Hai vợ chồng đưa con nhỏ ra Hà Nội chơi vài ngày, và câu hỏi đầu tiên ở quầy thuê xe là một chiếc cho cả nhà hay hai chiếc. Chở vợ và con trên xe máy nghe gọn và tiết kiệm, nhưng có hai việc phải làm rõ trước: luật nói gì về một bé dưới 12 tuổi, và bé có thật sự ngồi yên ổn giữa hai người lớn suốt cả ngày hay không. Bài này đọc nguyên văn điều luật, tách rõ chỗ luật cho phép với chỗ nên làm, rồi so một xe với hai xe.
Chở vợ và con trên xe máy: Điều 33 nói gì
Khoản 1 Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (văn bản hợp nhất) viết: “Người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy chỉ được chở một người, trừ những trường hợp sau thì được chở tối đa hai người”. Bốn trường hợp gồm chở người bệnh đi cấp cứu, áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật, “Trẻ em dưới 12 tuổi” và người già yếu hoặc người khuyết tật.
Đọc kỹ: quy tắc chung là một người được chở; ngoại lệ cho tối đa hai người được chở, không tính người lái. Theo cách hiểu thông thường của câu chữ, bố hoặc mẹ lái, người lớn còn lại và một bé dưới 12 tuổi trên cùng một xe nằm trong điểm c. Nhưng đó là mức trần của luật, chưa phải lời khuyên an toàn. Câu chữ nêu tuổi, không nêu chiều cao hay cân nặng của bé. Nếu cần chắc chắn cho tình huống cụ thể của gia đình, hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền. Bài không nêu mức phạt.
Hai trường hợp nằm ngoài điểm c: bé từ đủ 12 tuổi trở lên, và gia đình có hai bé. Khi đó dồn cả nhà vào một xe là vượt mức tối đa hai người được chở, nên hãy tính hai xe hoặc cách đi khác. Điểm d cùng khoản 1, dành cho người già yếu, được phân tích ở bài chở thêm ông bà già yếu hoặc người khuyết tật trên xe máy.
Mũ bảo hiểm và những điều cấm vẫn nguyên
Ngoại lệ chỉ nới số người, không nới điều nào khác. Khoản 2 Điều 33 viết người lái xe, người được chở “phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách”. Câu luật không có ngoại lệ cho trẻ em: cả ba người cần ba chiếc mũ vừa đầu, ba chiếc quai cài chặt. Cửa hàng có cho thuê mũ cỡ trẻ em hay ghế cho bé không, bài chưa có dữ liệu để khẳng định, hãy xác nhận trực tiếp trước khi đặt.
Điểm đ khoản 3 cấm người lái chở người đứng trên xe, giá đèo hàng hoặc ngồi trên tay lái, còn khoản 4 cấm người được chở mang, vác vật cồng kềnh. Vậy bé không đứng trên xe, không ngồi lên tay lái, và chiếc ba lô to của người ngồi sau cần để vào cốp thay vì vác trên lưng.
Ba người trên một xe: luật cho phép chưa phải là nên
Phần này là kinh nghiệm, không phải điều luật. Xe ga có sàn để chân, nên nhiều gia đình cho bé đứng hoặc ngồi phía trước. Cách đó che bớt tầm nhìn của người lái và đẩy bé về phía tay lái mỗi lần phanh gấp. Cho bé ngồi giữa hai người lớn thì bé bị kẹp, chân thường không với tới chỗ đặt, dễ buông thõng gần bánh sau. Bé hay ngủ gật giữa trưa, và một đứa trẻ đang thiếp đi rất dễ nghiêng người; người ngồi sau phải liên tục giữ bé.
Hãy tính thêm sức chở của xe với tổng ba người và đồ mang theo; cách tra có trong sách hướng dẫn, hoặc hỏi cửa hàng. Quãng ngắn quanh Hồ Gươm, Ba Đình hay vòng quanh Hồ Tây buổi sáng thì ổn hơn nhiều so với một ngày dài ra Bát Tràng, chạy dọc đê sông Hồng, hay qua cầu Chương Dương giờ tan tầm. Trời nắng gắt hoặc rét đậm, cả ba người ép sát nhau cũng mệt hơn. Với một xe, hãy chạy chậm, dừng nghỉ thường xuyên và đặt chỗ ngồi của bé thành ưu tiên số một.
Hai xe: thoải mái hơn, nhưng sinh thêm bài toán
Hai xe nghĩa là cả hai vợ chồng đều tự lái, nên cả hai đều phải đủ điều kiện. Điều 56 khoản 1 yêu cầu người lái xe có giấy phép lái xe “phù hợp với loại xe đang điều khiển”, trừ người lái xe gắn máy quy định ở khoản 4; điểm a khoản 1 Điều 59 quy định “Người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy”. Xe thuê thuộc loại nào và cần giấy tờ gì, hãy hỏi tiệm trực tiếp.
Bé ngồi sau người nào? Nên là người lái chắc tay và quen đường hơn, còn người kia chạy phía sau để quan sát. Hai xe cũng nghĩa là hai chỗ gửi, hai lần tìm bãi, hai cốp đồ, hai lần xăng, và nguy cơ lạc nhau giữa ngã tư đông; hãy hẹn điểm gặp ở từng chặng và chia sẻ vị trí điện thoại, chỉ xem khi đã dừng. Chi phí là hai lần tiền thuê và hai khoản đặt cọc do cửa hàng xác nhận trực tiếp; bài không cộng thành tổng, mức giá từng dòng xe xem ở trang bảng giá.
Gia đình ba người: một xe hay hai xe khi chở vợ và con trên xe máy
- Một xe hợp khi chỉ đi quãng ngắn trong nội thành, bé đã tự ngồi vững, người lái chắc tay, ít đồ và trời dễ chịu.
- Hai xe hợp hơn khi bé hay ngủ gật, quãng đường dài, nhiều đồ, hoặc cả hai vợ chồng đều lái vững và muốn bé ngồi thoải mái.
- Nên cân nhắc cách khác khi bé còn nhỏ, chưa tự ngồi vững, hoặc trời mưa lạnh; lúc đó taxi hay xe buýt có thể hợp hơn.
- Bé từ đủ 12 tuổi, hoặc có hai bé: không nằm trong điểm c, nên đừng dồn cả nhà vào một xe.
Nếu chỉ có hai người lớn đi cùng nhau, bài đi hai người, thuê một xe chung hay mỗi người một xe bàn kỹ phần chia xe. Còn nếu người chở bé là ông bà, hãy đọc thêm bài ông bà trông cháu, thuê xe máy hay xe đạp điện để đưa đón.
Hỏi tiệm gì trước khi nhận xe
Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao xe ngoài giờ này; thời gian và chi phí giao nhận cần xác nhận trước khi đặt. Hãy nói rõ nhà có một bé dưới 12 tuổi và hỏi: xe thuộc loại nào, có mũ cỡ trẻ em không, mức đặt cọc, và xin biên nhận nếu để lại giấy tờ. Điện thoại 0942467674.
Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng; quy định có thể thay đổi. Nguồn: Luật số 36/2024/QH15, đã đọc nguyên văn Điều 33, 56 và 59. Các bài so sánh khác nằm trong mục so sánh khi thuê xe máy, kiến thức chung về xe ở chuyên mục xe máy.