là tùy mẫu. Có xe dùng cảm biến đếm vòng quay bàn đạp, phản ứng chậm hơn, cảm giác đẩy thêm rõ hơn. Có xe dùng cảm biến lực đạp, ngắt nhanh và êm hơn. Ngay cả hai chiếc cùng loại, mức trợ lực đang đặt cao hay thấp cũng làm cú đẩy cuối khác nhau: để mức cao thì nhịp đẩy thêm mạnh hơn hẳn.
Điều đáng mừng là cú đẩy này lặp lại gần như giống hệt mỗi lần, nên hoàn toàn đoán trước được.
Những chỗ ở Hà Nội mà một nhịp vọt trở thành chuyện lớn
Trên đường thoáng, xe trôi thêm chút ít chẳng sao. Nhưng phố nội thành Hà Nội hiếm khi thoáng:
- Dừng đèn đỏ ở ngã tư đông như ngã tư Kim Liên, ngã tư Sở: xe máy dừng sát nhau, người đi bộ băng qua ngay trước vạch. Một nhịp vọt đủ chạm bánh sau xe phía trước.
- Rẽ vào đầu ngõ ở các phố như Đội Cấn hay Bạch Mai: lối vào hẹp, có người ngồi uống trà, trẻ con chạy ra. Xe còn đẩy thì góc rẽ bị rộng ra.
- Đỗ sát hàng quán, sát người: khoảng trống chỉ vừa một chiếc xe, xe nhích thêm là va vào chân người.
- Dốc xuống nhẹ như dốc đê Âu Cơ, Nghi Tàm: trọng lượng xe làm nhịp trôi dài hơn bạn nghĩ.
Nếu từng gặp người băng ngang bất ngờ và phải phản ứng gấp, bạn có thể đọc thêm bài phanh xe đạp điện êm khi có người băng ngang bất ngờ. Bài này nói về chuyện dừng có kế hoạch để khỏi phải phanh gấp.
Thói quen một: ngừng đạp sớm hơn bạn nghĩ
Với xe trợ lực, hãy dời điểm ngừng đạp lùi về phía sau so với thói quen đi xe đạp thường. Cách dễ nhớ: khi nhìn thấy đèn chuyển vàng hoặc thấy đầu ngõ mình sắp rẽ, đó là lúc chân thôi đạp, chứ không đợi tới khi bánh trước gần chạm vạch.
Lúc mới tập, hãy chọn một mốc cố định trên đường quen, ví dụ một cột điện hay một biển hiệu trước ngõ nhà, và luôn ngừng đạp ở mốc đó. Sau vài ngày, bạn sẽ tự ước lượng được xe trôi thêm bao xa.
Đừng đổi sang kiểu đạp ngược hay đạp lửng lơ để “giữ” xe. Với nhiều cảm biến, bàn đạp còn quay là motor còn hiểu bạn đang đạp, nên xe vẫn được đẩy tiếp.
Thói quen hai: chạm phanh nhẹ trước khi cần dừng
Nhiều mẫu xe đạp điện có công tắc ngắt điện gắn ở tay phanh: chỉ cần bóp nhẹ, chưa cần phanh ăn hẳn, bộ điều khiển đã cắt điện vào motor. Đây là cách triệt tiêu nhịp đẩy thêm nhanh nhất.
Cách làm như sau:
- Ngừng đạp ở mốc đã chọn.
- Đặt sẵn ngón tay lên hai tay phanh, bóp thật nhẹ cả hai bên, vừa đủ cảm thấy má phanh chạm vào.
- Giữ lực bóp đều, tăng dần khi gần tới điểm dừng.
- Khi xe gần đứng hẳn, chống một chân xuống, giữ phanh cho đến khi đứng yên hoàn toàn.
Không phải xe nào cũng có công tắc ngắt điện ở tay phanh, và có chiếc công tắc đã lỏng hoặc hỏng. Khi nhận một chiếc xe lạ, hãy thử ở chỗ vắng: đạp nhẹ để motor chạy, rồi bóp phanh khẽ xem motor có tắt ngay không. Nếu không thấy ngắt, bạn phải dựa nhiều hơn vào việc ngừng đạp sớm và phanh dài hơn. Cách thử phanh khi nhận xe cũng được nói trong bài thuê xe đạp điện ở Hà Nội lưu ý gì.
Thói quen ba: hạ mức trợ lực khi vào phố đông
Mức trợ lực cao dễ chịu trên đường đê hay đường ven hồ, nhưng vào phố đông lại bất lợi: mức càng cao, cú đẩy cuối càng mạnh, mỗi lần đạp lại xe cũng giật mạnh hơn.
Trước khi rẽ vào những đoạn chen chúc như phố cổ quanh Hàng Buồm, Hàng Bạc hay khu chợ, hãy chỉnh về mức trợ lực thấp nhất mà chân bạn vẫn đạp thoải mái. Bạn sẽ phải đạp nhiều hơn một chút, đổi lại xe đi đều và dừng gọn. Ra tới đường thoáng thì nâng lên lại. Thói quen này còn giúp pin bền hơn, như đã nói trong bài đi thế nào để pin xe đạp điện đủ dùng cả buổi.
Với mẫu có tay ga, nhớ rằng tay ga vẫn hoạt động ở mọi mức trợ lực. Khi dừng chờ đèn đỏ, đặt tay ở vị trí cầm lái bình thường, tránh tì cổ tay lên tay ga.
Dừng ở ngã tư, đầu ngõ, cạnh người: ghép ba thói quen lại
Một lần dừng chuẩn gồm các bước nối liền:
- Từ xa: quan sát đèn, quan sát người đi bộ và xe đang dừng phía trước. Vào đoạn đông thì đã để mức trợ lực thấp.
- Tới mốc: ngừng đạp, đặt tay lên phanh.
- Gần điểm dừng: bóp phanh nhẹ để ngắt motor, rồi tăng lực đều.
- Dừng hẳn: chống chân, giữ phanh, dừng sau vạch hoặc cách xe phía trước một khoảng thoáng.
Khi rẽ vào ngõ, làm xong phần giảm tốc trước lúc bắt đầu cua, đừng vừa cua vừa phanh. Nếu ngõ hẹp và đông, cứ xuống xe dắt bộ đoạn đầu, như bài len vào ngõ nhỏ khu tập thể cũ bằng xe đạp điện đã gợi ý.
Khi nào nên báo lại cho người cho thuê
Nhịp đẩy thêm ngắn và đều là bình thường. Nhưng nếu xe vẫn đẩy rõ rệt dù bạn đã bóp phanh, hoặc motor tự chạy khi bạn không đạp, không chạm ga, thì đó là dấu hiệu cảm biến hay công tắc phanh có vấn đề. Dừng xe ở chỗ an toàn, tắt nguồn và gọi cho tiệm để được hướng dẫn, thay vì cố đi tiếp giữa phố. Với xe thuê ở tiệm tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, bạn có thể gọi số 0942467674 trong giờ mở cửa từ 09:00 đến 21:00.
Tóm lại: ngừng đạp sớm, chạm phanh nhẹ trước và hạ trợ lực khi vào chỗ đông là ba việc giúp bạn làm chủ nhịp trôi của xe. Các bài khác về loại xe này nằm ở mục xe đạp điện, còn kinh nghiệm chọn và dùng xe nói chung có trong chuyên mục xe máy.