Mã ngày sản xuất lốp xe máy là dãy bốn số nhỏ in trên hông lốp, và nó cho biết chiếc lốp bạn đang đi đã bao nhiêu tuổi dù gai còn dày. Hãy tưởng tượng bạn ngồi xổm cạnh bánh xe, thấy gai vẫn nổi rõ và định yên tâm chạy chuyến dài ra Ninh Bình hay lên Tam Đảo. Khoan đã. Cao su cũng có tuổi, và một chiếc lốp ít chạy vẫn có thể già đi ngay trên giá hàng hoặc trong góc hầm xe chung cư.
Gai còn nhiều chưa có nghĩa là lốp còn trẻ
Phần lớn chúng ta đánh giá lốp bằng cách nhìn gai: còn dày thì cho qua, mòn tới vạch thì thay. Cách này đúng một nửa. Gai cho biết lốp đã chạy bao nhiêu, còn tuổi của cao su lại là chuyện khác.
Hình dung một chiếc xe gửi cả mùa hè trong hầm chung cư ở Hà Nội, vài tuần mới nổ máy một lần. Gai gần như nguyên vẹn, nhưng hông lốp đã xỉn màu và cứng hơn hẳn. Nắng nóng, độ ẩm mùa nồm và thời gian làm cao su mất dần độ đàn hồi, bám đường kém đi, nhất là khi mặt phố ướt sau cơn mưa.
Vì vậy hãy xem hai thứ song song: độ mòn của gai, như trong bài về dấu hiệu lốp mòn và lúc nào cần báo cửa hàng thuê, và tuổi của lốp, thứ chỉ đọc được qua mã in bên hông.
Tìm mã DOT trên lốp xe máy ở đâu
Hông lốp là phần mặt bên cong, nằm giữa mép gai và vành bánh. Hãy dựng xe chắc trên chân chống, tắt máy, rồi lau sạch hông lốp bằng khăn ẩm. Bạn sẽ thấy nhiều ký hiệu nổi nhỏ: tên hãng, kích cỡ, mũi tên chỉ chiều quay và một dãy ký tự bắt đầu bằng ba chữ DOT. Đó là mã DOT, nơi chứa thông tin ngày sản xuất.
Dãy này gồm chữ cái lẫn chữ số. Phần đầu nói về nhà máy và lô hàng, còn bốn chữ số ở cuối cùng mới là ngày sản xuất, thường nằm tách riêng hoặc trong một khung nhỏ. Vài mẹo để dễ thấy hơn:
- Chiếu đèn pin điện thoại xiên từ bên cạnh, chữ nổi sẽ đổ bóng rõ hơn.
- Nhích xe để xoay bánh một đoạn, vì ký hiệu không phải lúc nào cũng nằm sẵn chỗ dễ nhìn.
- Nếu bên này chỉ có dãy chữ ngắn, hãy sang hông lốp bên kia, vì nhiều lốp chỉ in đầy đủ ở một phía.
- Kiểm tra cả bánh trước lẫn bánh sau, vì mỗi lốp có mã riêng và hai lốp có thể khác tuổi nhau.
Đọc mã ngày sản xuất lốp xe máy để biết lốp làm năm nào
Quy tắc rất gọn: hai số đầu là tuần sản xuất, hai số sau là năm. Mã 2423 nghĩa là lốp ra lò ở tuần thứ 24 của năm 2023, tức khoảng giữa năm. Mã 0518 là tuần thứ 5 của năm 2018, tức rơi vào đầu năm. Bạn không cần tính từng ngày, chỉ cần biết năm và nửa đầu hay nửa cuối năm là đủ dùng.
Để ra tuổi lốp, lấy năm hiện tại trừ năm sản xuất. Nếu năm nay là 2026, lốp mã 1820 đã khoảng sáu tuổi, còn lốp mã 3925 mới hơn một tuổi một chút. Tuổi này tính từ lúc lốp được làm ra chứ không phải từ lúc lắp lên xe, nên lốp mới mua vẫn có thể đã nằm kho một thời gian.
Để khỏi đọc nhầm, bạn nhớ ba điều:
- Chỉ lấy bốn số ở cuối dãy DOT. Những ký tự đứng trước thuộc mã nhà máy hoặc kích cỡ.
- Hai số đầu không thể vượt quá số tuần của một năm. Thấy lớn bất thường thì bạn đang đọc nhầm đoạn.
