Chọn xe số hay xe ga kẹt xe đỡ mệt hơn là câu hỏi mà người thuê tháng nào ở Hà Nội cũng tự đặt ra sau tuần đi làm đầu tiên. Buổi chiều trên Trường Chinh, Nguyễn Trãi hay đoạn Cầu Giấy về Xuân Thủy, quãng đường chưa tới chục cây số có thể kéo dài gần một tiếng, và phần lớn thời gian đó bạn không chạy mà nhích: đi vài mét, dừng, chống chân, lại đi. Vì vậy câu trả lời nằm ở chỗ mỗi loại xe bắt tay và chân bạn làm gì trong một lần nhích, rồi nhân lên vài trăm lần mỗi chiều.
Một lần nhích trên xe số và trên xe ga khác nhau ra sao
Hãy tách một nhịp kẹt xe thành bốn bước: dừng hẳn, chờ, xuất phát, rà ga đi chậm. Trên mỗi loại xe, bốn bước này dùng các bộ phận khác nhau của cơ thể.
Trên xe số phổ thông như Honda Wave hay Yamaha Sirius, bạn không có tay côn, nhưng chân trái phải lo cần số, chân phải lo phanh sau. Khi dừng, nếu không về số thấp kịp thì lúc đi lại xe sẽ ì và dễ chết máy. Khi chống chân, bạn phải nhấc chân phải khỏi bàn đạp phanh hoặc chân trái khỏi cần số, nên mỗi lần dừng là một lần đổi tư thế. Lúc xuất phát ở số một, ga hơi mạnh là xe vọt, ga hơi nhẹ là xe gằn.
Trên xe ga như Honda Vision, Air Blade hay Click, hai chân gần như rảnh. Phanh nằm ở cả hai tay, ga là tay phải, không có số để lo. Khi dừng, bạn chỉ cần bóp phanh và hạ chân; khi đi, nhả phanh và vặn ga. Điều cần làm quen là xe ga có độ trễ nhẹ rồi hơi giật khi vừa chớm ga, vì bộ ly hợp chỉ ăn khi vòng tua lên tới một ngưỡng.
Nói gọn: xe số dồn việc xuống chân, xe ga dồn việc lên tay. Trong kẹt xe, chân phải chống đất liên tục, nên loại xe giải phóng đôi chân thường đỡ mỏi hơn với đa số người.
Độ mỏi sau một tiếng: tay, chân, lưng
Sau một buổi chiều kẹt dài, cảm giác mỏi của hai loại xe khác nhau khá rõ.
- Bắp chân và cổ chân: xe số mỏi hơn. Chân trái gảy số lên xuống hàng chục lần, chân phải vừa phanh vừa chống đất.
- Cổ tay phải: hai loại tương đương, nhưng kiểu mỏi khác. Xe ga bắt bạn giữ ga đều trong khoảng hẹp để không bị giật; xe số bắt bạn phối hợp ga với số.
- Bàn tay trái: xe ga mỏi hơn một chút, vì tay trái đảm nhận phanh sau và bạn bóp nó gần như suốt quãng nhích.
- Lưng và vai: xe ga ngồi thẳng, chân đặt sàn phẳng nên dễ giữ tư thế hơn. Xe số ngồi hơi chồm, hai chân kẹp thân xe, sau một tiếng dễ mỏi thắt lưng.
Nếu bạn vốn hay đau cổ chân hoặc phải đi giày công sở, xe ga gần như luôn dễ chịu hơn.
Giữ thăng bằng khi đi chậm hơn đi bộ
Đoạn khó nhất của kẹt xe là lúc dòng xe chỉ nhúc nhích bằng tốc độ người đi bộ.
Xe ga có lợi thế ở chỗ chỉ cần giữ một chút ga rồi rà phanh sau bằng tay trái, xe trườn đi đều mà không cần đụng chân. Cách này giống kỹ thuật được hướng dẫn trong bài chạy chậm mà không loạng choạng khi kẹt xe: mắt nhìn xa vài xe phía trước, không nhìn bánh trước của mình.
