Tập phanh xe máy dừng đúng điểm là bài tập tôi luôn khuyên người mới lái, hoặc người lâu không cầm lái, làm trước khi đưa chiếc xe vừa thuê ra phố đông Hà Nội. Chỉ cần một bãi trống, vài chiếc cốc nhựa và chừng nửa tiếng, bạn sẽ biết chiếc xe trong tay cần bao xa để dừng ở từng tốc độ.
Vì sao cần tập phanh xe máy dừng đúng điểm
Ai mới đi xe cũng biết bóp phanh thì xe dừng. Cái thiếu là cảm giác xe sẽ dừng ở đâu. Người mới hay đoán sai theo hai hướng: phanh quá sớm khiến xe sau phải né, hoặc phanh quá muộn rồi bóp giật, xe trượt qua vạch dừng ở ngã tư.
Mỗi chiếc xe lại cho cảm giác phanh khác nhau. Chiếc Wave nhẹ, phanh sau bằng chân, dừng khác hẳn chiếc Air Blade nặng hơn với hai tay phanh. Xe thuê mới nhận thì độ rơ tay phanh, má phanh và lốp đều còn lạ tay.
Quãng dừng cũng không tăng đều theo tốc độ. Tốc độ gấp đôi thì quãng phanh dài ra khoảng gấp bốn, chưa tính đoạn xe trôi trong lúc bạn kịp phản ứng. Ở chừng 30 km/h, mỗi giây xe đi hơn 8 m. Phải tự thấy trên bãi tập mới nhớ lâu.
Chọn bãi trống và dựng vạch dừng
Chỗ tập phải vắng, phẳng, khô và bạn được phép dùng. Ở Hà Nội, đường nội bộ trong các khu đô thị mới phía Long Biên, Gia Lâm hay Tây Hồ thường rộng và ít xe vào sáng sớm, nhưng vẫn cần hỏi bảo vệ hoặc ban quản lý trước. Không tập trên đường đang có xe chạy hay ở sân có trẻ con chơi.
Đi bộ dọc làn tập một lượt, tránh vệt cát, sỏi, dầu, lá ướt và nắp cống.
Dựng làn tập như sau:
- Chọn một đoạn thẳng dài ít nhất khoảng 40 m: đầu làn lấy đà, giữa làn bắt đầu phanh, cuối làn là vùng trống dự phòng.
- Đặt một chiếc cốc nhựa làm mốc bắt đầu phanh. Chỉ dùng vật mềm và nhẹ, không dùng gạch, đá hay chai thủy tinh.
- Kẻ vạch dừng bằng phấn hoặc đặt một chiếc dép cũ nằm ngang làn. Đây là chỗ bánh trước phải dừng.
Đội mũ bảo hiểm cài quai, đi giày kín mũi, mặc quần dài.
Kiểm tra phanh của xe thuê trước lượt đầu
Dắt xe đi bộ vài mét rồi bóp thử từng phanh. Tay phanh nên có chút độ rơ rồi cứng lại, không bóp sát tay nắm. Nghe tiếng rít kim loại, tay phanh lỏng bất thường hoặc phanh chân đạp sâu mà xe vẫn trôi thì đừng tập, báo ngay cho cửa hàng.
- Xe ga như Vision, Air Blade, Click, Mio: tay phải là phanh trước, tay trái là phanh sau. Nhiều đời xe có phanh kết hợp, một số bản có ABS; hỏi cửa hàng lúc nhận xe để biết chính xác.
- Xe số như Wave: tay phải là phanh trước, bàn đạp dưới chân phải là phanh sau.
Bài 1: dừng đúng vạch ở tốc độ đi bộ
Bắt đầu thật chậm, cỡ người đi bộ nhanh. Mục tiêu lúc này là dừng đúng chỗ, chưa phải dừng nhanh.
- Lấy đà, giữ xe thẳng, mắt nhìn vạch dừng và khoảng trống phía sau, không cúi nhìn bánh trước.
- Tới mốc bắt đầu phanh thì nhả ga hết, bóp nhẹ cả hai phanh cùng lúc.
- Nắn lực phanh để bánh trước dừng đúng trên vạch. Xe đứng hẳn rồi mới đặt chân trái xuống.
- Xem bánh trước dừng lệch vạch bao nhiêu bước chân rồi quay lại làm lượt kế tiếp.
Làm khoảng mười lượt, đến khi bánh trước dừng trong phạm vi một gang tay quanh vạch. Nhiều người phát hiện mình nhả ga muộn, tay còn vặn ga khi đã bóp phanh. Lúc bóp, hạ cổ tay phải xuống để tay ga trả về hết.
