Sáu giờ chiều trên Nguyễn Trãi, dòng xe từ Thanh Xuân về Ngã Tư Sở nhích từng mét dưới đường sắt trên cao. Người đi làm bằng xe số thuê sẽ gặp đúng một câu hỏi lặp đi lặp lại: xe số đi tắc đường thì cứ giữ số 1 bò theo dòng, hay mỗi lần dừng lại về số mo? Bên kia thành phố, trục Xuân Thủy – Cầu Giấy cũng đặc kín từ cổng các trường đại học tới nút Cầu Giấy, và câu hỏi ấy vẫn y nguyên. Chọn sai thì sau nửa tiếng máy nóng ran dưới chân, cổ chân trái mỏi vì gạt số liên tục, còn tay phải mỏi vì giữ ga lưng chừng.
Bài này không so sánh xe số với xe ga, cũng không bàn chuyện chọn giờ đi. Nó đi vào chuyện thao tác ngay trong dòng xe: đọc kiểu tắc, chọn số, giữ nhịp ga và chăm cho cái chân. Nếu bạn còn đang cân nhắc có nên thuê xe số để đi đoạn này hay không, bài kẹt xe giờ tan tầm: xe số hay xe ga đỡ mệt hơn sẽ hợp hơn.
Xe số đi tắc đường: nhìn ra mình đang ở kiểu tắc nào
Không phải đoạn tắc nào cũng giống nhau, và cách xử lý số phụ thuộc vào nhịp của dòng xe trước mặt. Trên trục Nguyễn Trãi – Xuân Thủy – Cầu Giấy, bạn sẽ thường gặp ba kiểu.
- Bò đều. Dòng xe trôi chậm nhưng liên tục, ít khi dừng hẳn. Hay gặp ở những đoạn thẳng, xa nút giao.
- Đi rồi dừng. Nhích vài mét, dừng vài giây, lại nhích. Đây là kiểu phổ biến nhất quanh các nút như Ngã Tư Sở, Khuất Duy Tiến hay đoạn gần nút Cầu Giấy.
- Đứng cứng. Cả dòng đứng yên lâu, thường do đèn đỏ dài, va chạm phía trước hoặc mưa ngập.
Cứ vài trăm mét, nhìn xa lên phía trước, xem đuôi đèn phanh của dòng xe đang sáng liên tục hay nhấp nháy theo đợt. Nhìn ra kiểu tắc rồi mới chọn số, đừng để chân trái phản xạ theo từng chiếc xe ngay trước mũi.
Giữ số 1 hay về số mo: chọn theo kiểu tắc
Khi dòng xe bò đều: giữ số 1, thậm chí số 2
Bò đều là lúc giữ số 1 hợp nhất. Ga nhẹ, xe trôi theo dòng, chân trái gần như không phải làm gì. Nếu dòng xe đi đều hơn tốc độ đi bộ nhanh, thử lên số 2 với ga thật nhẹ: máy quay chậm hơn, êm hơn, ít nóng hơn so với gào ở số 1.
Khi đi rồi dừng: giữ số 1, bóp phanh khi dừng
Dừng chỉ vài giây thì giữ số 1, nhả ga hết và bóp phanh. Xe số phổ thông như Wave, Sirius dùng ly hợp tự động, nhả ga về hết thì ly hợp nhả, xe đứng yên được ở số 1 mà không chết máy. Mỗi lần dừng ngắn mà về mo rồi lại vào số 1 chỉ làm cổ chân trái làm việc gấp đôi.
Khi đứng cứng: về số mo
Biết chắc dòng xe sẽ đứng lâu, như đèn đỏ dài ở nút lớn, thì về số mo. Tay được nghỉ phanh, chân trái được nghỉ, và máy chạy không tải êm hơn so với giữ số chờ. Chi tiết về hai cách chờ đèn có trong bài dừng đèn đỏ bằng xe số: về số mo hay giữ số 1.
Nhịp ga để máy không nóng: tránh vừa giữ ga vừa bóp phanh
Thứ làm xe số nóng và mệt nhất trong tắc đường không phải là đi chậm, mà là thói quen vặn ga lưng chừng trong khi tay vẫn bóp phanh để xe khỏi lao tới. Ở trạng thái đó, ly hợp tự động ở giữa ăn và nhả, máy gằn, nhiệt dồn lại mà xe gần như không đi.
Nhịp đúng đơn giản hơn nhiều:
- Vặn ga nhẹ, dứt khoát, cho xe lăn đi.
- Nhả ga hết, để xe tự trôi.
- Cần dừng thì bóp phanh, lúc này tay ga đã về hết.
