Vừa nhận chiếc xe đạp điện thuê ở cửa hàng, bạn nhìn xuống và thấy một cụm nút bấm tay lái xe đạp điện lạ hoắc: vài công tắc gạt, mấy nút tròn, một màn hình nhỏ với dãy vạch sáng. Người quen xe máy cũng dễ lúng túng, vì cách bố trí trên xe đạp điện mỗi hãng mỗi khác. Bài này đi lần lượt từng nhóm nút phổ biến, cách dùng chúng trong vài phút đầu, và những câu nên hỏi người giao xe trước khi bạn rời điểm nhận xe để ra phố Hà Nội.
Nút bấm tay lái xe đạp điện: mỗi mẫu một kiểu
Điều quan trọng nhất cần nhớ: vị trí và hình dạng các nút tùy mẫu xe. Có xe gom hết vào một hộp công tắc bên trái, có xe chia đôi hai bên tay lái, có xe đặt công tắc nguồn ở thân xe chứ không ở tay lái. Vì vậy, đừng mặc định chiếc xe thuê giống chiếc bạn từng đi.
Nhìn chung, trên tay lái xe đạp điện thường có những nhóm sau:
- Công tắc nguồn hoặc ổ khóa điện.
- Công tắc đèn trước.
- Nút còi.
- Công tắc xi nhan trái, phải.
- Nút chọn mức tốc độ hoặc mức trợ lực.
- Màn hình hoặc dãy đèn báo pin.
Một số mẫu có thêm nút số lùi hoặc nút điều khiển chống trộm. Không phải xe nào cũng có, nên nếu thấy nút lạ, hãy hỏi chứ đừng bấm thử giữa đường.
Công tắc nguồn và ổ khóa: bật đúng trước khi ngồi lên
Nhiều xe đạp điện dùng chìa khóa cắm vào ổ ở thân xe hoặc ngay dưới tay lái; vặn chìa là màn hình sáng lên. Có mẫu dùng nút bấm nguồn riêng, phải giữ một lúc mới bật. Có mẫu vừa cần chìa vừa cần bấm nút.
Thói quen an toàn khi bật nguồn:
- Dựng chân chống, đứng cạnh xe chứ chưa ngồi lên.
- Kiểm tra tay ga đang ở vị trí nghỉ, tay không chạm ga.
- Bật nguồn, nhìn màn hình hoặc đèn báo sáng lên.
- Sau đó mới gạt chân chống và ngồi lên xe.
Lý do: nếu tay ga bị vặn nhẹ trong lúc bật nguồn, xe có thể nhích tới bất ngờ. Khi dừng lâu, như lúc gửi xe vào quán cà phê ở phố Hàng Bè hay ghé chợ, hãy tắt nguồn và rút chìa mang theo.
Đèn, còi và xi nhan: ba nút dùng nhiều nhất trên phố
Công tắc đèn
Thường là một công tắc gạt hoặc nút bấm có biểu tượng bóng đèn. Một số mẫu có thêm chế độ đèn chiếu gần và chiếu xa. Trời tối hoặc mưa phùn, bật đèn từ sớm để người khác thấy bạn, nhất là trên những đoạn đường ít đèn ven đê Long Biên hay dưới gầm cầu.
Nút còi
Thường là nút hình chiếc kèn, nằm ở bên trái. Bấm thử một lần ngay tại cửa hàng để biết vị trí và độ to. Trong phố cổ đông người, chỉ cần bấm ngắn để báo hiệu, không bấm dài liên tục.
Công tắc xi nhan
Đa số là công tắc gạt sang trái hoặc phải; để tắt, có mẫu cần ấn vào giữa, có mẫu gạt về vị trí giữa. Người quen xe máy dễ nhầm nút còi với xi nhan khi hai nút nằm sát nhau. Cách luyện nhanh nhất là tập vài lần lúc đứng yên, mắt không nhìn xuống. Nếu bạn từng bấm nhầm trên xe máy, bài bấm nhầm còi và xi nhan trên xe tay ga lạ tay có cách tập rất hợp áp dụng cho xe đạp điện.
Nhớ tắt xi nhan sau khi rẽ. Xe đạp điện thường chạy êm, tiếng tạch tạch của xi nhan rất nhỏ, nên quên tắt là chuyện hay gặp và dễ khiến người phía sau hiểu sai ý bạn.
