Trời mưa, bạn đang chạy trên Nguyễn Văn Cừ thì chiếc xe phía trước bất ngờ dừng lại. Trong khoảnh khắc đó, điều quyết định là bánh xe của bạn còn lăn hay đã bị khóa cứng trên mặt nhựa ướt. Đây chính là chỗ người ta hay hỏi xe ga có ABS khác gì không ABS. Bài này giải thích ABS làm được gì và không làm được gì khi phanh gấp trên đường ướt, để dù chiếc xe thuê của bạn có hay không có ABS, bạn vẫn biết cách bóp phanh và giữ khoảng cách cho phù hợp.
Xe ga có ABS khác gì không ABS khi bạn phanh gấp
ABS là hệ thống chống bó cứng phanh. Cảm biến theo dõi tốc độ quay của bánh xe. Khi bánh sắp ngừng quay trong lúc xe vẫn đang lao tới, hệ thống tự giảm áp lực phanh trong tích tắc rồi tăng lại, lặp lại liên tục để bánh vẫn lăn và vẫn bám đường.
Với xe không có ABS, toàn bộ việc này nằm trong tay bạn. Nếu bóp quá mạnh so với độ bám của lốp, bánh sẽ khóa và trượt. Bánh sau khóa thì đuôi xe dễ lắc sang một bên. Bánh trước khóa thì nguy hiểm hơn, vì tay lái gần như mất tác dụng và xe dễ đổ.
Cần phân biệt ABS với phanh kết hợp CBS. CBS chỉ chia lực từ tay phanh trái sang cả hai bánh, không chống bó cứng. Nếu bạn chưa rõ hai hệ thống này, bài phanh CBS trên xe ga là gì giải thích phần phanh kết hợp.
Phanh ABS xe tay ga trên đường ướt giúp được gì
Mặt đường ướt làm độ bám giảm rõ rệt, và ngưỡng giữa “phanh mạnh” và “bánh bị khóa” đến sớm hơn nhiều so với lúc khô. Đây là nơi ABS phát huy tác dụng:
- Giữ cho bánh còn lăn. Khi bạn lỡ bóp quá tay, hệ thống tự nhả bớt để bánh không khóa cứng.
- Giữ khả năng điều hướng. Bánh còn lăn thì xe còn đi theo hướng tay lái, bạn có cơ hội lách nhẹ tránh chướng ngại.
- Bớt hậu quả của phản xạ hoảng. Người mới thường bóp chặt hết cỡ khi giật mình. Với ABS, sai lầm này ít dẫn tới trượt ngã hơn.
Khi ABS hoạt động, bạn có thể cảm thấy tay phanh rung lên từng nhịp và nghe tiếng lạch cạch nhỏ. Đó là hệ thống đang làm việc. Đừng nhả tay vì tưởng xe hỏng, cứ giữ lực bóp ổn định và nhìn về phía trước.
Những điều ABS không làm được
Đây là phần quan trọng nhất, vì hiểu sai về ABS dễ khiến người ta chạy liều hơn.
- ABS không bảo đảm xe dừng ngắn hơn. Nó giữ bánh khỏi khóa, chứ không tạo thêm độ bám. Trên mặt đường trơn, quãng dừng vẫn dài hơn lúc khô, có ABS hay không.
- ABS không thay được lốp tốt. Lốp mòn gai, non hơi thì bám kém, hệ thống chỉ làm việc trong giới hạn độ bám mà lốp có.
Ba giới hạn còn lại liên quan tới mặt đường và cách bạn chạy:
- ABS không xử lý được mọi bề mặt. Vạch sơn, nắp cống, tấm thép che hố công trình và vệt dầu loang đều rất trơn khi ướt. Cách đi qua những đoạn này có trong bài đi xe máy trên vạch sơn đường ướt.
- ABS không biến cú phanh trong cua thành an toàn. Phanh mạnh khi xe đang nghiêng vẫn làm xe mất ổn định. Hãy giảm tốc xong trên đoạn thẳng rồi mới vào cua.
