Việc tự chăm xe máy thuê khiến nhiều người lúng túng. Thuê ở Hà Nội đã hơn một tuần, sáng nào bạn cũng nghe máy nổ hơi khác hôm nhận, hoặc thấy lốp sau trông non hơn một chút. Xe không phải của mình nên người thì sợ làm sai mà không dám đụng vào gì, người thì cầm cờ lê tự xử lý cho xong. Cả hai cách đều có rủi ro. Bài này vạch một đường ranh rõ: phần bạn làm được trong khoảng mười phút mà không cần đồ nghề, và phần phải để thợ hoặc cửa hàng cho thuê quyết định.
Đường ranh dễ nhớ: nhìn, sờ, lau, bơm thì được; mở, siết, thay thì không
Có một nguyên tắc đủ ngắn để nhớ ngay khi đang đứng ở bãi xe. Việc nào chỉ cần mắt, tay và lực nhẹ thì bạn tự làm. Việc nào phải mở một bộ phận ra, hoặc đụng tới phanh, truyền động, hệ thống điện thì dừng lại và báo.
Lý do không nằm ở chuyện bạn vụng về. Xe thuê qua tay nhiều người, cửa hàng cần biết đúng tình trạng từng chiếc. Con ốc bạn siết thử, đoạn dây bạn nối tạm đều có thể che mất nguyên nhân thật và làm thợ đánh giá sai.
Vì thế, tự chăm xe máy thuê nghĩa là quan sát kỹ, giữ xe sạch gọn và báo sớm. Phần chữa trị thuộc về thợ.
Kiểm tra xe máy 10 phút: một vòng quanh xe mỗi sáng
Chọn giờ cố định, ví dụ sáng trước khi đi làm, lúc xe còn nguội và đứng trên nền phẳng. Đi một vòng từ trước ra sau theo thứ tự dưới đây, không cần dụng cụ.
-
Lốp: nhìn dáng hai lốp so với hôm qua, tìm chỗ phồng, vết nứt, đinh hoặc mảnh sỏi găm vào. Ấn nhẹ bằng ngón tay, lốp non thường lún rõ hơn.
-
Phanh: bóp tay phanh trước, đạp thử phanh sau khi xe đang dựng. Nếu cảm giác mềm hơn hôm qua, hành trình dài hơn hoặc có tiếng rít, hãy ghi nhớ để báo, chưa cần làm gì thêm.
-
Đèn và còi: bật đèn pha, đèn hậu, xi nhan hai bên, bóp phanh để xem đèn phanh, rồi bấm còi một tiếng.
-
Tay lái, tay ga, gương: xoay lái hết hai phía xem có vướng không, tay ga trả về êm, gương không lỏng.
-
Nền dưới xe: nhìn chỗ xe đỗ qua đêm. Vết loang dầu hay nước mới xuất hiện là thông tin đáng chụp lại.
-
Đồng hồ: bật khóa điện, xem đèn báo nào sáng bất thường và lượng xăng còn lại.
Cả vòng này thường chỉ mất vài phút. Phần còn lại của mười phút dành cho bơm lốp hoặc lau chùi khi cần. Mức nhớt máy thì tùy dòng xe, hãy nhờ cửa hàng chỉ cách xem đúng chỗ thay vì tự mò.
Việc nên tự làm khi thuê xe máy: bơm lốp, lau chùi, giữ xe gọn
Bơm lốp khi thấy non
Lốp non làm tay lái nặng, xe đầm kém và mòn lốp không đều. Cách làm đơn giản nhất là ghé tiệm vá xe ven đường hoặc trạm bơm, nhờ bơm đến mức ghi trên tem hoặc sách hướng dẫn của dòng xe thay vì bơm theo cảm giác căng cho yên tâm. Nên bơm khi lốp còn nguội và nhớ vặn lại nắp van sau khi bơm. Nếu muốn làm từng bước, bạn có thể xem cách kiểm tra áp suất lốp xe máy trước khi đi bơm.
Lau chùi đúng chỗ
Khăn ẩm lau yên, tay lái, gương và đèn biển số là đủ cho phần lớn các ngày. Bụi bám lên đèn hậu hay biển số làm người sau khó nhìn thấy bạn, nhất là buổi tối trên những đoạn đê ven sông Hồng ít ánh đèn. Nếu muốn rửa cả xe sau những hôm mưa bùn, hãy đọc khi nào nên rửa xe thuê và rửa thế nào trước, và tránh xịt nước mạnh vào ổ khóa, khu vực điện hay ống xả.
