Sáu giờ chiều trên Chùa Bộc, dòng xe đứng im từ ngã tư Tây Sơn kéo về phía Thái Hà, còn vỉa hè bên cạnh thì trông có vẻ trống. Chiếc xe đạp điện thuê nhỏ, nhẹ hơn xe máy, chạy chậm, nên ý nghĩ đi xe đạp điện trên vỉa hè cho qua đoạn tắc đến rất tự nhiên. Bài này giải thích vì sao đó là lựa chọn sai, kể cả khi xe của bạn nhỏ và bạn chỉ định đi một đoạn ngắn, và gợi ý những cách xử lý thực tế hơn khi phố bị ùn.
Vì sao không nên đi xe đạp điện trên vỉa hè dù xe nhỏ
Vỉa hè là phần đường dành cho người đi bộ. Quy tắc giao thông không cho phép điều khiển xe chạy trên vỉa hè, và xe đạp điện cũng là phương tiện tham gia giao thông như mọi loại xe khác, không phải đồ chơi được miễn trừ. Người vi phạm có thể bị xử lý theo quy định hiện hành, nhưng lý do chính để tránh không nằm ở chuyện bị phạt.
Lý do chính là cảm giác “xe nhỏ thì vô hại” sai ngay từ gốc. Một chiếc xe đạp điện có pin, khung thép và người ngồi trên đó nặng hơn nhiều so với hình dung của người đi bộ. Va vào chân một cụ già hay một em bé chạy ra từ cửa hàng là đủ gây ngã, chấn thương. Xe lại gần như không phát ra tiếng, người đi bộ không nghe thấy bạn, nên mọi cú lách đều dựa vào việc họ đứng yên đúng chỗ. Chỉ cần ai đó bước ngang tránh một vũng nước là bạn hết đường.
Người đi bộ và hàng quán: vỉa hè Hà Nội chật hơn bạn tưởng
Nhìn từ lòng đường, vỉa hè trên Thái Hà hay Phố Huế có vẻ là một dải thẳng. Đi thật lên đó mới thấy nó bị chia nhỏ liên tục:
- Hàng quán bày ra mép hè. Ghế nhựa quán trà đá, nồi nước dùng, bàn bày hoa quả, xe đẩy bán đồ ăn chiếm gần hết bề ngang, chỉ chừa một lối hẹp cho người đi bộ len qua.
- Xe máy đỗ thành hàng. Trước cửa hàng, ngân hàng, quán cà phê, xe dựng kín sát nhau. Một bàn đạp xe đạp điện quẹt vào sườn xe máy là bạn đã gây hư hại cho tài sản của người khác.
- Cửa nhà và lối ra vào. Người bước ra từ cửa hàng, xe máy dắt từ trong nhà ra, trẻ con chạy ra chạy vào. Bạn không thể nhìn thấy họ trước khi họ đã ở ngay trước bánh xe.
- Cây, cột điện, nắp cống làm lối đi thắt lại bất ngờ.
Người đi bộ ở đây đã phải chen giữa bàn ghế và xe đỗ. Một chiếc xe len vào từ phía sau chỉ làm cái lối hẹp ấy nguy hiểm hơn cho tất cả mọi người, kể cả chính bạn.
Bậc vỉa hè: rủi ro cho xe và cho người lái
Ngay cả khi bỏ qua người đi bộ, việc leo lên vỉa hè cũng là chỗ dễ ngã nhất của xe đạp điện.
Cú leo bậc làm hỏng vành và lốp
Bậc vỉa hè ở nhiều phố nội thành Hà Nội khá cao, mép đá vuông và cứng. Bánh xe đạp điện nhỏ, vành mỏng hơn xe máy, lốp không dày. Khi bánh trước đâm thẳng vào mép bậc, vành có thể bị móp hoặc cong, lốp bị cắt hoặc xì hơi từ từ. Nếu đã lỡ va mạnh, hãy dừng lại và xem những gì cần kiểm tra sau khi xe va vào ổ gà hoặc vỉa hè trước khi đi tiếp.
