Sáng mùa đông ở Hà Nội, bạn bấm nút đề mà chỉ nghe tiếng “tạch tạch” yếu ớt, đèn xi nhan nháy chậm, máy không chịu quay. Lúc đó, nếu chiếc xe bạn đang thuê có cần khởi động bằng chân, cách đạp nổ xe tay ga là đường thoát nhanh nhất để kịp giờ đi làm. Nhưng xe ga khác xe số: không có cần số, cần đạp nằm ở chỗ lạ, và đạp sai tư thế rất dễ trượt chân hoặc đập mắt cá vào ống xả. Bài này chỉ tập trung vào thao tác: nhận ra xe có cần đạp hay không, dựng xe, đứng ở đâu và dồn lực thế nào.
Trước khi đạp nổ xe tay ga: xe của bạn có cần đạp không?
Không phải xe tay ga nào cũng có cần khởi động bằng chân. Một số dòng vẫn giữ cần đạp như phương án dự phòng, trong khi nhiều dòng khác chỉ có đề điện. Vì vậy, đừng mặc định rằng chiếc xe nào cũng đạp được, và đừng cố bẩy hay cạy bất cứ chi tiết nào trông giống cần đạp.
Cách kiểm tra đơn giản:
- Nhìn sang bên trái thân xe, phía sau sàn để chân, gần khối động cơ. Nếu có cần đạp, nó thường được gập sát vào thân xe và có thể bật ra ngoài bằng tay.
- Nếu không chắc chi tiết đó là gì, hỏi ngay lúc nhận xe. Người giao xe chỉ cho bạn trong vài giây, đỡ phải đoán mò khi đang đứng giữa sân chung cư lúc trời còn tối.
- Nếu xe không có cần đạp, phần còn lại của bài không áp dụng. Khi đó hãy đọc bài xe ga không đề được buổi sáng để khoanh vùng nguyên nhân.
Với người thuê xe, câu hỏi “xe này có đạp được không” nên nằm trong danh sách kiểm tra khi nhận xe, nhất là nếu bạn ở xa và hay ra đường sớm.
Dựng chân chống giữa: nền vững trước khi dồn lực
Đạp cần khởi động khi xe đang chống nghiêng là thói quen nguy hiểm. Cú đạp đẩy cả thân xe nghiêng thêm, xe có thể đổ về phía người đạp. Ngoài ra, một số xe có công tắc an toàn ở chân chống nghiêng, máy sẽ không nổ hoặc tắt ngay khi chân chống nghiêng còn hạ.
Hãy dựng xe bằng chân chống giữa trên mặt phẳng:
- Chọn chỗ nền bằng, không dốc, không trơn. Sân lát gạch ướt sương hay vỉa hè có rêu ở ven hồ Tây vào sáng sớm là chỗ nên tránh.
- Đứng bên trái xe, tay trái cầm tay lái, tay phải nắm vào tay dắt phía sau hoặc khung xe.
- Đạp chân phải lên vấu chân chống giữa, dồn trọng lượng xuống rồi kéo xe ra sau.
Nếu bạn nhỏ con và thấy khó, bài dựng chân chống giữa không cần gồng sức có hướng dẫn chi tiết. Khi xe đã đứng trên chân chống giữa, bánh sau nhấc khỏi mặt đất, thân xe vững và bạn có thể dồn lực mà không sợ xe chao.
Bóp phanh sau và giữ tay ga ở vị trí đóng
Vì bánh sau đang lơ lửng, khi máy nổ bánh xe có thể quay theo. Đó là lý do bạn cần làm hai việc trước khi đặt chân lên cần:
- Bật khóa điện về vị trí mở máy. Nghe hơi thừa, nhưng rất nhiều lần đạp mãi không nổ chỉ vì quên bước này.
- Bóp phanh sau bằng tay trái. Phanh giữ bánh sau đứng yên, tránh để bánh quay tự do quệt vào ống quần hay túi đồ để dưới đất.
- Không vặn ga. Để tay ga ở vị trí đóng hoàn toàn. Vặn ga trong lúc đạp không giúp máy dễ nổ hơn, mà khi máy bắt, vòng tua vọt lên đột ngột.
Nếu xe có công tắc tắt máy khẩn cấp trên tay lái, kiểm tra nó đang ở vị trí cho phép chạy.
