Bạn vừa nhận một chiếc Yamaha Sirius, quen đi xe ga hoặc mới tập lái, và chưa rõ cách vào số xe Sirius ra sao: đạp đầu nào để lên số, làm sao biết xe đang ở số N, và vì sao có lúc ấn một cái xe lại nhảy từ số cao về số không. Bài này không bàn chọn số nào cho từng loại đường, mà đi vào đúng thao tác trên chiếc Sirius: cấu tạo cần số, cách tìm số N, thứ tự lên xuống từng số và chuyện số tròn, để buổi đầu cầm lái ở Hà Nội bớt lúng túng.
Cách vào số xe Sirius: nhìn cần số và đèn báo trước khi nổ máy
Sirius phổ thông là xe số bốn cấp, côn tự động. Côn tự động nghĩa là tay trái không có tay côn như xe côn tay; mọi việc chuyển số nằm ở bàn chân trái, xe tự cắt và nối côn khi bạn đạp cần số. Vì vậy người mới chỉ cần nhớ ba thứ: cần số, tay ga và đèn báo trên đồng hồ.
Cần số của Sirius là loại hai đầu, nằm ngay trước gác chân trái:
- Đầu trước (phía mũi giày): ấn xuống để lên số, theo cách mô tả chung của đa số xe số phổ thông.
- Đầu sau (phía gót): ấn xuống để về số thấp hơn.
- Đèn N trên cụm đồng hồ: sáng khi xe đang ở số không. Đây là chỉ dấu chắc chắn nhất, đáng tin hơn cảm giác ở chân.
Mỗi đời xe có thể khác đôi chút, nên lúc nhận xe hãy nhờ cửa hàng chỉ lại một lượt trên đúng chiếc bạn sẽ đi.
Tìm số N xe Sirius khi xe đứng yên
Trước khi bấm đề, xe nên ở số N. Cách kiểm tra đơn giản:
- Bật khóa điện, nhìn đồng hồ. Nếu đèn N sáng, xe đang ở số không.
- Nếu đèn N không sáng, giữ xe đứng thẳng, bóp phanh, dùng gót ấn nhẹ đầu sau từng nhịp và nhìn đèn sau mỗi lần ấn.
- Khi chưa chắc, dắt xe nhẹ về trước. Xe lăn trơn là đang ở N; xe ghì lại như bị hãm là còn trong số.
Đừng đạp liên tục nhiều lần rồi mới nhìn đồng hồ. Với xe số tròn, đạp quá tay có thể đi vòng sang số khác mà bạn không hay. Thói quen tốt là ấn một nhịp, nhìn đèn một lần, rồi mới ấn tiếp.
Khi đã thấy đèn N, bóp phanh rồi mới bấm đề và không vặn ga trong lúc đề. Phần thao tác khởi động chi tiết có trong bài đề xe và vào số 1 cho người mới.
Thứ tự lên số: N, 1, 2, 3 rồi 4
Thứ tự lên số của Sirius đi lần lượt, không nhảy cóc: từ N sang số 1, rồi 2, 3 và cao nhất là 4. Mỗi lần lên số là một nhịp gồm ba động tác:
- Trả hết ga. Nhả tay ga về hẳn vị trí đóng. Đây là bước người mới hay quên nhất, và cũng là lý do xe giật mạnh.
- Ấn dứt khoát đầu trước. Ấn một lần đến hết hành trình rồi nhấc chân ra, không giữ chân đè lên cần số.
- Lên ga lại từ từ. Vặn ga đều tay cho xe bắt nhịp với số mới.
Từ N vào số 1 nên làm khi xe đứng yên và đang bóp phanh; xe hơi chồm nhẹ là bình thường.
Lúc nào thì lên số tiếp? Hãy nghe máy. Khi tiếng máy bắt đầu gào to mà xe không nhanh thêm, đó là lúc lên một số. Trong phố cổ hay quanh hồ Hoàn Kiếm, người mới thường chỉ cần số 1 và 2; ra các trục thoáng như Nguyễn Văn Cừ hay Nguyễn Văn Linh bên Long Biên thì mới dùng tới số 3 và 4. Chuyện chọn số cho từng kiểu đường được bàn kỹ trong bài đi xe số số mấy cho hợp; cách nghe máy ở đó áp dụng được cho Sirius.
