Ba ngày từ Hà Nội lên Điện Biên, qua Mộc Châu, Sơn La rồi vào đèo Pha Đin, là chuyến nhiều người lần đầu lên Tây Bắc muốn đi bằng xe máy. Trước khi nhận xe ở Long Biên, câu hỏi hiện ra: đi điện biên xe số hay xe ga? Bài này nói thẳng rằng không loại xe nào biến đèo Pha Đin thành chặng dễ, và chỉ ra khi nào nên cân nhắc xe khách.
Đi điện biên xe số hay xe ga: trước hết hỏi mình có nên đi xe máy không
Đường lên Điện Biên là đường núi dài, nhiều đèo, nhiều cua, và theo nhiều bài hướng dẫn, đèo Pha Đin hay có sương. Người đã quen đường đèo, chịu được nhiều ngày ngồi trên yên thì xe máy cho bạn sự chủ động ở từng điểm dừng. Người chưa từng chạy đèo, hoặc chưa chạy liên tục nhiều ngày, nên cân nhắc nghiêm túc xe khách hoặc đi tour, thậm chí không đi. Đây không phải chuyến để thử tay lái. Bài này không nêu số cây số, giờ chạy, độ cao hay số cua, vì các nguồn lệch nhau.
Theo đội xe của tiệm, Honda Wave là xe số; Honda Vision, Air Blade, Click và Yamaha Mio là xe ga. Tôi không đưa thông số hay mức tiêu hao xăng, và không dám nói xe nào chắc chắn an toàn hơn cho đèo. Khác biệt nằm ở cách xe được lái hơn là ở cái tên.
Phanh: khác biệt rõ nhất khi xuống đèo dài
Nhiều bài hướng dẫn lái xe đường đèo nói xe số có thể về số thấp để máy giúp hãm khi xuống dốc dài. Nhưng điều đó chỉ đúng với người đã biết sang số; lần đầu sang số ngay trên đèo, xe chết máy hay về nhầm số lúc xuống còn rủi ro hơn. Xe ga không sang số, nên phần lớn việc hãm dựa vào phanh. Chuyện xe ga qua đèo pha đin có ổn hay không thì không có đáp án chung; điều làm được là bóp nhả ngắt quãng thay vì kẹp phanh liên tục, giữ khoảng cách với xe phía trước, và dừng nghỉ ở chỗ rộng nếu thấy tay phanh mềm hay ăn kém. Đó là khuyến nghị chung, không phải lời bảo đảm.
Luật có phần của nó. Điểm d khoản 3 Điều 12 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại ở đường đèo, dốc. Gặp xe ngược chiều ở dốc, điểm b khoản 2 Điều 17 ghi xe xuống dốc phải nhường đường cho xe lên dốc. Khi đỗ xe, khoản 2 Điều 18 yêu cầu xe đỗ trên đoạn đường dốc phải đánh lái về phía lề đường, chèn bánh.
Máy và tải: hai người, ba lô và ba ngày
Tôi không khẳng định xe ga nào leo được hay không leo được đoạn nào của đèo. Sức xe thay đổi theo người ngồi sau, hành lý, thời tiết, và mỗi chiếc xe thuê lại khác nhau ở tình trạng cụ thể. Điều kiểm soát được là tải. Khoản 1 Điều 33 chỉ cho người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy chở một người, trừ các trường hợp luật nêu. Khoản 3 và khoản 4 cấm mang, vác và chở vật cồng kềnh. Khoản 2 buộc cả người lái lẫn người ngồi sau đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn và cài quai.
Hãy gom đồ ba ngày vào một ba lô vừa và một túi buộc chắc, đồ nặng đặt thấp; cách buộc nằm ở mục chở đồ và hành lý. Thấy xe yếu ở dốc thì giảm ga và dừng nghỉ, đừng cố.