Ga và phanh không chồng lên nhau. Xe đi theo từng nhịp ngắn, máy được nghỉ giữa các nhịp. Lúc mới tập, bạn sẽ thấy hơi giật; chỉ cần vặn ga nhỏ hơn, xe sẽ lăn đi mềm. Phần giữ thăng bằng khi đi chậm, gồm cách kéo nhẹ phanh sau và đặt ánh mắt, đã có trong bài chạy chậm mà không loạng choạng.
Trên Nguyễn Trãi, nhiều đoạn dòng xe máy chạy sát xe buýt và ô tô. Đi theo kiểu nhịp ngắn còn có lợi là xe luôn ở thế sẵn sàng dừng, không bị trôi theo đà vào xe trước khi có người tạt ngang.
Dấu hiệu máy đang quá nóng
Chân phải nóng rát từ phía lốc máy, mùi khét nhẹ, máy gằn rõ hơn bình thường, hoặc xe hụt hơi khi vặn ga. Gặp những dấu hiệu này, đừng cố len thêm. Tìm chỗ tạt vào lề đường hoặc lối vào một tòa nhà, chỗ không cản dòng xe, tắt máy và để máy nguội. Cách xử lý chi tiết có trong bài xe máy nóng máy khi kẹt xe giữa trưa hè.
Đỡ mỏi chân trên một quãng tắc dài
Một quãng tắc từ Hà Đông vào tới Ngã Tư Sở, hay từ Mai Dịch qua Xuân Thủy về Cầu Giấy, có thể dài hơn bạn nghĩ. Cái mệt lớn nhất của xe số nằm ở cổ chân trái và việc hai chân liên tục chống xuống đất.
- Gạt số ít lần hơn. Áp dụng đúng phần chọn số ở trên, số lần gạt giảm hẳn. Phần lớn quãng đường chỉ cần số 1 và số 2.
- Đặt chân lên gác chân khi xe lăn. Nhiều người để chân lê dưới đất suốt quãng tắc. Khi xe đã lăn, đưa chân lên gác chân, chỉ hạ chân khi xe sắp dừng hẳn.
- Chống một chân là đủ. Dừng ngắn chỉ cần chân trái chạm đất, chân phải ở trên gác chân sẵn sàng phanh. Không phải lần nào cũng chống cả hai.
- Đi giày, không đi dép lê. Mũi giày giúp gạt số nhẹ, bảo vệ mu bàn chân khỏi mép cần số.
- Thả lỏng tay. Cầm tay lái chặt quá làm vai và cẳng tay mỏi nhanh. Giữ khuỷu tay hơi chùng.
Nếu cổ chân trái đau dù đã thử các cách trên, xem thêm bài mỏi cổ chân trái khi đi xe số trong phố đông, có phần chỉnh cần số và tư thế đặt chân.
Một vài điểm riêng trên trục Nguyễn Trãi, Xuân Thủy, Cầu Giấy
Trục này có những đoạn dốc nhẹ lên xuống cầu vượt và nút giao. Xuất phát lại trên đoạn dốc nhẹ khi đang ở số 1, vặn ga dứt khoát hơn một chút so với đường bằng và giữ phanh sau cho tới lúc thấy xe kéo đi. Đừng về số mo giữa đoạn dốc rồi để xe tự trôi lùi.
Nhiều đoạn có làn xe máy chạy sát dải phân cách hoặc hàng rào công trình. Đi sát những chỗ này thì giữ khoảng cách với vỉa hè và chân cột, tránh để gương hay tay lái quẹt vào khi dòng xe dồn ép. Gần các cổng trường và bến xe buýt, dòng xe hay bị chen ngang bất ngờ, đó là lúc nên đi nhịp ngắn và nhả ga sớm.
Gặp mưa lớn, mặt đường ở một số đoạn có thể đọng nước. Xe số đi qua chỗ nước nông nên giữ số 1, ga đều, không nhả ga giữa vũng nước.
Khi nào nên nhắn cửa hàng
Đi tắc mỗi ngày mà bạn thấy ly hợp trượt, tức là vặn ga máy rú nhưng xe không đi tương xứng, hoặc vào số khó hơn trước, hoặc máy chết khi nhả ga dừng ở số 1, thì nên nhắn cửa hàng. Đó là những việc cần thợ xem, không nên cố chạy tiếp. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, làm việc từ 09:00 đến 21:00; mọi việc kiểm tra hay đổi xe cần nhắn và xác nhận trước thời gian, chi phí.
Đọc thêm các bài khác trong mục xe số, hoặc quay về trang xe máy để xem các chủ đề liên quan.