Đang chạy trên đường Nguyễn Văn Cừ hay qua mặt cầu Long Biên mà nghe xe ga kêu lạch cạch dưới chân, hoặc một tiếng rít lạ mỗi lần bóp phanh, người đang thuê xe thường rơi vào một trong hai phản ứng: lo quá mà dừng giữa đường, hoặc kệ luôn cho đến khi trả xe. Cả hai đều chưa đúng. Xe tay ga có nhiều bộ phận nhựa, một bộ truyền động nằm kín phía sau và hai hệ phanh, mỗi nơi phát ra kiểu tiếng khác nhau. Bài này giúp bạn khoanh vùng tiếng kêu theo thời điểm nó xuất hiện, biết tiếng nào chỉ là ốp lỏng, tiếng nào cần báo tiệm kiểm tra ngay.
Xe ga kêu lạch cạch: ba câu hỏi để khoanh vùng
Trước khi đoán bộ phận, hãy để ý tiếng kêu xuất hiện lúc nào. Ba câu hỏi dưới đây loại được phần lớn khả năng:
- Kêu khi tăng ga hay khi xe chạy đều? Tiếng đổi theo tay ga, rõ nhất lúc lấy đà từ đèn đỏ, thường đến từ khu vực dàn nồi.
- Kêu khi bóp phanh? Tiếng chỉ có khi bóp phanh, mất khi nhả, gần như chắc chắn đến từ phanh.
- Kêu khi qua ổ gà, gờ giảm tốc hay mặt đường gồ ghề? Tiếng lạch cạch theo độ xóc, không theo ga hay phanh, thường là ốp nhựa, đồ trong cốp hoặc giảm xóc.
Nghe cho chắc thì cần một đoạn đường vắng, chạy chậm. Buổi sáng sớm trên các phố nhỏ ở Long Biên hay đường ven hồ Tây vắng xe là chỗ phù hợp. Đừng thử trong dòng xe đông hay trên cầu.
Tiếng từ ốp nhựa và đồ để trên xe
Đây là nguồn tiếng phổ biến nhất và cũng vô hại nhất. Xe ga bọc gần kín bằng các tấm nhựa ghép với nhau bằng vít và ngàm cài. Sau thời gian dài chạy trên đường xóc, vài ngàm có thể lỏng và rung theo mặt đường.
Dấu hiệu nhận biết:
- Lạch cạch theo độ xóc, kêu dày khi đi qua phố lát gạch, mặt cầu ghép hay đoạn đường đang sửa, im khi đường phẳng.
- Tiếng đổi khi ấn tay hoặc đặt chân lên một tấm ốp cụ thể. Khi đang dừng hẳn, ấn nhẹ vào yếm trước, sàn để chân hay hộc đồ phía trước, nếu thấy tấm nào hơi lỏng thì đó thường là thủ phạm.
- Không liên quan đến ga hay phanh.
Trước khi kết luận là ốp, hãy loại trừ đồ để trên xe. Ổ khóa phụ, chai nước, mũ bảo hiểm hay chìa khóa dự phòng trong cốp yên rung rất giống tiếng nhựa lỏng. Bỏ hết đồ ra, chạy lại một vòng ngắn. Biển số và chắn bùn sau cũng hay kêu khi vít bắt bị lỏng.
Ốp lỏng không ảnh hưởng an toàn ngay, nhưng vẫn nên báo tiệm khi trả xe hoặc lúc tiện ghé qua. Đừng tự tháo ốp, vì các ngàm nhựa dễ gãy khi cạy sai cách.
Xe tay ga kêu rít khi phanh: nghe ra mức độ
Tiếng phanh là nhóm tiếng cần nghiêm túc nhất. Xe ga phổ thông thường có phanh đĩa ở bánh trước, phanh sau có thể là phanh đĩa hoặc phanh tang trống tùy mẫu. Cách phân biệt nhanh:
- Rít nhẹ, ngắn sau mưa hoặc sau đoạn đường bụi. Thường do nước hoặc bụi bám trên đĩa và má phanh. Bóp nhả nhẹ vài lần ở tốc độ thấp, tiếng có thể giảm dần. Nếu tiếng còn kéo dài nhiều ngày, nên báo tiệm.