Bài 2: tăng dần tốc độ và ghi nhớ quãng dừng
Nâng tốc độ từng nấc nhỏ: khoảng 15 km/h, rồi 20 km/h, rồi 30 km/h. Lúc đầu giữ nguyên mốc bắt đầu phanh, bạn sẽ thấy xe trượt quá vạch mỗi lúc một xa. Sau đó lùi mốc ra sau cho đến khi xe lại dừng đúng vạch ở tốc độ mới.
Đừng nhảy hai nấc một lúc. Trong bãi, 30 km/h là đủ cho mục đích tập.
Ghi lại quãng dừng của chiếc xe đang thuê
Sau mỗi nấc, ghi vào điện thoại ba thứ: tốc độ trên đồng hồ, số bước chân từ mốc phanh đến chỗ xe đứng lại, và cảm giác ở tay phanh. Ví dụ: “20 km/h, khoảng tám bước chân, phanh trước ăn sâu”. Mỗi nấc làm ba lượt, lấy lượt dài nhất làm con số của mình, vì ngoài phố bạn sẽ không phanh đẹp như trên bãi.
Con số này thuộc về đúng chiếc xe, đúng bộ lốp và đúng đôi tay của bạn hôm đó. Đổi xe, chở thêm người hay gặp trời mưa thì phải ước lượng dài hơn.
Phối hợp hai phanh: phanh trước gánh chính, phanh sau giữ xe đầm
Khi phanh, trọng lượng dồn về phía trước nên bánh trước chịu được lực phanh lớn hơn. Trên đường khô, phanh trước làm phần lớn việc dừng xe. Phanh sau giúp xe thẳng và đầm, nhưng bóp mạnh quá thì bánh sau dễ khóa, đuôi xe lắc.
Thử ba kiểu ở cùng một tốc độ để tự cảm nhận:
- Chỉ phanh sau: quãng dừng dài rõ rệt, đúng thói quen của người sợ phanh trước.
- Chỉ phanh trước, bóp từ từ: dừng ngắn hơn nhiều nhưng đầu xe chúi, phải giữ tay lái chắc.
- Cả hai phanh, nhịp đầu nhẹ rồi siết dần: dừng ngắn và ổn định nhất.
Bóp theo kiểu siết chứ không giật: nhịp đầu ăn hết độ rơ, sau đó tăng lực đều. Thấy đuôi xe nhẹ đi thì nới bớt phanh sau. Xe có phanh kết hợp thì bóp tay trái đã kéo theo một phần bánh trước, nhưng muốn dừng ngắn vẫn cần thêm tay phải. Xe có ABS thì cứ siết đều, không nhấp nhả.
Muốn luyện phản xạ cho tình huống bất ngờ, đọc thêm bài phanh gấp khi có người băng ngang. Lỡ khóa bánh sau thì xem bài xe máy bị trượt bánh sau khi phanh.
Lỗi hay gặp khi luyện phanh ở bãi trống
- Nhìn xuống vạch: xe chòng chành ở cuối quãng dừng. Nhìn vạch khi còn xa, đến gần thì nhìn thẳng phía trước.
- Đánh lái lúc đang phanh: xe phải thẳng cho tới khi đứng hẳn, lệch lái khi phanh mạnh làm lốp mất bớt độ bám.
- Tập quá lâu: sau hai mươi đến ba mươi phút, tay mỏi và phản xạ chậm đi. Nghỉ rồi mới tập tiếp.
Mang quãng dừng đã đo ra phố Hà Nội
Giả sử ở 30 km/h bạn cần chừng mười bước chân để dừng hẳn. Khi chạy sau xe buýt trên phố Nguyễn Văn Cừ, khoảng cách phải dài hơn thế, cộng thêm đoạn xe đi trong lúc bạn phản ứng. Đường đông quá không giữ được khoảng ấy thì giảm tốc độ.
Ở các ngã tư có đèn tại Hoàn Kiếm hay Ba Đình, tập thói quen tính mốc phanh từ xa: đèn xanh đếm ngược còn vài giây thì nhả ga, rà phanh sớm thay vì cố vượt rồi bóp gấp sát vạch. Cách chọn tốc độ theo tầm nhìn có trong bài dừng được trong tầm mắt khi đi xe máy.
Nhận xe ở cửa hàng tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, bạn có thể nói trước mình là người mới để được chỉ rõ loại phanh trên xe. Trong lúc tập mà thấy phanh có dấu hiệu lạ, gọi 0942 467 674 trong giờ mở cửa từ 09:00 đến 21:00.
Dừng đúng vạch đều tay rồi thì chuyển sang bài tập chạy hình số 8, và xem thêm các bài nền tảng ở mục kỹ năng lái cơ bản cùng chuyên mục kỹ năng.