- ABS không cứu được khi bạn bám đuôi quá sát. Nếu khoảng cách không đủ, không hệ thống phanh nào kịp.
Xe ga không ABS phanh gấp thế nào trên đường ướt
Phần lớn người thuê xe ga trong phố sẽ gặp cả hai loại xe, nên hãy biết cách xử lý cho từng trường hợp.
Khi xe không có ABS
- Phanh sớm, phanh nhẹ. Nhả ga sớm hơn ngày khô, bóp hai phanh nhẹ rồi tăng dần, để trọng lượng xe kịp dồn về trước.
- Bóp phanh sau trước một nhịp. Bóp tay trái trước, sau đó mới thêm tay phải từ từ. Tránh bóp tay phải giật mạnh.
- Nhận biết bánh bắt đầu khóa. Nếu nghe lốp rít hoặc thấy đuôi xe lắc, nới tay phanh một chút để bánh lăn lại, rồi bóp lại vừa phải. Đừng buông hẳn phanh.
- Giữ tay lái thẳng. Không đánh lái mạnh khi đang phanh.
Khi xe có ABS
- Bóp dứt khoát và giữ lực. Trong tình huống thật sự khẩn cấp, bóp cả hai phanh chắc tay và giữ nguyên, để hệ thống làm việc. Không cần nhấp nhả như với xe không ABS.
- Vẫn đi chậm hơn ngày khô. ABS chỉ là lớp bảo vệ cuối, không phải lý do để giữ nguyên tốc độ.
Nếu bạn từng thấy xe rung bất thường khi phanh gấp mà không phải do ABS, hãy xem bài xe tay ga rung khi phanh gấp để biết cần kiểm tra gì.
Nhận biết xe thuê của bạn có ABS hay không
Đừng đoán theo tên dòng xe. Cùng một mẫu có thể có nhiều phiên bản khác nhau về trang bị phanh, và xe đời cũ, đời mới cũng khác. Cách chắc chắn nhất:
- Hỏi thẳng cửa hàng khi nhận xe. Hỏi rõ chiếc xe cụ thể bạn nhận có ABS không, phanh trước là phanh đĩa hay phanh cơ.
- Quan sát xe. Xe có ABS thường có chữ ABS in gần cụm phanh hoặc trên thân, và có biểu tượng ABS trên đồng hồ. Nếu không chắc, hỏi lại nhân viên.
- Đừng thử ABS ngoài phố. Không có lý do gì để bóp phanh gấp thử nghiệm trên đường đông. Biết xe có hay không là đủ để điều chỉnh cách chạy.
Khoảng cách và tốc độ trên Nguyễn Văn Cừ, Võ Chí Công ngày mưa
Các trục đường lớn như Nguyễn Văn Cừ hay Võ Chí Công cho phép chạy nhanh hơn phố nhỏ, nên chỗ này dễ phanh gấp nhất. Ngày mưa, hãy:
- Giữ khoảng cách gấp đôi bình thường so với xe phía trước. Cách ước lượng đơn giản có trong bài quy tắc hai giây.
- Tránh chạy sát mép đường, nơi nước đọng và rác trôi tụ lại.
- Để ý các nút giao và lối rẽ vào khu dân cư ở Long Biên, Tây Hồ, nơi xe có thể cắt ngang bất ngờ.
- Không bám sau xe buýt, xe tải vì chúng che tầm nhìn và có thể dừng đột ngột.
Tóm lại
ABS giúp bánh xe không khóa cứng khi phanh gấp trên đường ướt, nhờ vậy bạn vẫn giữ được hướng đi. Nhưng nó không làm xe dừng ngắn hơn một cách chắc chắn, không thay lốp tốt và không bù cho việc bám đuôi quá sát. Hãy hỏi rõ xe mình thuê có ABS hay không, rồi bóp phanh theo đúng loại xe. Xem thêm các bài về xe ga và chuyên mục xe máy để hiểu chiếc xe bạn đang đi.