Nút chọn mức tốc độ hoặc mức trợ lực
Đây là nút khiến người mới bối rối nhất. Tùy mẫu, nó có thể là:
- Nút bấm có dấu cộng, dấu trừ.
- Công tắc gạt có vài nấc.
- Nút bấm xoay vòng qua từng mức, mỗi lần bấm sáng thêm một đèn.
Với xe có tay ga, nút này thường giới hạn mức tốc độ tối đa. Với xe trợ lực bàn đạp, nó quyết định động cơ hỗ trợ nhiều hay ít khi bạn đạp. Có xe có cả hai.
Lời khuyên cho người mới: bắt đầu ở mức thấp nhất. Chạy một vòng ngắn quanh khu vực nhận xe, quen cảm giác xe bứt đi rồi mới tăng dần. Khi vào ngõ hẹp, chợ đông hay đoạn có học sinh tan trường, hạ về mức thấp. Khi đi đường rộng, thoáng như ven hồ Tây, có thể tăng lên một mức nhưng vẫn giữ tốc độ vừa phải. Phân biệt chi tiết giữa vặn ga và trợ lực khi xuất phát có trong bài tay ga hay trợ lực bàn đạp trên xe đạp điện thuê.
Đọc vạch báo pin cho đúng
Màn hình hoặc dãy đèn báo pin là thứ bạn sẽ nhìn nhiều nhất trong chuyến đi. Số vạch, màu sắc và cách hiển thị khác nhau giữa các mẫu, nhưng có vài điểm chung:
- Vạch giảm khi tăng ga, hồi lại khi nhả. Lúc lên dốc hoặc tăng tốc, vạch pin có thể tụt tạm thời rồi sáng lại khi chạy đều. Đừng hoảng ngay, hãy đọc vạch khi xe đang chạy êm trên đường bằng.
- Vạch cuối nhấp nháy là tín hiệu cần về. Khi chỉ còn một vạch hoặc vạch đổi sang màu cảnh báo, hãy tính đường quay về điểm trả xe hoặc chỗ sạc ngay.
- Pin yếu thì xe yếu. Nhiều mẫu tự giảm sức kéo khi pin thấp, xe chậm hẳn trên dốc cầu.
Hỏi người giao xe xem pin đã đầy chưa và mỗi vạch tương ứng quãng đường như thế nào với chính chiếc xe đó, vì điều này phụ thuộc vào mẫu xe, cân nặng người lái và cách đi. Mẹo giữ pin dùng đủ cả buổi có trong bài đi thế nào để pin xe đạp điện đủ dùng cả buổi.
Những câu nên hỏi khi nhận xe
Cách nhanh nhất để làm chủ cụm nút là nhờ người giao xe chỉ trực tiếp. Tại điểm nhận xe, dù ở Long Biên hay khi hẹn giao trong nội thành, bạn có thể hỏi:
- Bật, tắt nguồn thế nào, chìa khóa để ở đâu?
- Nút nào là còi, nút nào là xi nhan, tắt xi nhan ra sao?
- Xe có mấy mức tốc độ hoặc trợ lực, nên để mức nào khi mới đi?
- Vạch pin đọc thế nào, pin hiện còn bao nhiêu?
- Xe có nút số lùi hay chống trộm không, dùng ra sao?
Nhờ họ đứng cạnh để bạn tự bấm thử từng nút một lần. Chụp ảnh cụm tay lái để lỡ quên còn xem lại. Nếu đang đi mà một nút không hoạt động, như còi tắt tiếng hay xi nhan không sáng, hãy tấp vào lề an toàn và gọi chủ xe qua số 0942467674 để được hướng dẫn.
Tóm lại
Mỗi mẫu xe đạp điện bố trí nút một kiểu, nên vài phút làm quen tại cửa hàng đáng giá hơn nhiều so với vừa đi vừa mò. Bật nguồn khi tay không chạm ga, tập còi và xi nhan lúc đứng yên, chọn mức tốc độ thấp khi mới đi, và đọc vạch pin khi xe chạy đều. Xem thêm kinh nghiệm trong chuyên mục xe đạp điện và các bài về xe hai bánh tại mục xe máy.