Thuê xe số chạy dài ngày ở Hà Nội, sau vài tuần bạn bắt đầu nghe ra những tiếng lạ. Khi xe số kêu lạch cạch, phần lớn người thuê chỉ nhắn được một câu: “xe kêu”. Câu đó không cho thợ biết phải xem cần số, hộp số hay xích. Bài này không dạy tháo sửa. Nó giúp bạn nghe cho đúng chỗ, làm vài phép thử an toàn, rồi mô tả rõ ràng để cửa hàng xử lý nhanh.
Xe số kêu lạch cạch: ba nguồn tiếng hay bị nhầm với nhau
Trên xe số như Wave hay Sirius, ba bộ phận nằm sát nhau bên trái xe: cần số dưới chân trái, hộp số trong lốc máy, và xích chạy từ nhông trước ra đĩa bánh sau, nên tiếng của chúng dễ lẫn.
Cách phân biệt nhanh nhất là hỏi: tiếng này gắn với cái gì?
- Gắn với thao tác chân trái: khả năng cao là cần số hoặc cơ cấu sang số.
- Gắn với khoảnh khắc vào số, nhả số hoặc với một số cụ thể: nghiêng về hộp số.
- Gắn với tốc độ bánh xe, kể cả khi không đụng tới số: nghiêng về xích và nhông đĩa.
Tiếng từ cần số: lạch cạch theo ổ gà, đổi tiếng khi chạm chân
Cần số là một thanh kim loại gắn vào trục sang số bằng ốc kẹp. Lâu ngày ốc kẹp có thể lỏng, cao su đầu cần mòn, hoặc cần cong nhẹ vì xe từng đổ, khiến cần rơ và rung theo mặt đường.
Dấu hiệu đặc trưng:
- Tiếng lạch cạch nhỏ, khô, rõ nhất khi đi qua đoạn mặt đường xấu, gạch lát hay gờ giảm tốc trong ngõ.
- Khi bạn khẽ đặt mũi giày lên cần số lúc đang chạy đều, tiếng nhỏ đi hoặc đổi hẳn.
- Lúc xe đứng yên, tắt máy, lắc nhẹ cần số bằng tay thấy cần lắc qua lại nhiều hơn bình thường.
Loại tiếng này thường chưa nguy hiểm ngay, nhưng để lâu có thể làm sang số không dứt khoát. Đừng tự lấy cờ lê siết.
Hộp số xe số kêu khi sang số: tiếng nào bình thường, tiếng nào cần báo
Xe số dùng ly hợp tự động, nên mỗi lần bạn đạp cần, hộp số chuyển bánh răng ngay bên trong máy. Một tiếng “cạch” gọn khi vào số một lúc xe vừa nổ máy là chuyện quen thuộc, nhiều xe mới vẫn có. Thứ đáng để ý là những tiếng khác với nhịp đó.
Những dấu hiệu hộp số xe số kêu nên báo cửa hàng:
- Tiếng rào rạo hoặc nghiến khi đạp cần, như bánh răng chưa ăn khớp hẳn.
- Tiếng cạch rất mạnh kèm cú giật ở mọi lần sang số, dù bạn đã nhả ga và đạp đủ hành trình.
- Tiếng lạch cạch chỉ xuất hiện ở một số cụ thể, ví dụ chỉ ở số ba, đổi sang số khác thì hết.
- Xe tự nhảy về số mo hoặc vào số không ngập, đi kèm tiếng kêu trong lốc máy.
Trước khi kết luận, hãy chắc rằng mình sang số đúng cách: nhả hết ga, đạp dứt khoát tới cuối hành trình, rồi mới nhả chân và lên ga lại. Nhiều tiếng cạch đến từ thói quen vừa giữ ga vừa đạp số. Nếu bạn chưa quen nhịp này, bài kỹ thuật lên xuống số xe máy số giải thích từng động tác.
Tiếng xích chùng: chạy theo tốc độ bánh xe
Xích chùng hoặc khô dầu kêu theo vòng quay bánh sau, không theo thao tác sang số. Đặc điểm dễ nhận:
- Tiếng lạch xạch đều đều, nhanh lên khi xe chạy nhanh, chậm lại khi xe chậm lại.
- Rõ nhất ở thời điểm vừa nhả ga đột ngột hoặc vừa lên ga lại, vì xích bị giật căng rồi chùng xuống, đập vào hộp xích.
