Bạn từ Hà Nội định lên Mẫu Sơn ở Lạng Sơn để săn mây hay ngắm băng giá mùa đông, và câu hỏi đầu tiên là lên mẫu sơn xe ga hay xe số. Xe ga quen tay nhưng nhiều người ngại nó leo dốc đứng; xe số cho người lái chủ động hơn lúc xuống nhưng đòi biết sang số. Trước khi so hai loại xe, xin nói thẳng: đây là đường núi, trời sương và lạnh, lại chạy dài từ Hà Nội. Người chưa quen đường đèo hãy cân nhắc nghiêm túc xe khách hoặc đi tour, thậm chí hoãn chuyến. Bài này không khẳng định xe nào chắc chắn an toàn hơn, cũng không nêu thông số, độ dốc hay số cây số.
Lên Mẫu Sơn xe ga hay xe số: trước hết hãy hỏi có nên tự lái không
Loại xe chỉ là một nửa câu trả lời, nửa còn lại là người lái. Bạn đã từng chạy đèo chưa, chạy liền nhiều giờ có mệt không? Theo các bài hướng dẫn du lịch, đường lên khu du lịch Mẫu Sơn nhỏ hẹp và quanh co, còn những đợt băng giá từng khiến xe lên xuống đông đến ùn tắc. Nhiều bài gợi ý đi xe khách tới Lạng Sơn rồi thuê xe tại chỗ; bài này không khẳng định ở đó có hay không cửa hàng cho thuê, nên đừng mặc định xuống xe là có xe. Người ít kinh nghiệm nên dè dặt, đừng tự cầm lái đoạn lên núi.
Đường lên Mẫu Sơn bằng xe máy: điều nguồn chưa nói được
Các bài hướng dẫn thường nhắc cung lên khu du lịch bắt đầu từ vùng Lộc Bình, rồi vào đoạn núi quanh co. Mình không nêu độ cao, độ dốc hay số khúc cua vì các nguồn không thống nhất, nên không thể nói xe ga lên được hay không lên được mọi đoạn. Đường còn đổi theo ngày: mưa lớn có thể gây sạt lở, ngày rét đậm có thể có băng, ngày đông khách thì kẹt xe. Hãy xem thông báo của địa phương hoặc ban quản lý khu du lịch trước khi đi, và sẵn sàng đổi ngày.
Xe ga lên dốc: được gì, cần dè chừng gì
Xe ga không phải sang số, hai tay lo ga, phanh và tay lái, nên người quen xe ga thường dồn được chú ý vào mặt đường. Lúc lên, chở thêm người và hành lý thì ai cũng thấy xe nặng nhọc hơn.
Lúc xuống mới là phần khó. Theo kiến thức lái xe phổ biến, xe ga không có số để chủ động chọn mức hãm bằng máy nên thường phải dựa nhiều vào phanh, mà bóp phanh liên tục suốt đoạn dốc dài thì phanh nóng lên và kém ăn. Cách thận trọng là nhả ga sớm, bóp phanh nhịp ngắn rồi thả, thấy chỗ rộng an toàn thì dừng cho phanh nguội. Mình không khẳng định xe ga leo thoải mái hay leo không nổi, vì còn tùy chiếc xe, số người ngồi và tay lái; hãy hỏi tiệm về đúng chiếc bạn thuê.
Xe số: giữ số thấp khi xuống, nhưng không phải lời giải cho mọi người
Với xe số, nhiều người hãm bằng máy khi xuống dốc: về số thấp trước đoạn dốc, giữ tốc độ chậm và đỡ phải bóp phanh liên tục. Đây là cách hay được nhắc trong các bài hướng dẫn chạy đèo; bài này không nêu số cụ thể.
Lợi thế ấy chỉ có nghĩa với người đã sang số mượt. Sang số sai thì xe chết máy giữa dốc, ở nơi đường hẹp và có xe phía sau. Người chưa quen xe số đừng lấy đường núi làm chỗ tập. Xe số cũng không tự chống trơn: băng, sương hay mặt đường ướt làm lốp mất bám với mọi loại xe.