Ngã khi bánh trước trượt mép bậc
Kiểu ngã hay gặp nhất là leo xéo. Bánh trước chạm mép bậc theo góc chéo, không leo lên được mà trượt dọc theo mép đá, tay lái bị giật sang một bên. Xe đạp điện nặng phía sau vì có pin, nên khi lệch là đổ rất nhanh. Bạn ngã ra phía lòng đường, nơi xe máy đang nhích từng chút sát bên.
Trợ lực đẩy thêm khi bạn không muốn
Nhiều mẫu xe đạp điện có độ trễ ngắn sau khi ngừng đạp, hoặc có tay ga dễ chạm nhầm. Ở chỗ đông người, một nhịp vọt lên ngoài ý muốn là đủ chạm vào người phía trước. Bài tắt điện, đạp chay qua đoạn đông người nói kỹ cách đưa xe về trạng thái chủ động khi đi qua chợ hay ngõ hẹp.
Kẹt xe đi xe đạp điện thế nào: các lựa chọn thay thế
Khi phố đã đứng im, câu hỏi đúng không phải là “lách đường nào” mà là “đoạn này mình xử lý ra sao”. Có mấy cách, theo thứ tự nên thử.
Chờ trong làn, giữ vị trí sát lề phải
Xe đạp điện nhỏ nên bạn có lợi thế: đứng sát lề phải, chống một chân xuống, tắt trợ lực hoặc tắt nguồn trong lúc đứng yên. Đoạn ùn ở Chùa Bộc hay Thái Hà giờ cao điểm thường nhích theo nhịp đèn, đứng chờ vài nhịp mất ít thời gian hơn bạn nghĩ. Trong lúc chờ, đừng lấn ra giữa làn hay chen lên đầu dòng, vì khi đèn xanh, xe máy sẽ bứt lên quanh bạn rất nhanh.
Đổi lộ trình trước khi lọt vào đoạn tắc
Cách tránh tắc tốt nhất là đừng đi vào chỗ tắc. Nếu biết mình phải đi qua khu Chùa Bộc, Thái Hà hoặc Phố Huế vào khung giờ tan tầm, hãy mở bản đồ trước khi đi, xem lớp tình trạng giao thông trên Google Maps để chọn phố song song hoặc đi vòng. Phố nhỏ hơn đôi khi xa hơn chút nhưng thoáng, hợp với xe chạy chậm. Chỉ đổi hướng ở chỗ có lối rẽ hợp lệ, đừng quay đầu giữa dòng xe.
Nếu thật cần, xuống xe và dắt bộ thật chậm
Có những lúc bạn phải rời dòng xe, ví dụ cần ghé vào một cửa hàng ngay bên cạnh, hoặc xe có dấu hiệu trục trặc và cần đứng sang chỗ an toàn. Lúc đó hãy dừng hẳn sát lề, tắt nguồn, xuống xe rồi mới dắt. Khi đã dắt bộ, bạn là người đi bộ dắt theo một chiếc xe, không còn là người lái:
- Đi bằng tốc độ bước chân, không ngồi lên yên rồi đẩy chân.
- Nhường người đi bộ khác. Nếu lối hẹp, đứng sát vào một bên chờ họ qua rồi mới đi tiếp.
- Nâng bánh trước lên bậc thay vì đẩy cả xe dội vào mép đá.
- Không dắt xuyên qua bàn ghế của quán, không dựng xe chắn lối ra vào nhà người khác.
Dắt bộ chỉ là giải pháp cho một đoạn rất ngắn, không phải cách để đi tiếp cả con phố.
Đi chậm mà vẫn đúng chỗ
Xe đạp điện hợp với nhịp đi chậm và thong thả của Hà Nội, nhưng chậm không có nghĩa được đi ở chỗ của người đi bộ. Chờ trong làn, đổi đường từ sớm và xuống dắt khi thật cần là ba thói quen giúp bạn đi qua giờ tan tầm an toàn mà không gây nguy hiểm cho ai. Nếu bạn đang tìm hiểu thêm về loại xe này, xem chuyên mục xe đạp điện hoặc quay về trang tổng hợp xe máy để so sánh với các loại xe khác. Cần hỏi về xe trước khi thuê, bạn có thể đến tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên trong giờ mở cửa từ 09:00 đến 21:00.