Nhiều người nghĩ cứ cho xe đạp điện đi sát lề phải là đủ an toàn, vì đã nhường hết phần đường giữa cho xe máy và ô tô. Thế nhưng chạy vài buổi trên Nguyễn Trãi, Xã Đàn hay Tây Sơn giờ tan tầm, bạn sẽ gặp cảnh quen thuộc: một chiếc xe máy không vượt bên trái mà lách luôn vào khe hẹp giữa bánh xe của bạn và mép đường. Bạn giật mình, tay lái chao, bánh trước suýt chạm nắp cống. Bài này không bàn chuyện nên đi sát lề hay giữa làn nói chung, mà tập trung vào một việc cụ thể: giữ vị trí thế nào để không mở ra cái khe mời người khác chen vào, và xử lý ra sao khi đã có người chen.
Vì sao xe đạp điện đi sát lề phải vẫn bị chen bên phải
Khe bên phải hình thành khi bạn đi cách mép đường một khoảng vừa đủ cho một bánh xe máy nhưng lại không đủ rộng để chính bạn né chướng ngại. Người đi xe máy phía sau nhìn thấy khoảng trống ấy như một lối tắt, nhất là khi phía trước bên trái đang dồn ứ.
Khe này xuất hiện vì ba lý do:
- Bạn trôi dần sang trái mà không biết. Gặp một đoạn mép vỡ, bạn lượn ra một chút rồi quên quay về vị trí cũ. Khoảng trống bên phải lớn dần.
- Mép đường thay đổi liên tục. Vỉa hè chỗ lấn ra, chỗ thụt vào, thêm biển quảng cáo hay xe đỗ tạm. Mỗi chỗ lõm vào là một khe mở ra.
- Tốc độ của bạn thấp hơn dòng xe. Xe đạp điện thường chậm hơn xe máy, nên người phía sau sốt ruột và tìm mọi khe hở, kể cả khe bên phải.
Vì vậy, giữ vị trí ổn định quan trọng hơn cố bám sát mép.
Chọn vị trí cách lề vừa đủ
Không có con số chung cho mọi con phố. Vị trí hợp lý là khi bạn vẫn còn một khoảng nhỏ bên phải để né khi cần, nhưng khoảng đó hẹp tới mức không ai có thể đưa nguyên một chiếc xe máy vào. Có thể tự kiểm bằng mắt: nếu nhìn xuống thấy khoảng trống bên phải rộng gần bằng thân một chiếc xe ga, bạn đang để hở quá nhiều.
Một vài nguyên tắc dễ nhớ khi đi trên các trục đông:
- Đi theo một đường thẳng, không bám từng chỗ lõm của lề. Ở đoạn Kim Mã có nhiều điểm đỗ xe ven đường, hãy chọn một đường thẳng tương đối đi qua các điểm đó, thay vì lượn vào rồi lượn ra.
- Tránh xa phần mép có nắp cống, mép nhựa bong và rãnh thoát nước. Đó là khu vực bạn không muốn bị dồn vào nhất, nên đừng chủ động đi trên nó.
- Giữ vị trí ổn định khi dừng đèn đỏ. Khi dừng ở ngã tư Tây Sơn – Thái Hà, đừng nép hẳn vào vỉa hè. Khoảng cách vừa phải giúp bạn khởi hành mà không bị xe bên phải ép tạt ngang.
Bài đi xe máy sát lề hay giữa làn nói kỹ hơn về chọn vị trí trong làn theo từng đoạn đường; với xe đạp điện, nguyên tắc tương tự nhưng biên độ nhỏ hơn vì xe nhẹ và chậm hơn.
Đọc trước những đoạn hay bị ép vào lề
Phần lớn các lần bị ép lề khi đi xe đạp điện không xảy ra ngẫu nhiên. Chúng tập trung ở vài kiểu đoạn đường mà bạn có thể đoán trước:
- Trước điểm dừng xe buýt. Xe buýt tấp vào, xe máy phía sau dạt sang phải để tránh, và bạn bị kẹp giữa. Khi thấy biển điểm dừng phía trước, giảm tốc sớm. Bài xe buýt dừng đón khách: vượt hay chờ mô tả cách chọn lúc rõ hơn.