Theo đội xe của tiệm, Honda Wave là xe số, còn Honda Vision, Air Blade, Click và Yamaha Mio là xe ga. Đổi từ xe ga sang xe số giữa chuyến là chính sách của cửa hàng, hãy đọc trước bài giữ một xe ga suốt chuyến hay đổi xe số cho ngày đi đèo.
Sương, lạnh và trời tối: yếu tố quan trọng hơn loại xe
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 nói khá rõ. Khoản 2 Điều 12 yêu cầu tốc độ phù hợp địa hình và thời tiết; khoản 3 yêu cầu giảm tốc độ hoặc dừng lại ở đường đèo, dốc (điểm d) và khi có sương, mặt đường trơn (điểm m). Khoản 1 Điều 20 yêu cầu bật đèn chiếu sáng phía trước khi có sương mù. Khoản 4 Điều 18 cấm dừng, đỗ trên đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất, nên đừng tạt giữa khúc cua để chụp ảnh.
Thêm vài thói quen: mặc ấm, đeo găng vì lạnh làm tay cứng; tính ngược từ giờ trời tối, thấy sương dày hơn dự tính thì nghỉ lại; nếu dự báo cho thấy đường có băng thì hoãn. Người lái và người ngồi sau đều phải đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn, cài quai (khoản 2 Điều 33).
Thuê từ Hà Nội đi Lạng Sơn: đường, giờ trả xe và điều phải hỏi tiệm
Khoản 3 Điều 25 ghi xe mô tô, xe gắn máy không được đi trên đường cao tốc. Bản đồ chế độ ô tô hay gợi ý cao tốc, nên hãy đặt Google Maps ở chế độ xe máy và đi theo biển báo. Mình không nêu tên quốc lộ hay giờ chạy.
Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00 đến 21:00 và không giao hay nhận xe ngoài giờ. Muốn đi sớm, hãy hỏi việc nhận xe từ chiều hôm trước như bài nhận xe chiều hôm trước hay sáng ngày khởi hành phân tích. Thuê xe đi Lạng Sơn nhiều ngày có được không là chính sách cửa hàng, nên hãy gọi 0942467674 rồi nhắn lại thành chữ. Nên hỏi:
- Cửa hàng có đồng ý cho đi xa nhiều ngày không, xe nào hợp đường núi.
- Cách tính ngày thuê và tiền đặt cọc; mức niêm yết xem ở trang bảng giá.
- Trả xe muộn ngày cuối thì xử lý ra sao, vì cửa hàng nhận xe đến 21:00.
- Xe trục trặc giữa đường thì liên lạc ai; đừng mặc định tiệm cứu hộ hay đổi xe.
Giấy tờ theo khoản 1 Điều 56: chứng nhận đăng ký xe, giấy phép lái xe phù hợp loại xe và chứng nhận bảo hiểm bắt buộc của chủ xe. Nếu tiệm giữ giấy tờ nào của bạn, hãy xin biên nhận.
Chọn theo người đi
Nên cân nhắc xe khách, tour hoặc hoãn chuyến nếu: bạn chưa từng chạy đèo, đi một mình, chạy liền nhiều giờ, hoặc dự báo có sương dày, mưa lớn, băng giá. Cách cân nhắc tương tự cho vùng núi khác có ở bài đi Pù Luông ba ngày.
Xe ga thường hợp hơn nếu bạn quen xe ga và chấp nhận xuống dốc bằng phanh nhịp ngắn. Xe số thường hợp hơn nếu bạn thật sự quen sang số. So sánh hai loại cho một chặng dài khác nằm ở Wave hay Air Blade đi Hạ Long.
Dù chọn loại nào, không loại xe nào tự làm đường núi an toàn; quyết định nằm ở người lái, thời tiết và việc bạn dám hoãn hay quay đầu. Thông tin có thể thay đổi, hãy kiểm tra dự báo trước ngày đi. Các bài so sánh khác nằm ở mục so sánh khi thuê xe máy, còn kiến thức chung ở chuyên mục xe máy.