Chiều mát chạy một vòng Hồ Tây là thú vui quen thuộc ở Hà Nội, nhưng với người cầm xe số vào cua lại là lúc dễ lúng túng nhất. Xe đang trôi êm, đến khúc lượn thì tay nhả ga, chân đạp số, thân xe chao một nhịp, người ngồi sau bám chặt lưng bạn. Nguyên nhân thường không nằm ở tốc độ mà ở thứ tự thao tác: đổi số sai lúc. Bài này chỉ cách chọn số trước khi cua, giữ ga trong cua và để dành việc lên số cho đoạn thẳng phía sau.
Vì sao đổi số giữa cua làm xe chao
Trên xe số phổ thông như Wave, Sirius hay Future, mỗi lần đạp cần số là một lần lực kéo bị cắt rồi nối lại. Côn tự động mở ra trong khoảnh khắc chân bạn đè cần, rồi đóng lại khi chân nhả. Ở đường thẳng, khoảnh khắc ấy chỉ làm xe hẫng nhẹ. Ở giữa khúc cua, khi xe đang nghiêng và lốp đang gánh cả lực ly tâm, cú hẫng rồi giật đó dồn thẳng xuống bánh sau.
Hậu quả hay gặp nhất có ba dạng:
- Xe hụt đà, bạn phải dựng xe lên để giữ thăng bằng, quỹ đạo cua bị rộng ra và lấn sang làn bên.
- Xe giật về phía trước khi côn đóng lại, người ngồi sau đổ người vào lưng bạn.
- Trên mặt đường ẩm hoặc có cát, bánh sau trượt ngang một nhịp vì lực kéo đổi đột ngột.
Xe số vào cua: chọn số từ đoạn thẳng phía trước
Nguyên tắc gọn nhất là mọi việc liên quan đến số phải xong trước điểm bắt đầu nghiêng xe. Bạn có thể chia khúc cua thành ba phần: đoạn tiếp cận, đoạn trong cua và đoạn ra cua.
Đoạn tiếp cận: giảm tốc và về số
Khi còn đi thẳng, nhìn xa về phía khúc lượn để ước độ gắt. Nhả ga, bóp phanh nhẹ cả trước lẫn sau cho xe chậm lại, rồi về số trong lúc xe vẫn thẳng. Nếu cần về hai cấp, đạp từng cấp một và để máy kịp bắt nhịp giữa hai lần đạp. Phanh xong, về số xong, lúc ấy mới bắt đầu nghiêng.
Chọn số nào cho khúc cua dạo phố
Không có con số đúng cho mọi khúc cua, nhưng có cách tự kiểm: số đúng là số mà khi giữ ga nhẹ, máy vẫn kéo xe đi đều, không gằn, không rú. Trong phố và ven hồ, khúc cua tốc độ thấp thường hợp với số hai hoặc số ba trên xe số bốn cấp. Nếu đã về số mà máy vẫn rú cao, bạn đang dùng số quá thấp so với tốc độ, nên đi chậm hơn ở đoạn tiếp cận lần sau thay vì đạp lên số giữa chừng.
Nếu chưa chắc mình đang ở số mấy, bài cách biết xe đang ở số mấy khi không có đèn báo có vài mẹo nghe máy và cảm cần số.
Giữ ga đều trong cua
Khi xe đã nghiêng, tay phải chỉ còn một việc: giữ ga đều hoặc mở rất nhẹ. Đây là điểm người quen xe ga hay bỏ qua, vì xe ga nhả ga thì xe trôi êm. Xe số thì khác, nhả ga hẳn giữa cua sẽ khiến máy ghì lại, phanh động cơ tác động lên bánh sau, xe chúi đầu và quỹ đạo bị kéo vào trong.
Một vài thói quen giúp tay ga êm hơn:
- Cầm tay ga bằng lòng bàn tay, không bóp chặt, để cổ tay xoay nhỏ được.
- Không bóp phanh trước mạnh khi đang nghiêng; nếu cần giảm thêm tốc độ, dùng phanh sau thật nhẹ và dựng xe lên một chút trước khi bóp.
