Giờ tan tầm, xe phía trước nhích một đoạn rồi khựng lại, bạn nhích theo và bỗng thấy tay lái ngoặt qua ngoặt lại như sắp đổ. Nhiều người mới lái gặp đúng cảnh này rồi tự trách mình “chưa có tay”. Thật ra chạy xe máy chậm giữ thăng bằng khó hơn chạy nhanh, vì xe càng chậm càng ít tự đứng vững. Bài này đi qua ba thứ bạn kiểm soát được ngay: ga, phanh sau và ánh mắt.
Vì sao đi chậm lại dễ loạng choạng hơn đi nhanh
Khi bánh xe quay đủ nhanh, xe tự ổn định gần như con quay. Chậm tới mức gần như dừng, hiệu ứng đó yếu dần, và mọi cái run nhỏ của tay lái đều bị khuếch đại thành một cú chao. Nghĩa là lúc kẹt xe, xe không còn giúp bạn nữa, bạn phải tự giữ nó bằng thao tác.
Cộng thêm tâm lý: sợ quệt vào xe bên cạnh, bạn siết chặt tay lái, dán mắt xuống bánh trước, vặn ga rồi nhả ga liên tục. Ba thói quen này là nguyên nhân thường gặp khiến đi xe máy chậm bị loạng choạng.
Chạy xe máy chậm giữ thăng bằng bắt đầu từ ga nhẹ và đều
Lỗi phổ biến nhất của người mới là nhả hẳn ga khi xe trước dừng, để xe chùng xuống, rồi lại vặn ga nhích tiếp. Mỗi lần như vậy xe giật một nhịp, và nhịp giật đó truyền thẳng lên tay lái.
Hãy tập mở ga rất ít, đủ để xe còn đà tiến và giữ nguyên độ mở đó, giống như bưng một ly nước đầy mà không muốn đổ. Một vài điểm cần nhớ:
- Xe tay ga: giữ cổ tay thả lỏng, vặn ga bằng cảm giác của ngón tay chứ không bằng cả cánh tay.
- Xe số phổ thông: giữ số thấp để xe còn lực kéo, đừng về số cao khi đang nhích. Phần ly hợp của các dòng xe này vận hành tự động, bạn chỉ cần lo giữ ga đều.
- Chở thêm người phía sau thì xe nặng đuôi hơn, cần mở ga nhỉnh hơn một chút để giữ đà, nhưng vẫn phải đều.
Nếu thấy xe sắp chồm lên, đừng nhả ga hẳn, hãy để phanh sau lo việc hãm.
Kéo nhẹ phanh sau để xe “đầm” lại
Đây là kỹ thuật chạy chậm xe máy hay bị bỏ quên nhất. Ý tưởng là ga đẩy xe tiến một chút, phanh sau níu nhẹ lại một chút, hai lực ngược nhau làm xe như được căng một sợi dây, thẳng và êm. Muốn chậm hơn thì tăng nhẹ lực phanh sau, không cần đụng đến ga.
Phanh sau nằm ở đâu thì tùy dòng xe. Xe số thường là cần đạp chân phải, xe tay ga thường là tay lái bên trái, còn xe có phanh kết hợp thì một cần có thể ăn cả hai bánh. Hãy xem kỹ khi nhận xe hoặc hỏi người cho thuê, đừng đoán.
Vì sao không dùng phanh trước để chậm lại? Ở tốc độ rất thấp, tay lái hay hơi ngoặt, bóp phanh trước dù chỉ hơi mạnh cũng làm bánh trước khựng và xe đổ về một bên. Cách phối hợp hai phanh khi dừng hẳn đã được nói kỹ trong bài phanh trước phanh sau dùng thế nào. Lúc nhích trong dòng xe, hãy nhớ một nguyên tắc: phanh sau kéo nhẹ, mượt, thả từ từ, không bấm giật cục.
Khi sắp dừng hẳn, chống sẵn một chân xuống đất trước khi xe thật sự đứng. Đừng chờ xe đứng rồi mới tìm mặt đường bằng chân.
Nhìn xa thay vì nhìn bánh trước
Xe có xu hướng đi theo chỗ mắt bạn nhìn. Nếu mắt dính vào bánh trước hoặc vào mép chiếc xe sát bên, đầu óc sẽ liên tục chỉnh những sai số rất nhỏ, và tay lái rung theo từng chỉnh đó. Kết quả là loạng choạng.
Hãy đổi chỗ nhìn như sau:
- Nhìn qua vai chiếc xe phía trước, tới khoảng trống sắp mở ra phía xa hơn.
