Lùi xe máy trong hẻm hẹp là kỹ năng mà hầu hết người đi xe ở Hà Nội đều phải dùng nhiều lần mỗi tuần, từ lúc lăn xe ra khỏi nhà trọ có con hẻm nhỏ đến lúc đưa xe vào bãi giữ xe. Thao tác tưởng nhẹ nhàng này lại gây ra rất nhiều va quẹt tường, gãy gương và đổ xe, nhất là với người mới cầm tay lái hoặc mới chuyển sang một chiếc xe lạ. Dưới đây là phân tích từng bước để bạn lùi chắc tay, không trôi xe và giữ được thăng bằng trong không gian chật hẹp.
Vì sao lùi xe trong không gian chật dễ gặp sự cố
Khi xe đi tới, ánh mắt và tay lái cùng một hướng nên mọi điều chỉnh đều tự nhiên. Khi lùi, bạn phải quay đầu lại phía sau trong khi tay lái vẫn ở phía trước, dẫn đến phản ứng chậm và rẽ thừa. Bánh xe máy nhỏ vành, nhạy với mỗi cú vặn tay, nên chỉ cần nghiêng tay lái một chút phần sau xe đã quẹt tường.
Thêm nữa, hẻm thường có chướng ngại lỏng như xe đạp dựng lệch, chậu cây hay dây phơi ướt vắt ngang tầm nhìn. Đèn trong hẻm nhiều lúc không đủ sáng, gương chiếu hậu lại bị giới hạn góc phủ. Tất cả những yếu tố đó khiến một lần lùi bình thường trở thành bài toán cân đo trong vài giây.
Chuẩn bị trước khi lùi xe máy trong hẻm hẹp
Trước khi bắt đầu, hãy ngồi lên xe, giữ thẳng thân người và soi gương cả hai bên. Điều chỉnh gương sao cho bạn thấy được mép tường hai bên hẻm chứ không chỉ nhìn mãi xuống mặt đường. Nếu hẻm quá tối, bật đèn pha ngay cả khi là ban ngày để người đi bộ phía sau nhận ra xe đang chuyển động.
Tiếp theo, dọn dẹp những chướng ngại có thể di chuyển được và quan sát kỹ chiều dài đoạn phải lùi. Xác định sẵn một điểm dừng an toàn, ví dụ cạnh một khoảng trống hoặc trước cửa nhà, để bạn biết lúc nào kết thúc thao tác. Nếu có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi trong hẻm, hạ lời nhắc họ đứng yên vào một bên trước khi bạn cầm tay ga.
Kỹ thuật đạp đất và giữ thăng bằng khi lùi
Nguyên tắc cốt lõi của thao tác lùi là dùng chân làm trụ nâng thay vì để cả sức nặng dồn lên yên. Đặt cả hai bàn chân xuống đất theo hướng dọc thân xe, mũi chân hướng về phía sau là hướng xe sẽ đi. Khi xe bắt đầu chuyển động, hai chân bước ngắn theo nhịp đẩy, giữ mũi chân bám mặt đường để không bị trượt trên rêu hoặc gạch ướt.
Lực đi lùi chủ yếu đến từ đôi chân đẩy xe, không phải từ bánh sau. Nếu bạn vặn ga để lùi trong hẻm, xe sẽ lao nhanh hơn dự kiến và tay lái trở nên giật cục. Hãy để ga ở mức rất nhẹ, thậm chí tắt máy khi lùi đoạn ngắn, và dùng phanh sau điều tiết tốc độ. Thân người giữ thẳng, mắt nhìn qua vai về phía muốn đến, hai tay ôm tay lái lỏng nhưng chủ động.
Điều cần nhớ là khoảng cách từ người đến tường luôn nhỏ hơn khoảng cách từ yên xe đến tường, vì bạn ngồi lệch về một bên khi ngoái nhìn. Tính toán biên độ dựa trên vị trí vai và khuỷu tay của chính mình, đó là hai điểm thực sự quẹt trước tiên.
Điều chỉnh góc nghiêng xe theo độ rộng hẻm
Hẻm càng hẹp, xe càng cần giữ gần thẳng đứng. Nghiêng xe về phía nào thì phần gương và vai phía đó lại gần tường, nên chỉ nghiêng khi thực sự cần tránh vật cản. Giữ tay lái gần như thẳng, dùng động tác đẩy nhẹ hai bên để hiệu chỉnh hướng thay vì xoay sâu.