- Đoạn có xe đỗ dọc mép đường. Taxi, xe giao hàng, xe chở hàng dừng sát lề buộc bạn phải ra giữa. Đây là lúc dễ có người chen bên phải ngay sau khi bạn vượt xong chiếc xe đỗ.
- Chỗ đường thu hẹp hoặc có rào chắn công trình. Làn xe hẹp lại đột ngột, ai cũng tìm khe, nên bạn càng cần giữ đường đi rõ ràng.
- Sát ngã tư khi đèn sắp chuyển. Xe máy muốn rẽ phải sớm thường lách vào sát lề để chiếm vị trí đầu.
Khi xe máy đã chen vào khe bên phải
Dù giữ vị trí tốt, thỉnh thoảng vẫn có người chen. Điều quan trọng nhất là không phản ứng mạnh tay.
Giữ tay lái thẳng. Phản xạ tự nhiên là giật tay lái sang trái để tránh, nhưng làm vậy dễ đưa bạn vào đường của xe phía sau bên trái. Hãy giữ nguyên hướng đi, để người kia tự hoàn thành việc vượt.
Giảm nhẹ tốc độ. Nhả ga và để ngón tay sẵn ở tay phanh, bóp nhẹ nếu cần. Chiếc xe chen vào sẽ vượt qua nhanh hơn, và khoảng trống trước mặt bạn rộng ra. Lưu ý trên nhiều xe đạp điện, chạm tay phanh sẽ ngắt điện motor, như bài tay phanh có công tắc ngắt điện đã giải thích; ở đây hụt lực lại là điều có lợi.
Không tăng tốc giành đường, không lạng lách đáp trả. Tranh chấp với một chiếc xe máy nặng và nhanh hơn chỉ khiến bạn chịu thiệt. Xe đạp điện nhẹ, một va chạm nhỏ vào tay lái cũng đủ làm bạn mất thăng bằng.
Không nhìn chằm chằm vào mép đường. Mắt nhìn đâu, xe đi đó; hãy nhìn về phía trước thay vì nhìn xuống nắp cống.
Quan sát và nhường để không bị dồn
Giữ vị trí không có nghĩa là cố thủ. Trước mỗi đoạn bạn biết là hẹp, liếc gương hoặc ngoái nhanh để xem phía sau bên phải có ai đang áp sát không. Nếu có, hãy giảm tốc cho họ đi trước khi bạn vào đoạn hẹp, thay vì để cả hai cùng chen vào một khe.
Ở những đoạn quá đông, như dốc lên cầu vượt hay đoạn Xã Đàn gần các ngã ba lớn giờ cao điểm, có khi lựa chọn tốt nhất là tấp vào một khoảng rộng, đứng chờ dòng xe thưa bớt rồi đi tiếp. Nếu thường xuyên phải đi giờ đông, bài Hà Nội giờ cao điểm: đạp xe điện lúc nào, đường nào đỡ tắc gợi ý cách chọn giờ và tuyến đường.
Khi cần lượn ra để tránh chướng ngại, bật xi nhan và giơ tay sớm để người phía sau biết.
Chuẩn bị xe trước khi ra trục đông
Trước khi đi Kim Mã hay Tây Sơn, kiểm tra phanh ăn đều, gương thấy được phía sau bên phải, còi kêu rõ và giỏ trước không chất đồ quá cao. Khi thuê xe đạp điện ở tiệm tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, bạn có thể nhờ chỉnh gương và thử phanh ngay lúc nhận xe; giá thuê được xác nhận trực tiếp khi liên hệ.
Tóm lại
Đi sát lề phải bằng xe đạp điện an toàn hơn khi bạn chọn một vị trí cách lề vừa đủ, đi theo đường thẳng, đọc trước những đoạn dễ bị ép và nhường thay vì tranh chấp. Khi có người chen, giữ tay lái thẳng, giảm tốc và để họ đi qua. Các bài khác về loại xe này được gom ở chuyên mục xe đạp điện, còn kinh nghiệm chung về các dòng xe nằm trong mục xe máy.