Xe số làm được điều tương tự nhưng khó hơn. Ở số một, lực kéo mạnh nên ga phải rất nhẹ tay; nhiều người chuyển sang số hai để xe đi mềm hơn, đổi lại dễ gằn khi tốc độ gần bằng không. Bù lại, xe số thân gọn, nhiều người thấy dễ giữ thăng bằng và dễ dắt bộ khi bị dồn sát lề.
Một tình huống riêng là dốc cầu vượt hay dốc lên cầu khi xe dừng đột ngột. Xe ga cần giữ phanh chắc rồi mới vào ga, chi tiết có trong bài xe ga dừng rồi xuất phát lại trên dốc cầu vượt. Xe số thì phải vừa giữ phanh chân vừa vào số, khó hơn với người chưa quen.
Chen giữa dòng xe: thân xe, gương và cảm giác lái
Đi giữa dòng xe dày như vòng xuyến Kim Liên, ngã tư Sở hay đầu cầu Chương Dương phía Long Biên, kích thước và cách xe phản hồi tay lái quan trọng không kém độ mỏi.
Xe số thường hẹp ở phần đầu, gương ngắn, nên dễ lách qua khe giữa hai hàng xe. Nhược điểm là khi đang ở số cao mà phía trước khựng lại, bạn phải về số trong lúc vẫn để ý hai bên, dễ phân tâm.
Xe ga có phần yếm trước và sàn để chân rộng hơn, cảm giác thân xe to hơn khi chen. Đổi lại, vì không phải lo số, mắt và đầu bạn dành trọn cho việc quan sát. Trong kẹt xe, đó thường là lợi thế an toàn lớn hơn vài phân bề ngang.
Dù đi xe nào, đừng cố lách vào khe chỉ vừa tay lái. Giữ khoảng cách đủ để phanh mà không phải chống chân vội là cách đỡ mệt hiệu quả nhất, bất kể loại xe.
Xe số hay xe ga kẹt xe: chọn theo người và lộ trình
Không có câu trả lời đúng cho tất cả, nhưng có thể chia khá rõ.
Nên chọn xe ga khi
- Lộ trình hằng ngày đi qua các trục hay ùn như Láng, Nguyễn Chí Thanh, Giải Phóng hay cầu Chương Dương, phần lớn thời gian là nhích.
- Bạn đi giày công sở, mặc váy, hoặc phải mang đồ ở sàn để chân.
- Bạn mới chạy xe ở Hà Nội và muốn dồn sự chú ý vào quan sát thay vì sang số.
Xe số vẫn hợp khi
- Bạn đã quen sang số đến mức không cần nghĩ, và thích cảm giác điều khiển trực tiếp.
- Lộ trình chủ yếu là đường thông, chỉ kẹt một đoạn ngắn ở đầu cầu hay nút giao.
Người mới tập lái nên đọc thêm bài xe ga hay xe số cho người mới học lái, còn nếu bạn băn khoăn chuyện xăng xe khi chạy phố thì có bài xe ga hay xe số tốn xăng hơn khi đi phố.
Mẹo giảm mỏi cho cả hai loại xe
Vài thói quen nhỏ giúp đỡ rã rời:
- Chỉnh gương và tư thế trước khi rời bãi. Gương lệch khiến bạn phải ngoái cổ mỗi lần chen, vài trăm lần là đau vai.
- Thả lỏng tay khi xe đứng yên. Giữ phanh vừa đủ, đừng siết chặt tay lái suốt quãng dừng.
- Đi giày đế chắc. Dép trơn làm bạn chống chân không vững, phải gồng bắp chân nhiều hơn.
- Chọn giờ về lệch đỉnh. Nếu được, về sớm hoặc muộn hơn một chút thường đỡ hơn mọi lựa chọn xe.
Tóm lại, với đa số người phải đi qua giờ tan tầm mỗi ngày, xe ga đỡ mệt hơn vì đôi chân được rảnh và đầu óc không phải lo số; xe số hợp với người đã quen tay chân và chỉ kẹt từng đoạn ngắn. Các bài so sánh khác được gom ở mục so sánh xe, còn thông tin chung về các dòng xe nằm trong chuyên mục xe máy.