Người hay say xe khách thường tự hỏi: say xe khách nên đi xe máy cho đỡ khổ hay không? Nhiều người kể rằng khi tự cầm lái, cảm giác nôn nao nhẹ đi hẳn, nên muốn thuê xe đi Ninh Bình hay Ba Vì thay vì ngồi chịu trên ghế xe khách. Bài này nói thẳng cả mặt được lẫn mặt mất, và không hứa rằng tự lái sẽ chữa được say xe.
Say xe khách nên đi xe máy: vì sao nhiều người thấy dễ chịu hơn khi tự lái
Cách giải thích phổ biến trong các tài liệu về say tàu xe là cơ thể khó chịu khi mắt và tai trong nhận tín hiệu chuyển động không khớp nhau. Người lái ít bị hơn vì họ chủ động: nhìn thẳng ra xa, tự quyết lúc tăng ga, lúc phanh, lúc vào cua, nên cơ thể kịp chuẩn bị. Hành khách thì bị đưa đi, không biết trước cú nghiêng tiếp theo.
Đó chỉ là lời giải thích chung, không phải kết luận y khoa, và nguyên nhân chính xác của say xe vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Không ai bảo đảm tự lái xe máy thì hết say; có người ngồi sau xe máy vẫn say như trên xe khách. Nếu bạn say nặng, hoặc hay kèm chóng mặt kéo dài, hãy hỏi bác sĩ trước khi lên kế hoạch đi xa.
Tự lái không có nghĩa là nhẹ nhàng: những gánh mới
Đổi chỗ từ ghế khách sang yên xe máy là đổi nỗi khó chịu này lấy nỗi khó chịu khác:
- Tập trung liên tục. Không có lúc nào nhắm mắt nghỉ; mắt, tay và lưng đều làm việc suốt chặng.
- Nắng, gió, bụi. Chạy ngoài trời nên da, mắt và cổ họng chịu hết, người cũng mau mệt hơn.
- Mưa và đường trơn. Điều 12 khoản 3 điểm m Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ yêu cầu người lái quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại khi trời mưa, gió, sương, mặt đường trơn trượt, lầy lội.
- Chuyến về lúc đã mệt. Sức dồn xuống cuối ngày, đúng lúc trời tối dần.
Ngược lại, ngồi xe khách bạn không phải lo đường và thời tiết; cái giá là say. Cân nhắc đúng nghĩa là xem nỗi khó chịu nào bạn chịu được tốt hơn, chứ không phải cách nào hay hơn.
Thuốc chống say và tay lái: đừng ghép hai thứ
Các tài liệu của bệnh viện và nhà thuốc thường nêu rằng nhiều loại thuốc chống say tàu xe có thể gây buồn ngủ, giảm tập trung. Nếu định uống thuốc trước chuyến đi, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ xem sau đó có lái xe được không và đọc kỹ tờ hướng dẫn. Đã uống mà thấy buồn ngủ thì không lái. Bài này không khuyên loại thuốc nào.
Ninh Bình hay Ba Vì: hướng nào hợp người dễ say hơn
Từ Hà Nội, Ninh Bình xa hơn Ba Vì, nên đi Ninh Bình là một chặng dài hơn nhiều với người mới tự lái. Ba Vì gần hơn, nhưng đoạn lên núi thường có dốc và nhiều khúc cua, nơi người lái phải xử lý từng khúc còn người ngồi sau dễ khó chịu. Bài này không nêu số cây số hay thời gian vì chúng đổi theo điểm nhận xe và giờ đi; hãy mở Google Maps ở chế độ xe máy và tính từ đúng điểm của bạn.
Đường đi còn một giới hạn pháp lý rõ ràng: Điều 25 khoản 3 của luật nói trên quy định xe mô tô, xe gắn máy không được đi trên đường cao tốc. Hướng Ninh Bình, bản đồ dành cho ô tô hay gợi ý cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ cho nhanh, xe máy không được vào. Hướng Ba Vì, làn chính của Đại lộ Thăng Long cũng không dành cho xe máy, hãy đi theo biển báo. Lỡ vào nhầm lối dẫn thì dừng sát lề an toàn rồi quay ra.