- Rít hoặc ken két kéo dài mỗi lần bóp, kèm cảm giác phanh ăn kém. Đây là dấu hiệu má phanh có thể đã mòn hoặc có vật lạ kẹt bên trong. Cần báo tiệm sớm.
- Tiếng kim loại cọ kim loại, rền và khô. Không nên chạy tiếp. Tấp vào lề an toàn và liên hệ tiệm.
- Tiếng cọ sát ngay cả khi không bóp phanh, kèm bánh xe quay nặng khi dắt. Có thể phanh đang bị bó, cũng cần dừng lại kiểm tra.
Phần này đã có bài riêng phân tích kỹ hơn về tiếng kêu khi phanh trên xe thuê. Điều cần nhớ: phanh kêu kèm phanh yếu thì luôn ưu tiên dừng xe, không cố chạy về.
Tiếng lạ dàn nồi xe ga khi tăng tốc
Dàn nồi là bộ truyền động vô cấp nằm trong hộp kín phía sau, thường ở bên trái xe, gồm puly, dây curoa và cụm ly hợp. Tiếng lạ dàn nồi xe ga có vài kiểu thường gặp:
- Rít hoặc ù tăng dần theo tay ga, rõ khi lấy đà từ đứng yên ở đèn đỏ, giảm khi chạy đều.
- Lạch xạch khi nổ máy cầm chừng, đổi tiếng hoặc mất khi vừa vặn ga.
- Xe rung, giật hoặc ì lúc bắt đầu lăn bánh, đi kèm tiếng lạ phía sau bên trái.
Những tiếng này không phải lúc nào cũng nguy hiểm ngay, nhưng là dấu hiệu bộ truyền động cần được thợ xem. Đọc thêm bài về dây curoa và bi nồi xe ga để hiểu cảm giác lấy đà khi các chi tiết này mòn.
Đừng mở nắp hộp dàn nồi hay chạm vào vỏ hộp ngay sau khi chạy, vì khu vực này nóng. Việc kiểm tra bên trong cần dụng cụ và người có chuyên môn.
Những tiếng dễ nhầm với ba nhóm trên
Vài tiếng khác hay bị gộp chung với ốp, phanh hay dàn nồi:
- Giảm xóc sau kêu cục khi qua ổ gà lớn. Khác ốp nhựa ở chỗ tiếng trầm, đi kèm cảm giác xe dội mạnh.
- Tiếng ù đều theo tốc độ bánh xe, không theo ga, có thể đến từ vòng bi bánh. Xem bài về bánh xe kêu ù và tay lái rơ.
- Tiếng kim loại va khi gạt chân chống, thường do lò xo chân chống, không phải lỗi khi chạy.
Nếu bạn từng đi xe số, cách khoanh vùng sẽ khác vì xe số có xích và cần số, như trong bài tiếng lạch cạch ở cần số và hộp số xe số.
Báo tiệm thế nào cho nhanh và đúng
Thợ khoanh vùng nhanh hơn rất nhiều khi bạn mô tả đúng. Trước khi gọi hoặc nhắn, ghi lại:
- Tiếng kêu khi nào: tăng ga, bóp phanh trước, phanh sau, hay qua ổ gà.
- Tiếng phát ra ở đâu: phía trước, dưới chân, phía sau bên trái hay bên phải.
- Kiểu tiếng: lạch cạch, rít, ken két kim loại, ù ù.
- Có kèm phanh yếu, xe ì, rung hay mùi khét không.
Nếu được, quay một đoạn video ngắn có tiếng khi đang dừng an toàn bên lề, hoặc nhờ người đi cùng quay khi xe chạy chậm. Không tự cầm điện thoại quay khi đang lái.
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00. Nếu xe phát ra tiếng thuộc nhóm phải dừng ngay mà bạn ở xa, hãy liên hệ tiệm trong giờ mở cửa để cùng xác nhận cách xử lý; thời gian và chi phí hỗ trợ tận nơi cần hỏi rõ trước.
Tóm lại
Xe ga kêu lạch cạch theo ổ gà phần lớn là ốp nhựa hoặc đồ trong cốp, đi tiếp được và báo tiệm khi tiện. Tiếng đổi theo tay ga là dàn nồi, cần báo sớm. Tiếng gắn với phanh, nhất là ken két kim loại hoặc kèm phanh yếu, là lý do để dừng xe ngay. Xem thêm các bài trong chuyên mục xe tay ga và trang tổng hợp xe máy.