Tư thế đứng và cách đạp nổ xe tay ga đúng lực
Đây là phần quyết định có đau chân hay không.
Đứng đúng phía, đặt chân đúng chỗ
Đứng bên trái xe, mặt hướng về phía đầu xe. Chân trái làm trụ, đặt vững trên đất, cách thân xe một khoảng vừa đủ để không vướng. Dùng tay mở cần đạp ra hết cỡ, rồi đặt bàn chân phải lên đầu cần sao cho phần giữa lòng bàn chân nằm trên cần, không đặt bằng mũi chân. Mũi chân dễ trượt, nhất là khi đế giày ướt.
Hãy mang giày kín mũi. Đạp bằng dép tổ ong hay chân trần là cách nhanh nhất để bị cần bật ngược vào mu bàn chân.
Tìm điểm nặng chân trước khi đạp
Đừng đạp ngay từ đầu cần. Ấn nhẹ chân xuống cho đến khi thấy cần nặng lên rõ rệt, đó là lúc piston đang nén. Để cần trở về một chút, rồi mới dồn lực.
Đạp dứt khoát, hết hành trình
- Dồn trọng lượng cơ thể xuống chân phải, đạp một nhịp dứt khoát đến hết hành trình của cần.
- Không đạp lửng lơ nửa chừng nhiều lần. Những nhịp đạp yếu chỉ làm mỏi chân mà động cơ không quay đủ nhanh.
- Giữ thân người thẳng, không khom lưng, không đẩy tay lái theo hướng đạp.
- Sau mỗi nhịp, để cần trở về từ từ cùng bàn chân thay vì nhấc chân lên cho cần bật ngược.
Nếu cần đạp kẹt, cứng bất thường hoặc tụt xuống không có lực cản, dừng lại. Đó không còn là chuyện kỹ thuật đạp.
Khi đạp vài lần vẫn không nổ
Đạp ba, bốn nhịp đúng cách mà máy vẫn im, hãy dừng và kiểm tra lại thay vì đạp đến mỏi rã:
- Khóa điện đã bật chưa, chân chống nghiêng đã gập hẳn chưa.
- Kim xăng có ở vạch thấp không. Xe để ngoài trời cả đêm trong mùa lạnh ở Đông Anh, Gia Lâm hay ven đê sông Hồng đôi khi cần thêm một hai nhịp, nhưng nếu hết xăng thì đạp bao nhiêu cũng vô ích.
- Có mùi xăng nồng không. Nếu có, đợi vài phút rồi thử lại, đừng đạp dồn dập.
Khi máy đã nổ, để xe chạy không tải một lúc cho máy ấm và cho ắc quy được sạc thêm, rồi mới hạ chân chống và lên xe. Gập cần đạp trở lại sát thân xe trước khi đi, vì cần chĩa ra ngoài dễ vướng vào bắp chân hay xe bên cạnh khi len qua ngõ.
Lưu ý riêng cho người thuê xe ga ở Hà Nội
Đạp nổ chỉ là cách tạm thời. Nếu đề điện yếu nhiều buổi sáng liên tiếp, ắc quy hoặc hệ thống sạc có vấn đề, và bạn nên báo cho tiệm thay vì cố xoay xở mỗi ngày. Bài đạp chân khởi động khi ắc quy yếu giải thích vì sao ắc quy yếu dần trong mùa lạnh, áp dụng cho cả xe số.
Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00. Vì không hỗ trợ ngoài giờ, nếu bạn hay đi từ rất sớm, hãy thử đề máy từ tối hôm trước. Nghe tiếng đề yếu thì báo trong giờ mở cửa để được kiểm tra hoặc đổi xe. Thời gian và chi phí giao nhận xe cần xác nhận trước với tiệm.
Tóm lại
Đạp nổ xe tay ga không khó nếu làm đúng thứ tự: xác nhận xe có cần đạp, dựng chân chống giữa trên nền phẳng, bật khóa, bóp phanh sau, không vặn ga, đứng bên trái và đạp một nhịp dứt khoát bằng lòng bàn chân. Muốn tìm hiểu thêm về các dòng xe ga, xem chuyên mục xe tay ga và trang tổng hợp xe máy.