Bạn gạt cần để rẽ vào ngõ và nghe tiếng tích tắc dồn dập như đồng hồ chạy nhanh gấp đôi. Hoặc tệ hơn, đèn sáng đứng, thậm chí tắt ngúm. Khi xi nhan xe máy chớp nhanh hơn bình thường hay không chớp, xe đang báo một lỗi nhỏ trong mạch đèn, và phần lớn có thể khoanh vùng bằng mắt và tai trong vài phút. Bài này đi từ dễ đến khó: bóng đèn trước, tiếp xúc sau, rơ le cuối cùng, rồi tới lúc nên dừng lại và báo cửa hàng.
Xi nhan xe máy chớp nhanh: nhịp bình thường và các kiểu lệch nhịp
Mỗi dòng xe có một nhịp chớp riêng, đều đặn, nghe quen tai. Lúc nhận xe thuê, hãy bật thử từng bên một lần để nghe nhịp chuẩn, sau này lệch là nhận ra ngay.
Những kiểu bất thường hay gặp: chớp nhanh dồn dập, sáng đứng không tắt, chớp lúc được lúc không, một bên ổn bên kia lỗi, hoặc gạt cần mà không phản ứng gì. Mỗi kiểu trỏ về một hướng khác nhau, nên đừng vội kết luận “hỏng rơ le”. Tùy dòng xe, tiếng tích có thể rõ hoặc êm, vì vậy hãy nhìn thêm đèn báo trên bảng đồng hồ, nó chớp cùng nhịp với xi nhan.
Bóng xi nhan bị cháy: lý do phổ biến nhất khiến chớp nhanh
Mạch xi nhan được tính theo tải của các bóng cùng bên. Khi một bóng đứt tim, tải giảm đi, và với loại rơ le thông dụng, nhịp chớp thường nhanh lên rõ rệt. Vì thế bóng xi nhan bị cháy là thủ phạm đầu tiên cần nghĩ tới khi đèn “chớp gấp”.
Cách xác nhận khá đơn giản: đỗ xe chỗ an toàn, bật khóa điện, gạt xi nhan trái rồi nhìn lần lượt đèn trước, đèn sau và đèn báo trên đồng hồ. Đèn nào không sáng hoặc yếu hơn hẳn thì nghi ngờ nó trước. Làm tương tự với bên phải.
Bóng lắp sai loại so với thiết kế của xe, hoặc cụm đèn từng bị độ, cũng làm lệch nhịp dù bóng chưa cháy. Với xe thuê, bạn không nên tự mua bóng về thay, hãy để cửa hàng hoặc thợ chọn đúng loại.
Mùa nồm ở Hà Nội cũng là thủ phạm quen thuộc. Hơi ẩm và những trận mưa dầm khiến nước lọt vào đui đèn, kim loại gỉ, bóng vừa tiếp xúc kém vừa nhanh hỏng. Nếu xi nhan lỗi ngay sau khi rửa xe, hãy nhớ chi tiết đó. Bài về rửa xe thuê ở trạm rửa nên hay không có nhắc những chỗ không nên xịt nước mạnh, trong đó có cụm đèn.
Xi nhan không chớp: tiếp xúc kém, cầu chì hay công tắc
Nếu cả hai bên đều không chớp, bóng cháy không còn là nghi phạm hàng đầu, vì hiếm khi hai bên hỏng cùng lúc. Lúc này hãy nghĩ tới đường điện chung.
Tiếp xúc kém. Giắc lỏng sau thời gian rung xóc, đầu dây oxy hóa hoặc nước làm gỉ điểm nối khiến dòng điện lúc thông lúc đứt. Dấu hiệu điển hình là đèn chập chờn, đi qua đoạn đường nhiều ổ gà ven đê thì mất, xe êm lại sáng. Gạt cần qua lại vài lần thấy đèn trở lại cũng đừng vội coi là khỏi, vì chỗ tiếp xúc kém hay tái phát đúng lúc bạn cần xi nhan nhất.
Cầu chì. Đây là bộ phận bảo vệ mạch điện. Cầu chì đứt thì cả nhánh mất điện, đèn không sáng chút nào. Nếu thay cầu chì mà nó lại đứt tiếp, mạch có thể đang chập, hãy dừng ở đó và nhờ thợ.