Giữ xe gọn khi đỗ
Đỗ chỗ nền phẳng, tránh để yên xe phơi dưới nắng gắt cả buổi chiều. Ở ngõ nhỏ khu phố cổ Hoàn Kiếm, nơi xe hay bị đẩy qua đẩy lại, hãy dựng xe sát vào một bên và quay tay lái cho khó bị va. Thói quen này tốn chừng nửa phút, mà tránh được khá nhiều vết xước và gương gãy.
Tự sửa xe máy thuê được không? Những việc nên để thợ
Câu trả lời ngắn là không nên, và với xe thuê thì càng không. Những việc dưới đây trông gọn nhưng đều nên để thợ hoặc cửa hàng quyết định:
-
Phanh: chỉnh, thay má hoặc bố, châm dầu. Đây là hệ thống an toàn trực tiếp, làm sai thì hậu quả xảy ra đúng lúc bạn cần phanh nhất. Bạn chỉ nên quan sát theo hướng dẫn trong bài kiểm tra phanh đĩa và phanh bố.
-
Truyền động: xích, nhông, dây curoa, bi nồi. Siết, chỉnh hay thay đều cần đồ nghề và kinh nghiệm; tùy dòng xe, hãy xem sách hướng dẫn hoặc hỏi thợ.
-
Hệ thống điện: bóng đèn cháy, cầu chì, dây điện, ắc quy, nhất là với xe điện. Đừng nối tạm dây hay tháo cực ắc quy.
-
Nhớt và máy: xả, châm thêm hoặc đổi loại nhớt. Nhớt sai loại hay đổ quá nhiều đều có thể gây hại cho máy.
-
Tháo ốp, siết ốc: tháo ốp nhựa để nhìn vào bên trong, hoặc siết lại con ốc bạn thấy lỏng. Thấy ốc lỏng thì chụp ảnh và báo.
-
Vá lốp, tháo bánh: nhờ tiệm vá có nghề, không tự tháo bánh ra làm.
Khi xe có dấu hiệu lạ: dừng, ghi lại, báo trước khi xử lý
Một số dấu hiệu nên dừng xe ở chỗ an toàn thay vì chạy tiếp cho tới nhà: phanh mềm hoặc lún sâu bất thường, tiếng kim loại kêu rít khi quay bánh, mùi khét hoặc khói, tay lái rung giật mạnh, lốp xẹp nhanh, xe chết máy liên tục.
Hình dung bạn đang chạy trên đoạn đê ven sông Hồng, gió ngang, thì phanh sau bắt đầu rít. Cách xử lý hợp lý là giảm tốc từ từ, tấp vào chỗ rộng, tắt máy và không thử đi tiếp để xem sao. Sau đó chụp ảnh hoặc quay vài giây tiếng kêu, ghi giờ và vị trí, rồi nhắn cho cửa hàng cho thuê trước khi nhờ bất kỳ ai khác đụng vào xe.
Việc ai đưa xe đi kiểm tra, sửa ở đâu và chi phí ra sao là điều bạn nên hỏi và xác nhận trước với cửa hàng, đừng tự đoán. Nếu thuê ở Nguyễn Tú, bạn có thể gọi 0942 467 674 trong khung 09:00–21:00 để hỏi trước khi làm bất cứ việc gì ngoài kiểm tra và lau chùi.
Nhịp tự chăm xe máy thuê khi thuê dài ngày
Thuê dài ngày dễ rơi vào hai thái cực: tuần đầu soi từng chi tiết, sang tuần thứ ba thì không nhìn xe nữa. Một nhịp đều và nhẹ hiệu quả hơn nhiều.
-
Mỗi ngày, hai đến ba phút: nhìn lốp, thử phanh, bật đèn, liếc nền dưới xe.
-
Mỗi tuần, khoảng mười phút: làm đủ vòng kiểm tra ở trên, bơm lốp nếu non, lau sạch đèn biển số và gương, chụp một tấm ảnh toàn xe để lấy mốc so sánh.
-
Khi có điều lạ: dừng, ghi lại, báo cửa hàng, chưa tự xử lý.
Tối nay, trước khi dắt xe vào bãi, hãy đi thử một vòng ba phút và chụp ảnh tình trạng xe. Từ mai bạn sẽ có mốc để so sánh. Muốn đọc thêm, hãy xem mục bảo dưỡng xe máy hoặc chuyên mục xe máy.