Nếu hẻm rộng hơn một chút, bạn có thể lùi theo hình chữ S nhẹ: đánh xe lệch trái một nhịp, rồi về phải ở đoạn kế tiếp, để bánh sau có không gian quét dọc theo lòng hẻm. Mỗi nhịp chỉ xoay tay lái một góc nhỏ rồi trả về, đừng giữ tay lái xoay liên tục vì phần sau xe sẽ quét mạnh vào tường.
Cách xoay xe trong hẻm nhỏ khi không còn chỗ lùi
Có những đầu hẻm quá ngắn để lùi tiếp, lúc đó cần xoay xe tại chỗ. Cách làm an toàn là dừng hẳn, giữ phanh, rồi dùng lực đôi chân nhấc nhẹ phần trước trong khi tay lái xoay về hướng trống. Với xe số, kéo côn hoặc để số mo để tay lái xoay tự do. Với xe ga, giữ phanh cho tới khi xe đứng chắc rồi mới xoay.
Phương án khác là đi tới lùi lại theo nhiều nhịp nhỏ: tiến đầu xe vào khoảng trống bên trái, lùi thẳng một nhịp, rồi tiến vào bên phải, cho tới khi xe nằm theo hướng mong muốn. Cách này chậm nhưng cực kỳ an toàn, đặc biệt khi hai bên là tường nhà và xe của hàng xóm.
Những lỗi thường gặp và cách khắc phục
Lỗi phổ biến đầu tiên là nhìn xuống bánh trước thay vì nhìn về hướng lùi. Khi mắt dán vào bánh, tay lái sẽ bị kéo theo và bạn mất cảm giác toàn cục của hẻm. Hãy luôn ngoái nhìn về đích, để phần ngoại vi của thị giác tự canh hai mép tường.
Lỗi thứ hai là kéo phanh gấp giữa chừng khi nghe tiếng động phía sau, khiến xe khựng lại và đổ ngang. Thay vào đó, hãy dừng bằng phanh sau trước rồi mới đặt hai chân trụ vững. Lỗi thứ ba là bỏ xe vào số rồi để côn tuột trong lúc lùi, làm xe trôi nhanh bất ngờ. Với xe số, cứ để mo khi lùi và vào số sau khi đã xoay xong.
Cuối cùng, nhiều người để gương gập lại cho gọn rồi quên mở ra khi ra đường. Mở gương không giúp gì nhiều trong lúc lùi hẹp nhưng lại cứu bạn ngay khi hòa vào dòng xe phía cuối hẻm.
Luyện tập để lùi chắc tay
Hãy dành một buổi cuối tuần tìm sân vắng, dựng hai hàng chai nước xếp cách nhau chừng một mét rưỡi rồi tập lùi trong hành lang đó. Bắt đầu với chiều rộng thoải mái, thu hẹp dần cho tới khi chỉ vừa xe. Tập cả lùi thẳng, lùi chữ S và xoay tại chỗ. Mười lăm phút mỗi ngày trong một tuần sẽ thay đổi hoàn toàn cảm giác tay lái của bạn.
Với người đi xe thuê, hãy dành hai phút làm quen chiếc xe trước khi ra hẻm: thử độ nặng của phanh sau, độ nhạy của ga và độ căng của tay lái. Kiểm tra gương, còi và đèn là bước nên có trong biên bản giao nhận xe để tránh tranh cãi sau này, bạn có thể tham khảo cách ghi chép đầy đủ khi nhận xe tại biên bản giao nhận xe. Một chiếc xe lạ luôn cần thao tác nhẹ hơn xe nhà.
Tổng kết
Lùi xe trong hẻm là bài tập về sự kiên nhẫn chứ không phải về tốc độ. Chuẩn bị quan sát, đạp đất làm trụ, giữ xe thẳng, dùng ga tối thiểu và dừng khi chưa tự tin là năm nguyên tắc giúp bạn tránh gần hết các va quẹt. Ghé chuyên mục kỹ năng lái cơ bản để đọc thêm các hướng dẫn thao tác khác, hoặc xem tổng thể các chủ đề hướng dẫn lái xe an toàn trong mục kỹ năng.