Công tắc và nguồn điện. Cần gạt dùng lâu bị mòn tiếp điểm, cảm giác gạt không còn dứt khoát. Ắc quy yếu hay dây tiếp mát lỏng làm nhịp chớp chậm, mờ, thất thường. Xe nằm lâu không chạy dễ gặp tình trạng này, và bài kiểm tra trước khi nổ máy khi xe để lâu gợi ý những thứ nên nhìn qua trước khi lên đường.
Rơ le xi nhan xe máy làm gì và khi nào mới nghi ngờ nó
Rơ le là linh kiện nhỏ cấp điện ngắt quãng cho đèn, tạo ra nhịp tích tắc bạn nghe thấy. Có loại cơ khí dùng lá kim loại và loại điện tử, cả hai đều có thể xuống cấp theo thời gian. Vị trí lắp tùy dòng xe, thường nằm sau ốp hoặc trong hộp điện, nên hãy xem sách hướng dẫn hoặc hỏi thợ chứ đừng tự mò.
Bạn nên nghĩ tới rơ le khi các bóng đều sáng bình thường mà nhịp vẫn quá nhanh, quá chậm hoặc đèn sáng đứng, hay khi nhịp thay đổi thất thường dù đã loại trừ bóng, giắc nối và cầu chì. Rơ le ít gặp lỗi hơn bóng và giắc nối, nên hãy để nó là bước cuối cùng.
Kiểm tra xi nhan theo thứ tự trong ba phút, không cần dụng cụ
Đừng thử ngẫu nhiên. Đi theo thứ tự này sẽ nhanh và an toàn hơn:
- Bật khóa điện, gạt từng bên. Quan sát đèn trước, đèn sau và đèn báo trên đồng hồ.
- So sánh hai bên. Chỉ một bên lỗi với một đèn tắt thì nghiêng về bóng hoặc đui đèn. Cả hai bên cùng lỗi thì nghiêng về cầu chì, công tắc, nguồn hoặc rơ le.
- Nhìn kính đèn. Có nước đọng, ố mờ, nứt vỡ hay không. Chỉ quan sát, không tháo.
- Thử lúc nổ máy và lúc tắt máy. Nhịp khác nhau rõ rệt giữa hai trạng thái thì nguồn điện đáng nghi.
- Chạm nhẹ vào vỏ cụm đèn khi đèn đang chớp. Đèn nhấp nháy theo tay chạm thì nhiều khả năng tiếp xúc kém. Không bẻ, không kéo dây.
- Ghi lại. Lỗi từ lúc nào, sau rửa xe, sau mưa hay sau đoạn xóc. Quay video ngắn có tiếng tích sẽ giúp thợ hình dung nhanh.
Thường đến bước ba hoặc bốn là đã có hướng. Việc tháo ốp, kéo giắc, thay bóng hay đổi rơ le thuộc về thợ, nhất là với xe thuê.
Khi nào dừng xe và báo cửa hàng về xi nhan lỗi
Xi nhan hỏng một bên giữa dòng xe Hà Nội rất dễ gây hiểu nhầm. Bạn rẽ phải ở ngã tư giờ tan tầm mà đèn bên phải không sáng, người đi sau chỉ thấy xe giảm tốc không lý do. Vì vậy hãy ưu tiên:
- Tấp vào lề an toàn nếu đèn không chớp, hoặc đi chậm đoạn ngắn về điểm sửa nếu buộc phải di chuyển.
- Bật xi nhan sớm hơn thường lệ nếu đèn còn chập chờn, kèm hiệu tay rõ ràng.
- Dừng hẳn, tắt máy, rời xa xe nếu ngửi thấy mùi khét, thấy dây điện nóng hoặc có khói.
- Dừng và gọi ngay nếu lỗi đi kèm đèn phanh không sáng hoặc tay phanh mềm bất thường, vì nhiều lỗi nhỏ cùng lúc là lý do để kiểm tra kỹ hơn.
Với xe thuê, hãy báo cửa hàng trước khi tự xử lý, đừng tự mua bóng hay nhờ thợ lạ tháo lắp rồi mới nói. Nếu bạn thuê ở Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên), gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00 và mô tả lỗi theo những gì đã ghi ở bước sáu. Chi phí sửa và xe thay thế là điều cần xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Thói quen đáng giữ nhất là bật thử hai bên xi nhan trước mỗi chuyến đi. Muốn đọc thêm về các dấu hiệu lạ ở bộ phận khác, bạn có thể xem các bài bảo dưỡng xe máy trong chuyên mục xe máy.