Đang thong thả đạp xe điện dọc Đinh Tiên Hoàng thì phía trước hiện ra một chiếc xe điện chở khách tham quan, đi chậm gần bằng bạn. Gặp xe điện du lịch phố cổ là chuyện xảy ra gần như mỗi buổi dạo quanh Hồ Gươm, và nó đặt ra ba câu hỏi: có nên đi sau, nếu vượt thì vượt bên nào, và chỗ nào chiếc xe kia có thể dừng lại cho khách bước xuống. Bài này trả lời lần lượt từng câu.
Vì sao gặp xe điện du lịch phố cổ lại khó xử với xe đạp điện
Với xe máy, một chiếc xe điện chở khách chỉ là vật cản đi chậm, vặn ga một chút là qua. Với xe đạp điện thì khác. Hai xe có tốc độ na ná nhau, nên một cú vượt kéo dài hơn bạn tưởng: bạn phải đi song song bên hông chiếc xe dài nhiều hàng ghế trong một quãng khá xa, trong khi bên trái là luồng xe máy đi nhanh hơn.
Xe điện du lịch còn có vài đặc điểm riêng:
- Thân dài, hai bên để trống. Khách ngồi nhiều hàng, không có cửa, nên tay, túi xách, điện thoại chìa ra ngoài thành xe là chuyện thường.
- Người lái vừa lái vừa giới thiệu. Họ chú ý vào hành khách và lộ trình, không phải lúc nào cũng nhìn gương về phía bạn.
- Dừng theo nhu cầu của khách. Xe dừng đón trả khách ở một số điểm, đôi khi chậm lại cho khách chụp ảnh, và khách có thể lên xuống rất bất ngờ.
Khi nào nên đi sau và chờ, chưa vội vượt
Phần lớn trường hợp, đi sau là lựa chọn đúng. Quanh hồ, dòng xe vốn không nhanh, bạn đi dạo chứ không chạy việc gấp, nên chậm thêm một chút không đáng gì so với một cú vượt chật chội. Hãy ở lại phía sau khi:
- Phía trước có lối rẽ, ngã ba hoặc chỗ sang đường đông người đi bộ, như khúc nối Hàng Khay với Đinh Tiên Hoàng hay chỗ giao với Lê Thái Tổ.
- Bên trái chiếc xe điện đang có luồng xe máy dày, không còn khoảng trống rộng.
- Chiếc xe điện đang giảm tốc mà bạn không rõ lý do. Rất có thể nó sắp dừng.
- Phía trước là đoạn phố cổ hẹp như Hàng Bạc, Hàng Đào, lòng đường không đủ cho hai xe đi song song thoải mái.
Khi đi sau, giữ khoảng cách đủ xa để nhìn thấy mặt đường qua hai bên thành xe, đừng bám sát đuôi. Đi sát quá, bạn chỉ thấy lưng ghế cuối và không kịp phản ứng nếu xe phanh. Lệch nhẹ sang trái trong làn của mình giúp bạn nhìn được cả đầu xe điện lẫn người đi bộ phía trước.
Vượt bên trái: làm từng bước, chỉ khi an toàn
Nếu chiếc xe điện đi quá chậm và đường phía trước thông thoáng, bạn có thể vượt. Nguyên tắc là vượt bên trái, như với mọi phương tiện khác, và chỉ vượt khi chắc chắn an toàn.
- Quan sát phía sau trước. Ngoái đầu hoặc nhìn gương, chắc chắn không có xe máy đang lao lên bên trái.
- Bật xi nhan trái nếu xe có. Nếu chưa quen vị trí nút, xem bài về các nút trên tay lái xe đạp điện thuê.
- Tăng trợ lực dứt khoát nhưng êm. Càng ở song song lâu bên hông chiếc xe dài càng nguy hiểm, nên qua cho gọn rồi trở lại nhịp bình thường.
- Chừa khoảng cách ngang rộng. Đủ để một cánh tay hay chiếc túi khách chìa ra không chạm vào bạn.
- Chỉ nhập lại làn khi đã thấy rõ đầu xe điện. Nhập sớm là cắt mặt người lái.