Ra cua rồi mới lên số
Khi xe bắt đầu dựng thẳng lại và bạn đã thấy đoạn đường phía trước, mở ga dần cho xe lấy đà. Chỉ khi xe đã thẳng hẳn, bánh lăn đều, mới nhả ga và đạp lên số kế tiếp. Thứ tự này lặp lại ở mọi khúc cua: về số trên đường thẳng, giữ ga trong cua, lên số trên đường thẳng.
Thao tác lên số đúng cách, nhịp nhả ga và đạp cần, đã có trong bài kỹ thuật lên xuống số xe máy số.
Áp dụng trên đường Thanh Niên và vòng ven Hồ Tây
Đường Thanh Niên nằm giữa Hồ Tây và hồ Trúc Bạch, mặt đường rộng, đoạn gần chùa Trấn Quốc có khúc lượn nhẹ. Khúc lượn này không gắt, nên lỗi hay gặp không phải là cua quá nhanh mà là vừa ngắm cảnh vừa đổi số. Cách đi gọn là chọn một số vừa phải ngay từ đầu đường phía Quán Thánh rồi giữ nguyên qua khúc lượn, chỉ tăng giảm ga nhẹ. Nếu định dừng ngắm hồ hay gửi xe, xem trước bài vòng đi và gửi xe qua đường Thanh Niên, hồ Trúc Bạch để biết chỗ dừng hợp lý.
Vòng ven hồ phía Tây Hồ, qua các đoạn như Trích Sài, Nguyễn Đình Thi hay Âu Cơ, có nhiều khúc lượn nối nhau, xen lẫn ngõ cắt ngang và quán xá lấn ra mép đường. Ở những đoạn này:
- Giữ một số thấp hơn bình thường cho cả chuỗi khúc lượn thay vì lên rồi lại về liên tục.
- Đi sát phần đường bên phải, không ôm sát tim đường khi khuất tầm nhìn.
- Buổi tối và cuối tuần người đi bộ, xe đạp, người chụp ảnh đứng sát mép hồ đông hơn, nên đi chậm hẳn và sẵn sàng phanh trên đoạn thẳng.
Mặt đường sát hồ đôi khi đọng nước sau mưa hoặc có lá rụng. Gặp đoạn ướt, giảm tốc sớm hơn nữa và về số êm từng cấp; bài giảm số trên đường ướt giải thích vì sao bánh sau dễ giật nếu về số vội.
Lỗi hay gặp và cách sửa nhanh
Lỗi thứ nhất là vào cua ở số quá cao. Dấu hiệu: giữa cua máy gằn, xe ì, bạn phải đạp về số. Cách sửa: lần sau giảm tốc và về số sớm hơn ở đoạn tiếp cận. Nếu lỡ rồi, hãy giữ ga nhẹ, đi chậm qua cua, đợi xe thẳng mới về số.
Lỗi thứ hai là cua ở số quá thấp và nhả ga đột ngột. Xe ghì mạnh, đầu xe chúi. Cách sửa: giữ ga đều qua cua, chọn số cao hơn một cấp nếu khúc cua không gắt.
Lỗi thứ ba là để chân trái gác hờ lên cần số. Khi xe xóc qua gờ hay ổ gà trong cua, chân có thể vô tình đè cần. Cách sửa: đặt chân lên gác chân, mũi giày cách cần số một khoảng nhỏ, chỉ đưa vào khi định đổi số.
Tập trước khi đi vòng hồ
Nếu mới thuê xe số và chưa quen, bạn có thể tập trên một đoạn phố vắng gần chỗ ở trước khi đi vòng hồ đông người. Chọn một khúc rẽ quen, đi vài lượt theo đúng thứ tự: phanh, về số, nghiêng, giữ ga, dựng xe, lên số.
Khi nhận xe, hãy thử vài lần đạp số tại chỗ và hỏi người giao xe nếu thấy cần số nặng hay nhảy số khó. Xe tiệm giao tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên trong giờ 09:00–21:00; nếu cần giao xe đến nơi, thời gian và chi phí cần xác nhận trước khi đặt.
Muốn đọc thêm về cách lái và chọn dòng xe số, xem chuyên mục xe số hoặc trang tổng hợp xe máy.