Sương mù, trời tối và thông tin đường
Theo nhiều bài hướng dẫn, sương trên đèo thường dâng nhanh vào chiều muộn; tôi không nêu giờ cụ thể vì còn tùy mùa và tùy hôm. Khoản 2 Điều 12 yêu cầu tốc độ phù hợp địa hình và thời tiết, điểm m khoản 3 yêu cầu giảm tốc độ khi mưa, sương, mặt đường trơn. Khoản 1 Điều 20 yêu cầu bật đèn chiếu sáng phía trước khi sương mù hạn chế tầm nhìn, hoặc từ 18 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau.
Cách dễ nhất để khỏi đối mặt với sương và trời tối là đến chỗ nghỉ trước khi tối, đừng ép lịch chạy bù. Mưa lớn hay sạt lở thì tra thông báo của cơ quan khí tượng và cơ quan quản lý đường trước khi đi, rồi hoãn nếu xấu. Bài đi Tây Bắc bằng xe máy sau bão, mưa lũ nói cách tra tin và quyết định hoãn hay đổi tuyến.
Người lái và những chặng xa trạm sửa
Ba ngày liền trên đường núi mệt hơn người ta nghĩ, và mệt dồn là lúc phanh muộn, vào cua rộng. Khoản 1 Điều 56 yêu cầu người lái đủ tuổi, sức khỏe theo quy định; khoản 2 Điều 59 yêu cầu bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp với loại phương tiện. Tôi không đánh giá sức khỏe của ai; nếu có lo ngại, hãy hỏi bác sĩ trước chuyến đi. Người lần đầu nên chừa một ngày đệm thay vì ép đủ ba ngày. Đừng uống rượu bia rồi lái, vì khoản 2 Điều 9 cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.
Có đoạn xa tiệm sửa xe, nên mỗi sáng hãy nhìn lốp, phanh, xích với xe số, đèn và xi nhan trước khi nổ máy. Trước khi để thợ ngoài động vào xe, gọi tiệm theo số 0942467674 và gửi ảnh. Xe hỏng giữa đường thì xử lý ra sao là chính sách của cửa hàng; đừng mặc định có cứu hộ hay đổi xe.
Ra khỏi Hà Nội: cao tốc và làn chính Đại lộ Thăng Long
Bản đồ ở chế độ ô tô hay gợi ý cao tốc hoặc làn chính Đại lộ Thăng Long cho nhanh. Khoản 3 Điều 25 quy định xe mô tô, xe gắn máy không được đi trên đường cao tốc. Hãy đặt bản đồ ở chế độ xe máy và nhìn biển ở các nút giao; bài này không chỉ tuyến cụ thể.
Chọn theo người đi
- Quen đường đèo, quen xe ga, đồ gọn: xe ga đủ dùng nếu bạn xuống dốc bằng phanh ngắt quãng.
- Quen đường đèo, thạo xe số: xe số cho thêm lựa chọn hãm bằng máy.
- Chưa từng lái xe số: đừng đổi sang xe số cho chuyến này. Muốn đổi xe giữa chuyến thì đọc trước bài giữ một xe ga suốt chuyến hay trả xe thuê xe số.
- Chưa chạy đèo bao giờ: xe khách hoặc tour hợp hơn. Cách cân nhắc cho một cung núi khác có ở bài đi Pù Luông ba ngày: xe máy thuê hay xe khách.
Hỏi tiệm trước khi chốt
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này, nên đừng tính nhận xe trước 09:00 hay trả xe sau 21:00. Thuê xe máy đi điện biên ba ngày có được hay không là chính sách của từng cửa hàng, nên hãy gọi 0942467674 rồi nhắn lại thành chữ. Hãy hỏi cửa hàng có đồng ý cho đi xa không, cách tính ngày thuê, tiền đặt cọc, giờ trả xe và việc trả muộn nếu lịch trễ. Nếu cần giao xe, thời gian và chi phí giao nhận phải xác nhận trước khi đặt.
Giá niêm yết xem ở trang bảng giá; bài này không cộng tổng tiền, vì còn tùy số ngày và khoản đặt cọc. Các bài so sánh khác nằm ở mục so sánh khi thuê xe máy, còn kiến thức chung về xe thuê ở chuyên mục xe máy.