Tan làm xuống hầm chung cư, chiếc xe tay ga của bạn bị kẹp giữa hai hàng xe, đầu xe lại quay vào tường. Hoặc về muộn, ngõ trước cửa nhà ở phố cổ chỉ rộng hơn thân xe một chút. Dắt xe ga quay đầu chỗ hẹp khi đã tắt máy là việc nhỏ nhưng làm người mới, nhất là người nhẹ cân, lúng túng nhất: xe nặng hơn mình tưởng, hơi nghiêng một chút là muốn đổ, còn phần đuôi dài thì cứ quét vào gương xe bên cạnh. Bài này không nói chuyện chọn chỗ gửi hay dựng chân chống, mà đi sâu vào ba thứ quyết định một lần quay đầu gọn: đứng ở đâu, bẻ lái thế nào và giữ phanh ra sao.
Trước khi chạm vào xe: tắt máy hẳn và mở khóa cổ
Nhiều người đã rút chìa nhưng vẫn để ổ khóa ở vị trí khóa cổ, rồi loay hoay mãi không bẻ được lái. Thứ tự đúng là: vặn khóa về vị trí tắt, không bật máy, kiểm tra tay lái xoay tự do sang hai bên, rồi mới bắt đầu dắt. Với xe dùng khóa thông minh, hãy để xe ở trạng thái tắt nhưng đã mở khóa cổ.
Vì sao nên dắt khi tắt máy? Xe ga không có côn, chỉ cần lỡ tay chạm ga là bánh sau quay ngay. Trong bãi gửi chật, một cú giật nhỏ cũng đủ để xe húc vào hàng xe phía trước. Tắt máy thì xe chỉ đi khi bạn đẩy, và dừng khi bạn bóp phanh. Đó là lý do cả bài viết này giả định xe đang tắt máy.
Nhớ gập gương phía sát tường hoặc sát xe khác: khoảng trống thật trong bãi luôn hẹp hơn mắt mình ước lượng.
Tư thế đứng: một tay lái, một hông tựa yên
Đứng ở bên trái xe là thói quen phổ biến, vì phanh trái (thường là phanh sau hoặc phanh kết hợp) nằm sẵn dưới tay trái. Tay trái nắm tay lái trái, ngón tay đặt hờ lên tay phanh. Tay phải có hai chỗ để đặt:
- Đầu tay lái phải, khi cần bẻ lái mạnh để quay đầu.
- Tay dắt sau yên hoặc mép yên, khi cần đẩy hay kéo phần đuôi.
Điểm quan trọng nhất với người nhẹ cân là giữ xe gần như thẳng đứng và tựa hông vào sườn yên. Khi xe đứng thẳng, gần như toàn bộ sức nặng dồn xuống hai bánh, tay bạn chỉ phải giữ thăng bằng. Khi xe nghiêng về phía bạn chừng một gang tay, sức nặng bắt đầu đổ sang người, và đó là lúc cổ tay không còn chịu nổi. Tựa hông vào yên biến cả cơ thể thành một điểm tì, chứ không chỉ hai cánh tay.
Chân đứng hơi rộng, gối chùng nhẹ, bước ngắn, và nên đi giày đế bám khi nền hầm có vết dầu.
Giữ phanh: tay trái là phanh tay của bạn
Xe ga tắt máy không có số để ghì, nên tay phanh là thứ duy nhất giữ xe đứng yên. Khi dắt, hãy coi phanh trái như phanh tay ô tô:
- Bóp nhẹ, giữ đều khi xuống dốc hầm chung cư. Đừng thả trôi rồi bóp mạnh, vì xe sẽ chúi đầu và giật khỏi tay.
- Bóp hẳn rồi giữ mỗi khi đổi hướng, đổi tay hoặc dừng để nhìn quanh. Xe đứng yên thì bạn mới bình tĩnh tính bước tiếp theo.
- Không bóp phanh phải khi đang bẻ lái hết cỡ. Phanh trước khóa bánh trước lúc bánh đang lệch góc lớn dễ làm xe chao đầu về phía bị bẻ.
Nếu xe bạn có lẫy khóa phanh ở tay trái, có thể gài nó khi phải buông tay giữa chừng, nhưng nhớ nhả ra trước khi dắt tiếp. Khi xe bắt đầu nghiêng quá tầm cứu, hãy bước tránh ra thay vì cố đỡ bằng đầu gối. Xe trầy còn xử lý được, chân bị đè thì không.