- Lốp đời rất xa có thể chỉ in ba số theo kiểu cũ. Gặp lốp như vậy, nhiều khả năng nó đã quá già, nên nhờ thợ xem kỹ.
Lốp xe máy để lâu bị chai: dấu hiệu nhìn và sờ được
Mã số mới là một nửa câu chuyện, nửa còn lại nằm ở chính bề mặt cao su. Hai chiếc lốp cùng năm sản xuất có thể già khác nhau: chiếc đứng nắng cả mùa hè ngoài vỉa hè phố cổ hao mòn nhanh hơn chiếc nằm trong nhà. Sau khi đọc mã, hãy đối chiếu với những dấu hiệu sau:
- Vết nứt nhỏ li ti như chân chim trên hông lốp, nhất là gần mép vành.
- Cao su xỉn màu, mất độ mềm, ấn móng tay vào thấy cứng.
- Những đường nứt nhỏ chạy ngang dưới đáy rãnh gai.
- Xe xóc và cứng hơn bình thường dù áp suất vẫn ổn, hoặc bám đường kém khi phanh trên mặt ướt.
Nếu thấy những dấu hiệu này, đừng cố bóp, cạy hay bôi hóa chất cho lốp bóng đẹp. Hãy hoãn chuyến đi dài và nhờ thợ nhìn tận nơi. Cũng đừng bỏ qua áp suất: lốp đã già mà bơm thiếu hơi hoặc quá hơi sẽ càng nhanh hỏng, bạn có thể xem cách kiểm tra ở bài về áp suất lốp của xe tay ga thuê.
Còn mốc tuổi nên thay thì mỗi hãng khuyến cáo một khác, lại phụ thuộc cách bảo quản, nên bài này không đưa con số cứng. Hãy xem sách hướng dẫn của xe hoặc hỏi thợ, tùy dòng xe và loại lốp.
Sắp thay lốp: xem mã ngày sản xuất trước khi thợ lắp
Người sắp thay lốp hay quên rằng lốp mới trên kệ cũng có ngày sinh. Một chiếc lốp tồn kho lâu có thể đã mấy năm tuổi dù chưa lăn mét nào, mà bạn vẫn trả tiền như lốp mới. Ở tiệm nhỏ đầu ngõ, chỉ cần nói “cho em xem hông lốp” là thợ hiểu ngay.
Cách làm gọn như sau:
- Trước khi trả tiền, nhờ thợ chỉ chỗ bốn số trên từng lốp sắp lắp.
- So lốp trước với lốp sau. Chênh nhau vài tháng thì không đáng lo, chênh nhiều năm thì nên hỏi lại.
- Nếu lốp có vẻ quá cũ, hỏi xem còn lô nào gần đây hơn không.
- Lắp xong, chụp ảnh mã số lưu vào điện thoại để lần sau biết bắt đầu đếm từ đâu.
Nếu chưa chắc có nên thay hay chưa, bạn đọc thêm bài lốp xe máy khi nào cần thay để cân nhắc cả độ mòn lẫn tuổi lốp. Các bài còn lại về chăm xe nằm trong chuyên mục bảo dưỡng xe máy.
Thuê xe đi chuyến dài: soi lốp trong vài phút
Khi nhận xe thuê cho chuyến đi xa, phần lớn mọi người chỉ nhìn gai. Hãy thêm một bước: lau hông lốp, tìm bốn số cuối rồi chụp ảnh cả hai bánh. Ảnh này vừa cho bạn biết tuổi lốp, vừa là ghi chép ban đầu khi trao đổi với cửa hàng. Liếc thêm vết nứt chân chim và ấn nhẹ vào hông lốp xem cao su còn mềm hay đã cứng.
Nếu thấy điều gì không yên tâm, hãy nói ngay trước khi rời đi; ở Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên), bạn cứ xin thêm vài phút nhìn lốp lúc nhận xe. Còn khi đang trên đường mà lốp có biểu hiện lạ như phồng, rung lắc hay tụt hơi nhanh, hãy tấp vào chỗ an toàn, dừng xe và báo cửa hàng cho thuê trước khi tự xử lý.
Lần tới đứng cạnh xe, bạn thử nhìn hông lốp trước rồi mới nhìn gai. Muốn đọc thêm về chọn xe và đi xe ở Hà Nội, mời bạn ghé chuyên mục xe máy.