Về cách đi, bài Honda Vision đi Ninh Bình trong ngày nói về đường cho xe máy và cách chia chặng. Cùng kiểu cân nhắc cho một hướng khác nằm trong bài lên Tam Đảo trong ngày: tự lái hay đi xe khách.
Thử một buổi ngắn trước khi quyết
Cách rẻ nhất để biết tự lái có hợp bạn không là thử một buổi trước, chẳng hạn một vòng ven Hồ Tây qua đường Thanh Niên vào buổi sáng, theo các bước sau:
- Ăn nhẹ trước khi đi, đừng đi lúc quá đói hay quá no, và mang theo nước uống.
- Đội mũ bảo hiểm vừa đầu và cài quai đúng cách, theo Điều 33 khoản 2 của luật.
- Chạy đủ lâu, khoảng nửa giờ đến một giờ, để thấy cơ thể phản ứng; nhìn xa phía trước và không nhìn điện thoại.
- Thấy choáng, buồn nôn hoặc buồn ngủ thì tìm chỗ dừng an toàn, nghỉ đến khi hết, không cố chạy tiếp.
- Khi về, tự hỏi chạy chừng ấy đã thấy mệt chưa; nếu đã mệt thì chuyến đi xa gấp nhiều lần sẽ còn nặng hơn.
Nếu chọn tự lái: chia chặng, báo tiệm và về trước tối
Thuê xe máy đi Ninh Bình hay Ba Vì có được không là chính sách của cửa hàng, nên hãy xác nhận trực tiếp qua 0942467674 và nhắn lại thành chữ để có bằng chứng. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và không giao xe ngoài giờ; muốn đi sớm, hãy hỏi trước về việc nhận xe vào chiều hôm trước và cách tính ngày thuê. Thời gian, chi phí giao nhận và tiền đặt cọc đều phải xác nhận trước khi đặt.
Trên đường, vài thói quen giúp người hay say đỡ khổ hơn:
- Nghỉ giữa chặng, đừng đợi đến khi mệt hay buồn nôn mới dừng; thấy khó chịu thì nghỉ sớm hơn.
- Chọn điểm dừng an toàn như cây xăng hay quán nước ven đường, xuống xe, nhìn ra xa và uống nước.
- Về tới Hà Nội trước khi trời tối, vì chạy đường xa lúc tối với người đã mệt là tổ hợp nên tránh.
- Khi cơ quan khí tượng có cảnh báo thời tiết nguy hiểm, hãy hoãn hoặc đổi sang xe khách.
Khi nên giữ xe khách
Nếu một trong những điều sau đúng với bạn, xe khách vẫn là lựa chọn hợp lý:
- Bạn chưa từng chạy xe máy đường xa ngoài nội đô.
- Dự báo có mưa to hoặc nắng gắt kéo dài.
- Bác sĩ đã dặn bạn không nên lái xe vì tình trạng sức khỏe.
Nếu đi xe khách, lời khuyên thường gặp cho người hay say là ngồi hàng ghế phía trước, nhìn ra xa thay vì nhìn xuống, giữ chỗ thông thoáng và tránh đọc điện thoại. Giờ chạy và giá vé thay đổi, hãy xem thông báo của nhà xe trước khi đi.
Tóm lại, tự lái có thể dễ chịu hơn với người say xe khách, nhưng bạn đổi say lấy mệt, nắng gió và trách nhiệm cầm lái. Hãy thử một buổi ngắn, hỏi bác sĩ khi cần và chọn hướng gần trước. Các bài so sánh khác nằm ở mục so sánh khi thuê xe máy, kiến thức chung về xe thuê ở chuyên mục xe máy.