Lần đầu thuê xe đạp điện ở Hà Nội, nhiều người leo lên yên, vặn tay ga như đi xe máy, rồi giật mình vì xe không nhúc nhích; hoặc ngược lại, vừa đạp nhẹ một vòng thì xe đã vọt lên. Lý do nằm ở chế độ trợ lực bàn đạp xe đạp điện và tay ga, hai cách điều khiển mà mỗi mẫu xe bố trí một kiểu. Bài này giúp bạn nhận ra chiếc xe mình đang thuê điều khiển thế nào, rồi chọn dùng tay ga hay đạp trợ lực trong ba tình huống hay gặp nhất: xuất phát, đi phố đông và rẽ vào ngõ.
Trợ lực bàn đạp xe đạp điện và tay ga: mỗi mẫu xe một kiểu
Không có quy tắc chung cho mọi chiếc xe đạp điện. Tùy mẫu, xe thuê thường rơi vào một trong ba nhóm:
- Chỉ có tay ga. Vặn tay ga là motor kéo, bàn đạp chủ yếu để đạp tay khi hết pin hoặc để gác chân.
- Chỉ có trợ lực bàn đạp. Xe có cảm biến ở trục giữa hoặc ở bàn đạp. Bạn đạp thì motor đỡ thêm sức, ngừng đạp thì motor ngừng theo. Không có tay ga để vặn.
- Có cả hai. Bạn có thể vặn ga hoặc đạp. Một số mẫu loại này cài đặt để phải đạp vài vòng thì tay ga mới nhận, nhằm tránh xe vọt khi người lái lỡ tay.
Vì mỗi mẫu một khác, câu hỏi đầu tiên khi nhận xe không phải “xe chạy được bao xa” mà là “xe này điều khiển thế nào”. Nếu bạn còn phân vân giữa xe đạp điện và xe máy điện, bài xe đạp điện khác gì xe máy điện giải thích sự khác biệt cơ bản.
Nhận biết chiếc xe thuê thuộc kiểu nào
Trước khi ra đường, dành vài phút ở chỗ nhận xe:
- Hỏi thẳng người giao xe. Hỏi xe có tay ga không, có trợ lực bàn đạp không, có phải đạp trước mới vặn ga được không, và có mấy mức trợ lực.
- Nhìn tay lái bên phải. Tay ga thường là một phần tay nắm vặn được hoặc một lẫy nhỏ gạt bằng ngón cái. Nếu tay nắm cố định, rất có thể xe chỉ có trợ lực.
- Tìm nút chỉnh mức trợ lực. Nhiều mẫu có màn hình nhỏ hoặc cụm nút cộng trừ để chọn mức mạnh hay nhẹ.
- Thử trong chỗ vắng. Bóp nhẹ phanh, đặt chân lên bàn đạp, đạp nửa vòng để cảm nhận lúc motor bắt đầu đẩy. Sau đó thử vặn ga thật nhẹ.
Nhiều mẫu có công tắc ở tay phanh để ngắt motor khi bóp phanh, nhưng đừng mặc định xe nào cũng có. Hỏi người giao xe cho chắc.
Xuất phát êm: ở đèn đỏ và lúc rời chỗ đỗ
Xuất phát là lúc dễ mất thăng bằng nhất, nhất là với người chưa quen sức kéo của motor.
Với xe có trợ lực bàn đạp, cách êm nhất là chọn mức trợ lực thấp, đặt bàn đạp bên chân thuận ở vị trí hơi cao phía trước, rồi đạp xuống dứt khoát. Motor sẽ đỡ thêm từ từ, xe lăn bánh không giật. Khi đã đi thẳng ổn định mới tăng mức trợ lực nếu cần.
Với xe chỉ có tay ga, đừng vặn ga ngay khi chân vừa nhấc khỏi mặt đất. Hãy nhả phanh, vặn thật nhẹ, để xe nhích chầm chậm vài mét rồi mới tăng dần. Ở các ngã tư đông như Hàng Bài giao Tràng Tiền hay quanh ngã năm Cửa Nam, xe phía sau thường sát nút, một cú vọt bất ngờ dễ khiến bạn chạm xe trước.
Với xe có cả hai, nhiều người thấy dễ nhất là đạp một hai vòng đầu để xe lăn bánh, rồi mới giữ ga nhẹ. Đây cũng là cách để loại xe “phải đạp mới nhận ga” hoạt động đúng ý.