Dắt xe ga quay đầu chỗ hẹp theo ba nhịp
Ở lối đi rộng chưa tới chiều dài xe, quay một vòng liền là không thể. Cách gọn nhất là quay đầu ba nhịp, giống ô tô quay chữ K:
Nhịp một: tiến và bẻ hết lái. Đứng bên trái, bẻ lái hết cỡ về phía muốn quay, đẩy xe tiến đến khi bánh trước sắp chạm tường hoặc xe đối diện. Bóp phanh dừng.
Nhịp hai: lùi và bẻ ngược. Bẻ lái hết về phía còn lại, kéo xe lùi. Lúc này đầu xe xoay tiếp, còn đuôi xe quét theo cung ngược. Hãy liếc ra sau trước mỗi bước lùi vì đuôi xe ga dài, ống xả và hộp số nằm thấp ở bên phải dễ cạ vào xe khác.
Nhịp ba: bẻ thẳng và dắt ra. Khi đầu xe đã hướng ra lối, trả lái về giữa rồi dắt tiếp.
Nếu lối quá hẹp, lặp thêm một cặp tiến lùi nữa. Mỗi nhịp chỉ cần đi vài chục phân.
Lùi xe tay ga ra khỏi hàng mà không quẹt xe bên cạnh
Cách lùi xe tay ga khỏi hàng khác với quay đầu: mục tiêu là kéo thẳng xe ra, không xoay.
- Đặt tay phải ở tay dắt sau yên, tay trái giữ lái thẳng và đặt hờ trên phanh.
- Kéo từng nhịp ngắn, mỗi nhịp dừng lại xem khoảng hở hai bên.
- Nếu đuôi lệch về một bên, đừng chỉnh bằng cách kéo đuôi. Bẻ nhẹ tay lái về phía ngược lại, bánh trước sẽ tự đẩy đầu xe về đúng hướng.
- Khi bánh sau đã ra khỏi hàng, giữ phanh, rồi mới bắt đầu quay đầu.
Phần lùi khỏi hàng xe số và xe nặng nói chung có trong bài dắt lùi xe máy ra khỏi hàng xe chật. Điểm riêng của xe ga là đuôi dài và thân sau nặng hơn đầu, nên cần chừa khoảng phía sau rộng hơn.
Ba chỗ chật quen thuộc ở Hà Nội và cách xử lý
Hầm chung cư có dốc xuống. Ở nhiều tòa nhà quanh Cầu Giấy hay khu đô thị bên Long Biên, lối dốc hầm hẹp và có rãnh thoát nước. Dắt xuống thì đi chậm, tay trái giữ phanh đều suốt dốc, không quay đầu giữa dốc. Muốn quay đầu thì xuống hết phần sàn phẳng rồi mới làm.
Ngõ trước cửa nhà ở phố cổ. Ngõ quanh Hàng Bạc, Hàng Bè thường có bậc cửa, cây cảnh và xe đạp dựng sát tường. Hãy quay đầu ngay ở đầu ngõ, chỗ rộng nhất, rồi dắt lùi vào nhà thay vì vào sâu rồi mới tìm cách quay.
Bãi gửi trước chợ hoặc quán cà phê. Bãi ở chợ Long Biên hay ven hồ Tây giờ cao điểm xếp xe nhiều lớp. Nếu phải quay đầu, hỏi người trông xe nhích giúp một chiếc bên cạnh. Như vậy nhanh và an toàn hơn len xe ra một mình.
Luyện tập cho người mới và người nhẹ cân
Lần đầu nhận xe, hãy tập dắt ở chỗ rộng: bẻ hết lái hai phía, tiến lùi vài lần, bóp phanh trái giữ xe đứng yên. Phần dắt và dựng xe trên nền nghiêng, nền ướt có trong bài dắt, lùi và dựng Honda Click ở chỗ gửi chật, còn cách nhấc xe lên chân chống giữa có ở bài dựng xe ga bằng chân chống giữa.
Nếu bạn thấy mình thường xuyên phải gửi xe ở chỗ chật, hãy nói điều đó khi chọn xe để tiệm gợi ý một mẫu xe nhẹ, yên thấp. Các dòng xe ga đang có xem ở trang xe tay ga, còn toàn bộ các loại xe cho thuê nằm ở trang xe máy.