Thứ tự xuống số khi giảm tốc và dừng
Xuống số là chiều ngược lại: 4, 3, 2, 1 rồi N, mỗi lần một số. Nhịp thao tác cũng tương tự:
- Trả ga, phanh nhẹ để xe chậm bớt.
- Dùng gót ấn đầu sau một nhịp, nhấc chân ra.
- Nếu xe vẫn còn nhanh so với số vừa vào, máy sẽ ghì mạnh; lần sau hãy phanh chậm thêm một chút rồi mới về số.
Sai lầm hay gặp là dừng hẳn ở số 3 hoặc 4 rồi mới cuống cuồng về số. Khi xe đã đứng yên, việc xuống từng số vẫn làm được nhưng dễ kẹt và dễ chết máy. Tốt nhất là về số theo nhịp giảm tốc: thấy đèn đỏ từ xa, trả ga, về dần từng số, đến lúc xe dừng thì đã ở số 1 hoặc N.
Khi xuống dốc cầu Chương Dương hay dốc đê, giữ ở số thấp giúp máy hãm bớt, đỡ phải bóp phanh liên tục.
Số tròn Sirius: tiện khi dừng, dễ nhầm khi mới tập
Nhiều đời Sirius có số tròn khi xe đứng yên. Nghĩa là khi xe đã dừng hẳn mà đang ở số 4, ấn thêm một nhịp đầu trước thì cần số vòng về N, thay vì phải ấn gót bốn lần. Khi xe đang chạy, cơ cấu thường không cho vòng như vậy, để tránh rơi từ số cao về số không giữa đường.
Số tròn tiện cho người lỡ dừng ở số cao, nhưng cũng dễ gây nhầm với người mới:
- Bạn tưởng đang ở số 3, ấn đầu trước thêm hai lần để lên số, xe đứng yên lại về N rồi sang số 1, khiến xe chồm lên khi lên ga.
- Bạn không đếm được mình đã ấn bao nhiêu nhịp, nên không biết đang số mấy.
Cách an toàn là đừng dựa vào trí nhớ. Mỗi lần dừng, nhìn đèn N để chắc xe ở đâu. Chiếc bạn nhận có số tròn hay không, và có vòng ngược từ N sang số cao không, hãy hỏi cửa hàng khi nhận xe vì mỗi đời xe có thể khác.
Tập ở đâu và tập thế nào trong buổi đầu
Buổi đầu nên tập ở chỗ vắng: đường nội bộ khu đô thị Việt Hưng, sân rộng gần nhà, hoặc đi vào buổi sáng ngày nghỉ khi phố còn thưa. Một bài tập ngắn:
- Xe đứng yên, tắt máy, tập tìm số N chỉ bằng đèn báo, ấn từng nhịp.
- Nổ máy, vào số 1, lăn bánh chậm, rồi về N và dừng. Làm lại vài lần.
- Chạy một đoạn thẳng, lên 1, 2, 3 rồi về 2, 1, N theo đúng nhịp trả ga.
- Thử dừng ở số 3, ấn đầu trước để thấy số tròn hoạt động ra sao trên chiếc xe của bạn.
Khi đã thuần, thử một vòng ngắn quanh phố Ngọc Lâm vào giờ thưa. Nếu còn đang cân nhắc Sirius có hợp nhu cầu đi phố không, bài Yamaha Sirius trong phố đông người sẽ giúp bạn hình dung.
Tóm lại
Cách vào số xe Sirius gói gọn trong vài thói quen: mũi lên, gót xuống, trả ga trước mỗi lần đổi số, ấn từng nhịp và luôn nhìn đèn N thay vì đoán. Số tròn chỉ là lối tắt khi xe đứng yên, không phải thứ để dựa vào khi đang đi. Những bài khác về dòng xe này nằm ở mục Yamaha Sirius, còn các so sánh và kinh nghiệm chọn xe khác có trong chuyên mục xe máy.