- Nhìn vào khoảng trống bạn muốn đi vào, không nhìn vào vật bạn sợ chạm.
- Khi cần rẽ, xoay đầu theo hướng định đi trước, mắt dẫn đường rồi tay lái mới theo sau.
- Liếc gương một nhịp ngắn khi xe sau áp sát, rồi lập tức trả mắt về phía trước.
Tư thế thả lỏng khi nhích từng chút
Cơ thể căng cứng làm xe căng theo. Khi kẹt xe, hãy thả vai xuống, khuỷu tay hơi mở, nắm tay lái vừa đủ giữ chứ không bóp chặt. Hai đầu gối khép nhẹ vào thân xe để đỡ bớt sức cho cánh tay, lưng thẳng tự nhiên.
Khi cần quay đầu xe trong chỗ hẹp, đừng bẻ lái gắt rồi nghiêng cả người theo. Cách ổn hơn là giữ thân người thẳng, để xe nghiêng nhẹ phía dưới, bẻ lái từ từ và giữ nhịp ga nhẹ cùng phanh sau như trên. Mỏi cổ tay thì tìm chỗ dừng an toàn để nghỉ, đừng cố chạy tiếp cho xong.
Giữ thăng bằng khi kẹt xe giờ tan tầm ở Hà Nội và trong ngõ nhỏ
Dòng xe đặc giờ cao điểm. Hãy hình dung đoạn chân cầu Chương Dương hay một đoạn đường Trường Chinh lúc tan tầm: xe xếp thành khối, nhích một hai mét rồi dừng. Cách chạy hợp lý là chừa một khoảng đủ để vừa chống chân vừa kịp phản ứng nếu xe trước lệch hoặc giật lùi, giữ ga nhẹ, phanh sau níu sẵn và mắt nhìn qua đầu dòng xe. Đừng chen vào khe quá hẹp, và đừng leo lên vỉa hè cho nhanh: vừa nguy hiểm cho người đi bộ vừa có thể vi phạm quy định giao thông, mà quy định có thể thay đổi nên hãy kiểm tra văn bản mới nhất.
Ngõ nhỏ khu phố cổ. Ngõ hẹp có người đi bộ, xe hàng, góc khuất và những khúc ngoặt bất ngờ. Ở đây tốc độ nên thấp ngang với bước nhanh của người đi bộ, phanh sau để sẵn trong tầm chân hoặc tay, mắt nhìn tới chỗ ngoặt kế tiếp thay vì xuống mặt đường trước bánh. Tới góc khuất, bấm còi nhẹ báo hiệu rồi hãy vào. Nguyên tắc tương tự cũng cần khi qua khu vực trường học lúc tan học, nơi trẻ em và người đón con chen chúc trên một đoạn đường ngắn.
Dốc nhỏ trong lúc kẹt. Nếu dòng xe nhích lên một đoạn dốc, ga nhẹ phải nhỉnh hơn một chút còn phanh sau giữ cho xe không trôi lùi. Cách giữ xe này gần với bài đề xe số trên dốc nghiêng chống trôi.
Cách tập vài lượt để quen tay
Kỹ năng này phải tập mới quen. Hãy tìm một bãi trống hoặc đoạn đường vắng, không có người qua lại, rồi thử lần lượt:
- Chạy thẳng theo một vạch kẻ, chậm tới mức vẫn giữ xe đứng thẳng, ga nhẹ và phanh sau kéo nhẹ.
- Vẽ vòng số 8 thật rộng, rồi thu nhỏ dần khi đã quen. Mắt nhìn về phía vòng cong tiếp theo, không nhìn bánh trước.
- Dừng, chống chân, đi lại nhiều lần để tập thao tác chuyển từ nhích sang đứng yên.
Nếu bạn nhận xe ở Nguyễn Tú, hãy dành ít phút làm quen cảm giác ga và phanh của chiếc xe quanh khu vực nhận xe trước khi ra đường lớn, vì mỗi dòng xe có độ nhạy khác nhau.
Lần kẹt xe tới, bạn không cần làm đủ mọi thứ cùng lúc. Hãy chọn một việc: giữ ga đều, hoặc kéo nhẹ phanh sau, hoặc đưa mắt lên xa hơn. Muốn đọc nối tiếp những kỹ năng nền tảng như quan sát và giữ khoảng cách, bạn có thể ghé chuyên mục kỹ năng lái cơ bản, hoặc xem toàn bộ hướng dẫn tại mục kỹ năng.