- Qua ổ gà thì có thêm một tiếng “bộp” từ phía sau bên trái, chỗ hộp xích.
Muốn biết thêm về xích khô, xích mòn và chuyện bôi trơn, xem bài tiếng kêu ở xích xe số thuê. Ở đây chỉ cần nhớ: tiếng xích thay đổi theo tốc độ, tiếng hộp số thay đổi theo số.
Ba phép thử an toàn, không cần tháo gì
Chỉ làm các phép thử này ở nơi vắng và bằng phẳng, ví dụ một đoạn ngõ rộng buổi trưa hay bãi đỗ trước nhà, không làm giữa dòng xe trên phố Nguyễn Văn Cừ hay trên dốc cầu.
- Thử cần số khi đỗ. Tắt máy, dựng chân chống giữa nếu có. Dùng tay lắc nhẹ đầu cần số, quan sát ốc kẹp và nghe có tiếng kim loại chạm nhau hay không.
- Thử nổ máy ở số mo. Xe đứng yên, nổ máy, không vào số. Nếu tiếng lạch cạch vẫn có ở số mo và đổi theo tiếng ga, tiếng có thể nằm trong máy, không phải xích hay cần số. Đây là lúc nên dừng thử và báo luôn.
- Thử thả trôi. Trên đoạn đường thẳng vắng, chạy chậm, về số mo rồi để xe trôi vài mét. Nếu tiếng lạch xạch vẫn còn và nhỏ dần theo tốc độ, nghiêng về xích hoặc bánh sau. Nếu tiếng mất hẳn khi về mo, quay lại nghi hộp số.
Báo cửa hàng sao cho thợ hiểu ngay
Khi nhắn hoặc gọi cho cửa hàng trong giờ hoạt động 09:00–21:00, hãy đi theo khung sau:
- Tiếng ở đâu: dưới chân trái, trong lốc máy hay phía sau bên trái.
- Khi nào kêu: lúc sang số, ở một số cụ thể, khi qua ổ gà, hay kêu đều theo tốc độ.
- Kết quả phép thử: số mo nổ máy có kêu không, thả trôi có kêu không.
- Kèm video có tiếng: quay sát vị trí nghi ngờ trong mười, hai mươi giây, nói rõ đang ở số mấy.
- Từ khi nào: sau một lần đổ xe hay tăng dần trong nhiều ngày.
Ví dụ: “Xe số kêu lạch cạch dưới chân trái, rõ khi đi đường gạch, đặt mũi giày lên cần số thì hết; số mo nổ máy không kêu.” Với thông tin đó, cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên dễ hẹn bạn qua kiểm tra hoặc bàn cách xử lý phù hợp. Nếu cần nhân viên tới chỗ bạn, thời gian và chi phí sẽ được xác nhận trước, và việc này chỉ trong khung 09:00–21:00.
Điều nên tránh: tự nới ốc cần số, tự căng xích hay mang ra tiệm sửa ven đường khi chưa báo.
Khi nào dừng xe ngay thay vì cố chạy về
Phần lớn tiếng lạch cạch cho phép chạy chậm về rồi báo. Nhưng nên tấp vào lề an toàn và gọi cửa hàng luôn khi:
- Xe nhảy số liên tục, hoặc không vào được số nào.
- Tiếng gõ kim loại to, đều, kèm mùi khét hoặc khói.
- Xích tuột hẳn, hoặc bánh sau bị ghì khựng lại.
- Cần số bị kẹt, đạp không xuống. Cách xử lý tại chỗ trong trường hợp này có ở bài cần số xe máy thuê bị kẹt.
Nếu đang ở xa, ví dụ đường ra Gia Lâm, chọn chỗ đứng tránh xa mép đường xe tải rồi mới nhắn vị trí.
Tóm lại
Nghe theo câu hỏi “tiếng gắn với cái gì”: chân trái là cần số, khoảnh khắc sang số là hộp số, tốc độ bánh xe là xích. Làm ba phép thử ở nơi vắng, ghi chú lại, rồi báo cửa hàng bằng mô tả cụ thể kèm video. Những tiếng lạ khác của máy xe số được tổng hợp trong bài tiếng lạ từ máy xe số Sirius. Xem thêm các bài về xe số và chuyên mục xe máy để chạy xe thuê dài ngày yên tâm hơn.