Đi phố đông ở Hoàn Kiếm, Đống Đa, Ba Đình: đạp hay vặn ga
Trên các phố đông như Hàng Bông, Xã Đàn hay quanh Văn Miếu, dòng xe chạy rồi dừng liên tục. Ở đây sự kiểm soát quan trọng hơn sức kéo.
- Trợ lực bàn đạp hợp với dòng xe chậm. Bạn ngừng đạp là xe giảm lực kéo, gần giống phản xạ tự nhiên khi đi xe đạp thường. Chọn mức trợ lực thấp hoặc vừa, đủ để không mỏi chân nhưng không đẩy xe lao lên khi bạn chưa sẵn sàng.
- Tay ga hợp với đoạn thoáng, đều. Trên đường rộng như Điện Biên Phủ hay quanh Lăng Bác vào lúc vắng, giữ ga đều tay giúp bạn đi theo kịp dòng xe mà không cần đạp liên tục.
- Khi tắc đường, giữ một kiểu điều khiển. Chuyển qua lại giữa đạp và vặn ga liên tục dễ làm bạn quên đang dùng cái nào, rồi xe đẩy thêm đúng lúc bạn muốn dừng.
Nếu phải đi vào giờ cao điểm, bài giờ cao điểm đạp xe điện lúc nào, đường nào đỡ tắc gợi ý cách chọn khung giờ và tuyến đường.
Vào ngõ: giảm trợ lực, đi bằng sức chân là chính
Ngõ nhỏ ở Đống Đa, Ba Đình hay các khu tập thể cũ có đặc điểm chung: hẹp, có khúc cua gấp, trẻ con chạy ra bất chợt, người bán hàng đặt đồ sát lối đi.
- Hạ mức trợ lực xuống thấp nhất hoặc tắt hẳn trước khi rẽ vào ngõ, nếu xe cho phép.
- Không vặn ga khi đang ôm cua hẹp. Tay ga dễ bị vặn theo lúc bạn xoay tay lái, xe có thể nhích thêm đúng lúc không muốn.
- Với xe chỉ có tay ga, giữ ga ở mức nhỏ nhất và sẵn hai ngón tay trên phanh.
- Đoạn quá chật, xuống dắt xe. Đây không phải điều đáng ngại, nhiều người dân trong ngõ cũng làm vậy.
Bài lên vào ngõ nhỏ khu tập thể cũ bằng xe đạp điện nói kỹ hơn về cách rẽ, tránh và dừng trong ngõ.
Những tình huống làm người mới bối rối
- Ngừng đạp mà xe vẫn đẩy thêm một chút. Với một số cảm biến, motor cần một khoảnh khắc mới ngắt. Hãy ngừng đạp sớm hơn một nhịp trước chỗ cần dừng.
- Đạp mà không thấy trợ lực. Kiểm tra mức trợ lực có đang ở số không, pin có quá yếu, hoặc tay phanh có bị bóp nhẹ không.
- Vặn ga mà xe đứng yên. Có thể xe thuộc loại phải đạp trước mới nhận ga, hoặc chưa bật nguồn.
- Lên dốc cầu thấy nặng. Kết hợp đạp và trợ lực sẽ đỡ hơn chỉ vặn ga, như trong bài lên dốc bằng xe đạp điện.
Về giấy tờ và điều kiện người lái, quy định có thể thay đổi, nên hãy kiểm tra quy định hiện hành và hỏi trực tiếp khi thuê. Giá thuê xe đạp điện cũng cần liên hệ để xác nhận theo từng mẫu.
Tóm lại
Xe đạp điện thuê có thể chỉ có tay ga, chỉ có trợ lực bàn đạp, hoặc có cả hai, tùy mẫu. Hỏi rõ và thử trong chỗ vắng trước khi ra đường. Xuất phát bằng vài nhịp đạp hoặc ga thật nhẹ, đi phố đông với mức trợ lực thấp, vào ngõ thì giảm trợ lực và sẵn sàng xuống dắt. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00 nếu bạn muốn xem tận tay các mẫu. Các bài khác về loại xe này nằm ở mục xe đạp điện, còn toàn bộ dòng xe cho thuê có trong chuyên mục xe máy.