Bạn dắt chiếc xe bánh sau xẹp lép tới tiệm, ông thợ nhìn cái đinh cắm giữa mặt lốp rồi hỏi ngay: “Vá dùi hay vá nấm?” Việc vá lốp không săm xe máy có hai kiểu khác nhau về cách làm, độ bền và điều kiện áp dụng. Bài này giúp bạn hiểu từng kiểu, biết vết thủng nào vá được, vết nào nên thay lốp và nên chạy thế nào sau khi vá.
Lốp không săm bị đinh: việc cần làm ngay
Lốp không săm không có ruột bên trong. Hơi được giữ bởi lớp lót kín khí của chính chiếc lốp, ép sát vào vành. Vì vậy khi đinh cắm vào, nhiều lúc lốp chỉ xì rất chậm do thân đinh đang bịt lỗ, và có người đi gần hết ngày mới thấy bánh mềm dần.
Nếu đinh còn cắm và lốp còn hơi, đừng rút đinh ra. Hãy tấp vào lề an toàn, chụp ảnh vị trí đinh rồi đi thật chậm tới tiệm vá gần nhất. Để nguyên đinh giúp hơi không thoát nhanh, và thợ cũng nhìn được hướng đinh đâm để đoán mức hư hại.
Nếu lốp đã xẹp hẳn, đừng cố chạy thêm. Lốp xẹp khiến hông lốp bị ép giữa mặt đường và vành, có khi biến một vết vá được thành chiếc lốp phải bỏ, thậm chí làm méo vành. Dắt bộ tới tiệm vá luôn rẻ hơn chạy lê lết.
Ở Hà Nội, đoạn đường gần công trường hoặc chỗ vừa đào đường là nơi dễ dính đinh, nhất là sau mưa khi vít và mảnh kim loại dạt sát lề.
Vá lốp không săm xe máy: vá dùi và vá nấm khác nhau thế nào
Phần này chỉ giúp bạn hiểu thợ đang làm gì, không phải hướng dẫn tự vá.
Vá dùi
Thợ dùng một que kim loại có mắt để luồn sợi cao su tẩm keo vào lỗ thủng từ phía ngoài. Không phải tháo lốp khỏi vành nên làm rất nhanh, giá thường nhẹ, hợp lúc bạn đang kẹt giữa đường cần về lại.
Điểm yếu là thợ không nhìn được mặt trong lốp. Nếu đinh đã làm xước hoặc rách thêm bên trong, vá dùi sẽ không phát hiện ra. Nhiều thợ coi đây là cách vá tạm, độ bền phụ thuộc tay nghề và vị trí vết thủng.
Vá nấm
Thợ tháo lốp khỏi vành, soi mặt trong, mài sạch quanh chỗ thủng rồi dán miếng vá có cuống nhỏ xuyên qua lỗ. Phần “mũ nấm” ép kín bên trong lốp, phần cuống lấp lỗ thủng.
Cách này mất thời gian hơn và tốn hơn, nhưng thợ nhìn được toàn bộ mặt trong lốp, phát hiện vết rách hay lớp lót bong. Vì vá từ trong ra nên nhiều người xem đây là cách bền hơn.
Chọn kiểu nào
Không có kiểu nào đúng cho mọi trường hợp. Đang kẹt giữa đường, vá dùi giúp bạn về được chỗ ở hoặc tiệm đáng tin hơn. Nếu có thời gian và định đi tiếp một chuyến dài, hãy hỏi thợ về vá nấm, hoặc ít nhất nhờ tháo lốp kiểm tra mặt trong.
Vết thủng nào vá được, vết nào phải thay lốp
Thường vá được khi hội đủ các điều kiện sau:
- Lỗ nhỏ, tròn, do đinh hoặc vít xuyên thẳng.
- Nằm ở phần giữa mặt gai, nơi lốp tiếp xúc với mặt đường.
- Lốp còn gai tốt và chưa bị chạy xẹp lâu.
Nên cân nhắc thay lốp khi gặp một trong các trường hợp này:
- Vết thủng ở hông lốp hoặc vai lốp, chỗ lốp uốn cong liên tục khi chạy nên miếng vá khó bám bền.
- Vết rách dài, lỗ to, hoặc vật nhọn cứa chéo thay vì đâm thẳng.
