Bạn định rẽ trái ở ngã tư Tràng Tiền, ngón cái đẩy về phía nút quen thuộc, và chiếc xe ga vừa nhận kêu “bíp” một tiếng thay vì nháy đèn. Chuyện bấm nhầm này rất hay gặp với khách mới nhận xe, vì công tắc tay lái xe ga không đặt giống nhau giữa các mẫu. Người đi bên cạnh quay sang nhìn, còn bạn thì vẫn chưa báo hướng rẽ. Bài này chỉ cách đọc cụm công tắc bên trái, tập trước khi ra phố, và xử lý bình tĩnh khi lỡ bấm sai, để tay trái vừa ra tín hiệu chuẩn vừa sẵn sàng bóp phanh sau.
Công tắc tay lái xe ga: cụm bên trái gồm những gì
Trên phần lớn xe tay ga phổ thông, cụm công tắc bên trái là nơi gom các nút ra tín hiệu. Bạn thường sẽ gặp:
- Nút xi nhan: gạt sang trái để báo rẽ trái, gạt sang phải để báo rẽ phải, ấn thẳng vào để tắt.
- Nút còi: một nút bấm to, thường có biểu tượng chiếc kèn.
- Công tắc đèn pha và đèn cos: gạt lên xuống để đổi giữa chiếu xa và chiếu gần.
- Trên một số mẫu có thêm nút nháy pha ở mặt trước, bóp bằng ngón trỏ.
Nút đề máy thì thường nằm ở cụm bên phải, cạnh tay ga. Còn cần phanh bên tay trái của xe ga là phanh sau, trên một số mẫu có liên kết với phanh trước.
Vì sao người quen xe khác hay bấm nhầm
Lý do chính là vị trí còi và xi nhan không có một chuẩn chung. Có mẫu đặt xi nhan ở trên, còi ở dưới. Có mẫu đảo ngược, còi nằm trên còn xi nhan nằm dưới. Ngay trong cùng một hãng, đời xe mới và đời cũ cũng có thể khác nhau. Ngón cái của bạn đã nhớ vị trí theo chiếc xe ở nhà, nên khi sang xe lạ, nó tự tìm đến đúng chỗ cũ và bấm phải nút kia.
Thêm vào đó, hai nút này thường nằm sát nhau, hình dạng gần giống nhau và bạn bấm chúng trong lúc mắt đang nhìn đường chứ không nhìn tay. Người quen xe số còn phải đổi thêm một thói quen: trên xe số, tay trái không phải lo cần phanh, còn trên xe ga, bốn ngón tay trái luôn đặt hờ trên phanh sau. Nếu bạn muốn so với cách bố trí trên xe số, bài công tắc trên tay lái xe số có phân tích riêng.
Làm quen trước khi ra phố: ngồi trên xe đứng yên thử từng nút
Đừng để lần bấm đầu tiên rơi vào giữa ngã tư đông. Ngay khi nhận xe, dành vài phút làm theo trình tự sau:
- Dựng xe bằng chân chống giữa ở chỗ rộng, ngồi lên yên như khi lái. Bật khóa điện để còi và đèn có điện, chưa cần nổ máy.
- Nhìn cụm công tắc bên trái và gọi tên từng nút. Nút nào ở trên, nút nào ở dưới, công tắc pha cos nằm đâu.
- Thử lần lượt từng nút. Gạt xi nhan trái, nhìn đèn nháy rồi ấn tắt. Gạt xi nhan phải, ấn tắt. Bấm còi một tiếng ngắn. Đổi pha cos và nhìn đèn trước thay đổi.
- Lặp lại mà không nhìn tay. Mắt nhìn thẳng ra trước, chỉ dùng cảm giác ngón cái để tìm nút. Làm vài lượt đến khi ngón tay tự tìm đúng.
- Thử khi bốn ngón đặt trên cần phanh. Giữ hờ phanh sau, chỉ dùng ngón cái thao tác. Đây là tư thế bạn sẽ dùng ngoài đường.
Nếu thấy một nút không phản hồi, xi nhan nháy quá nhanh hoặc còi yếu, báo ngay khi còn ở cửa hàng. Bài kiểm tra đèn, xi nhan và còi trước chuyến đi xa có danh sách kiểm tra đầy đủ hơn.
Tắt xi nhan xe tay ga bằng nút ấn
Phần lớn xe ga phổ thông không tự tắt xi nhan sau khi rẽ. Bạn gạt sang trái, rẽ xong, đèn vẫn tiếp tục nháy cho đến khi bạn ấn thẳng nút vào giữa. Đây là lỗi mà khách mới nhận xe hay mắc nhất: quên tắt, rồi đi thẳng thêm một quãng dài với đèn báo rẽ trái.
Cách tránh rất đơn giản:
- Gắn việc tắt xi nhan vào lúc xe đã thẳng lái. Rẽ xong, tay lái về thẳng là ngón cái ấn nút ngay.
- Nghe tiếng tích tắc. Nhiều xe có tiếng kêu nhỏ hoặc đèn báo trên đồng hồ. Còn nghe thấy là còn đang bật.
- Ấn thẳng, không gạt. Nếu ngón cái hơi lệch, bạn có thể vô tình gạt sang hướng ngược lại thay vì tắt.
Trên các phố một chiều trong khu phố cổ, xe đi sát nhau, một đèn xi nhan quên tắt khiến người phía sau tưởng bạn sắp rẽ và họ phải đoán ý định của bạn.
Lỡ bấm nhầm thì xử lý thế nào
Ai cũng có lần bấm sai trong mấy ngày đầu. Điều quan trọng là không để lỗi bấm nút kéo theo lỗi điều khiển xe.
- Bấm nhầm còi thay vì xi nhan: giữ nguyên hướng đi và tốc độ, sau đó gạt đúng xi nhan. Đừng quay sang xin lỗi người bên cạnh trong lúc đang chạy.
- Bật nhầm xi nhan ngược hướng: ấn tắt ngay, gạt lại đúng phía, rồi mới quan sát gương và chuyển hướng. Đừng rẽ vội theo hướng đèn đang báo.
- Bật nhầm đèn pha trong phố: gạt về cos ngay, nhất là khi có dòng xe đi ngược chiều vào buổi tối.
Nếu cảm thấy rối, hãy giảm tốc, đi sát bên phải rồi mới chỉnh lại. Ở ngã tư đông quanh hồ Hoàn Kiếm, xi nhan nên bật trước khi tới điểm rẽ, đủ sớm để người phía sau kịp nhận ra. Cách quan sát gương và vai khi đổi làn có trong bài chuyển làn an toàn khi đi xe máy.
Bấm còi đúng lúc trong phố đông
Còi là để cảnh báo chứ không phải để giục. Một tiếng ngắn khi có người đang lùi xe ra từ ngõ hoặc ở khúc cua khuất tầm nhìn là đủ. Bấm còi liên tục trong phố cổ không làm dòng xe đi nhanh hơn, chỉ khiến người xung quanh căng thẳng. Nhờ đã tập trước nên ngón cái tìm đúng nút còi ngay trong một nhịp, khi thật sự cần.
Tóm lại
Mỗi mẫu xe ga có thể đặt còi và xi nhan theo một kiểu, nên thói quen cũ dễ làm bạn bấm nhầm. Vài phút ngồi trên xe đứng yên thử từng nút, tập ấn tắt xi nhan, và giữ bình tĩnh khi lỡ bấm sai sẽ giúp bạn ra tín hiệu rõ ràng trong phố đông. Xem thêm các bài về dòng xe này ở mục xe tay ga và chuyên mục xe máy.