Tuyệt đối không luồn bên phải, vào khe giữa xe điện và vỉa hè. Đó chính là phía khách lên xuống và là chỗ người đi bộ quanh hồ hay bước xuống lòng đường. Cách tính khoảng trống khi vượt một nhóm phương tiện chậm cũng có trong bài gặp đoàn xe đạp thể thao đi hàng đôi.
Gặp cả đoàn xe nối đuôi nhau thì sao
Vào giờ đông khách, xe điện du lịch hay đi thành đoàn vài chiếc liền nhau. Vượt cả đoàn bằng xe đạp điện gần như luôn là ý tồi: quãng song song quá dài, và khe hở giữa các xe dễ khiến bạn muốn chen vào. Đừng chen. Người lái xe sau không tính đến một chiếc xe đạp điện chui vào đó, và nếu xe trước dừng thì bạn bị kẹp giữa.
Cách hợp lý hơn là đi sau cùng đoàn chờ đoàn rẽ hướng khác, đổi sang một phố song song rồi quay lại sau, hoặc tấp vào chỗ được phép dừng nghỉ vài phút ngắm Tháp Rùa, cầu Thê Húc cho đoàn đi xa hẳn.
Cẩn thận chỗ xe dừng đón trả khách
Đây là phần nguy hiểm nhất. Bạn không cần biết điểm dừng cụ thể ở đâu, chỉ cần nhớ xe có thể dừng bất cứ lúc nào để khách lên xuống, và nhận ra các dấu hiệu:
- Xe điện giảm tốc, nép dần vào lề phải.
- Có người đứng chờ ở mép vỉa hè, hướng mặt về phía xe.
- Khách trên xe đứng dậy, quay người, cầm túi đồ.
- Người lái giơ tay ra hiệu hoặc quay lại nói với khách.
Thấy một trong các dấu hiệu đó, hãy chậm lại ngay. Khách bước xuống thường không nhìn ra sau, có người lùi lại chụp ảnh, trẻ con có thể nhảy xuống trước bố mẹ. Nếu bạn đang ở bên phải hoặc sát đuôi xe, bạn đứng đúng chỗ họ sẽ bước ra.
Khi xe đã dừng, hoặc chờ phía sau đến khi khách lên xuống xong, hoặc vượt bên trái thật chậm với khoảng cách ngang rộng. Xe hở cả hai bên nên phía trái vẫn có thể có người bước xuống. Để ngón tay hờ trên tay phanh suốt lúc đi ngang chiếc xe đang dừng.
Phố đi bộ cuối tuần và lúc nên tránh trục quanh hồ
Cuối tuần, các phố quanh hồ thành không gian đi bộ và cấm xe theo khung giờ. Lúc đó bạn không được đạp xe điện vào khu vực cấm, kể cả khi thấy có phương tiện khác bên trong. Hãy gửi xe bên ngoài rồi đi bộ vào; cách làm được viết trong bài đi dạo phố đi bộ quanh Hồ Gươm cuối tuần. Khung giờ có thể thay đổi, nên xem biển báo tại chỗ.
Ngày thường, buổi sáng thường vắng xe chở khách hơn, chiều tối đông dần. Muốn một vòng hồ thong thả, hãy đi lúc vắng. Vài thói quen nhỏ cũng giúp ích: không đeo tai nghe, không vừa đi vừa quay phim, giữ tay lái bằng cả hai tay khi đi cạnh xe điện, và nếu đi nhóm thì đi một hàng dọc, người đầu quyết định có vượt hay không.
Tóm lại
Người lần đầu đạp xe điện dạo trung tâm có thể đọc bài thuê xe đạp điện đi quanh phố cổ và hồ Gươm để có lịch trình chung; bài này chỉ tập trung vào chuyện chia đường với xe chở khách tham quan. Nếu thuê xe ở tiệm bên Long Biên, quãng qua cầu Chương Dương vào Trần Quang Khải là lúc tốt để làm quen tay ga trước khi vào khu hồ đông đúc.
Nhớ bốn điều: đi sau là mặc định, vượt bên trái chỉ khi thật thoáng, không chen vào giữa đoàn, và luôn dè chừng chỗ xe dừng cho khách lên xuống. Các bài khác về cách đi xe đạp điện nằm trong chuyên mục xe đạp điện, còn kinh nghiệm chung về các dòng xe cho thuê có ở mục xe máy.