- Nhiều vết thủng gần nhau, hoặc đã có nhiều miếng vá chồng lên nhau.
- Lốp từng chạy xẹp, mặt trong nhăn, bong lớp hay tróc sợi.
- Lốp đã mòn sát vạch báo mòn, nứt chân gai hoặc phồng bướu.
Ví dụ, bạn chạy trên đoạn đê ven sông Hồng và một con vít cắm giữa mặt gai chiếc lốp còn tốt: thợ thường vá được. Còn nếu cán phải mảnh kim loại sắc cứa vào hông lốp, thợ giỏi cũng sẽ khuyên thay.
Với lốp đã mòn, vá xong cũng chẳng kéo dài được bao lâu. Bài lốp xe máy khi nào cần thay giúp bạn đối chiếu dấu hiệu lốp hết đát. Hãy nhờ thợ chỉ rõ vết thủng và lý do vá hay thay; thợ nào nói rõ vị trí và tình trạng mặt trong lốp thường đáng tin hơn thợ chỉ bảo “vá được” rồi làm luôn.
Vá lốp xe máy có an toàn không
Câu trả lời thực tế là tùy ba thứ: vị trí vết thủng, cách vá và tình trạng chiếc lốp. Vết nhỏ giữa mặt gai, vá đúng kỹ thuật, nhiều người vẫn đi tiếp bình thường. Nhưng không kiểu vá nào đưa lốp về như nguyên bản, và chỗ đã vá vẫn cần để ý hơn.
Lốp là bộ phận duy nhất chạm đường, nên đừng vá cho bằng được chỉ để tiết kiệm. Bánh trước còn chịu cả việc lái và phanh, nên nếu phân vân ở bánh trước, hãy nghiêng về hướng thận trọng.
Dấu hiệu chỗ vá chưa ổn gồm lốp lại xẹp dần sau vài ngày, xe rung bất thường hoặc tay lái hơi lệch. Gặp vậy, hãy quay lại tiệm kiểm tra, đừng hy vọng nó tự hết.
Sau khi vá: nên chạy thế nào
Vài ngày đầu, hãy chạy vừa phải và giữ khoảng cách rộng hơn thường lệ. Tránh phanh gấp, tránh vào cua gắt, hạn chế chở nặng hoặc đi đường dài ngay nếu bạn chỉ vá dùi.
Kiểm tra hơi lốp sau vài giờ và vào sáng hôm sau. Nếu bánh vừa vá mềm hơn rõ rệt so với bánh còn lại, có thể chỗ vá đang rỉ hơi, hãy quay lại tiệm. Áp suất phù hợp tùy dòng xe, thường dán trên xe hoặc ghi trong sách hướng dẫn. Bạn có thể xem cách kiểm tra áp suất lốp xe máy để biết nên nhìn gì.
Những tuần sau, thỉnh thoảng nhìn lại bánh vừa vá: mặt gai mòn có đều không, có vết phồng hay nứt gần chỗ vá không. Lốp mòn lệch cũng là dấu hiệu đáng để ý, xem thêm bài về lốp xe máy mòn không đều.
Xe thuê bị đinh: báo ai và hỏi gì tiệm vá
Nếu là xe thuê, hãy báo cửa hàng cho thuê trước khi tự xử lý. Với khách thuê tại Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên), bạn gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00 để báo tình trạng, và hỏi xác nhận cách xử lý cùng chi phí vá hay thay lốp trước khi quyết định.
Trong lúc chờ phản hồi, bạn có thể làm mấy việc sau:
- Chụp ảnh vết đinh, vị trí thủng và bánh xe trước khi tháo bất cứ thứ gì.
- Ghi lại tên tiệm vá, địa chỉ và kiểu vá đã làm.
- Xin hóa đơn hoặc nhờ thợ ghi rõ việc đã làm.
- Hỏi thợ: vết này vá dùi hay vá nấm, có nên kiểm tra lại sau vài ngày không.
Đừng tự ý thay lốp mới ở tiệm lạ khi chưa báo cửa hàng, vì loại lốp và cách xử lý cần được xác nhận. Nếu tiệm nói phải thay lốp, hãy chụp ảnh vết hư hại rồi gọi cửa hàng trước.
Muốn đọc thêm về lốp, phanh, lọc gió và các việc khác, hãy xem mục bảo dưỡng xe máy trong chuyên mục xe máy.