Tập chạy hình số 8 là bài tập đơn giản mà người mới đi xe máy nên làm trước khi ra những con phố đông như Xã Đàn, Nguyễn Trãi hay khu phố cổ Hoàn Kiếm. Bạn chỉ cần một bãi trống, hai điểm mốc và chừng nửa giờ. Vòng số 8 buộc bạn đổi hướng liên tục từ trái sang phải ở tốc độ chậm, đúng thứ mà đường đông Hà Nội đòi hỏi: giữ xe thăng bằng khi gần như đứng yên, nhìn về nơi mình muốn đi và điều khiển ga thật nhỏ. Bài này hướng dẫn cách chuẩn bị, các bước tập và những lỗi hay gặp.
Vì sao nên tập chạy hình số 8
Đi thẳng thì ai cũng làm được sau vài phút. Cái khó với người mới là lúc phải đi chậm và rẽ cùng lúc: quay đầu trong ngõ, nhích giữa dòng xe kẹt, rẽ vào cổng bãi gửi xe. Khi đó xe dễ đổ về một phía, chân cứ phải chống xuống đất, tay ga giật cục.
Hình số 8 gồm hai vòng tròn ngược chiều nối nhau. Mỗi lần qua điểm giao giữa hai vòng, bạn phải dựng xe thẳng, chuyển trọng tâm sang phía kia và nghiêng nhẹ về hướng mới. Lặp lại vài chục lần, cơ thể học được cách phối hợp ga, phanh và tay lái mà không cần nghĩ.
Bài tập này nối tiếp các bài khởi hành, lên số và dừng xe trong bài tập đi xe số với Honda Wave thuê ở bãi rộng. Ở đó là làm quen xe; ở đây là luyện kiểm soát ở tốc độ chậm khi bạn đã biết khởi hành và dừng xe, dù đi xe ga hay xe số.
Chọn chỗ tập và đánh dấu mốc an toàn
Chỗ tập phải vắng, phẳng và bạn được phép dùng. Có thể là sân trống của khu tập thể vào giờ ít người, bãi đỗ xe rộng ngoài giờ sau khi đã hỏi bảo vệ hay người quản lý, hoặc khu đất trống mà chủ đã đồng ý. Ở Hà Nội, các khu đô thị mới phía Long Biên, Gia Lâm hay Tây Hồ thường có sân và đường nội bộ rộng, nhưng vẫn phải hỏi ban quản lý trước. Không tập trên đường giao thông, trên lối đi công viên hay ở sân đang có trẻ con chơi.
Mặt bãi nên là bê tông hoặc nhựa khô, không sỏi, không cát, không vệt dầu hay vũng nước. Chỉ một vệt cát nhỏ đúng chỗ bạn nghiêng xe là đủ làm trượt bánh.
Về mốc đánh dấu:
- Dùng vật mềm và nhẹ: chai nhựa rỗng, cốc nhựa, chiếc dép cũ, nón lá úp xuống, hoặc vạch phấn trên mặt đất.
- Không dùng gạch, đá, cọc sắt hay chai thủy tinh. Bánh xe hoặc chân chạm phải vật cứng có thể làm ngã xe và gây thương tích.
- Lúc đầu đặt hai mốc cách nhau chừng bốn, năm thân xe. Khi đã quen thì rút dần khoảng cách lại.
Đội mũ bảo hiểm cài quai, đi giày kín mũi và mặc quần dài. Tập chậm trong bãi nhưng nếu đổ xe vẫn có thể trầy chân.
Ánh mắt: nhìn về nơi muốn đến
Đây là phần quan trọng nhất khi tập chạy hình số 8, cũng là phần người mới hay làm sai nhất. Xe đi về nơi mắt bạn nhìn. Cúi xuống nhìn bánh trước hoặc nhìn chằm chằm vào mốc thì xe sẽ lao về phía mốc hoặc chòng chành vì thiếu điểm tham chiếu.
Cách làm đúng:
- Khi bắt đầu vòng quanh một mốc, quay cả đầu, không chỉ đảo mắt, nhìn về phía cuối vòng cua, nơi xe sẽ tới sau nửa vòng.
- Khi gần hết vòng thứ nhất, chuyển ánh mắt sang mốc thứ hai trước cả lúc xe bắt đầu đổi hướng.
- Giữ cằm ngang, nhìn xa. Có đường chân trời làm mốc, cơ thể giữ thăng bằng dễ hơn nhiều.
Một mẹo nhỏ là nhờ người đi cùng đứng ở rìa bãi, ngoài vùng tập, rồi mỗi lần quay vòng cố nhìn về phía người đó. Thói quen nhìn xa này cũng chính là thứ giúp bạn không loạng choạng khi nhích trong kẹt xe, được nói kỹ trong bài chạy chậm mà không loạng choạng.
Ga nhỏ và rà phanh sau: giữ xe đầm ở tốc độ chậm
Ở tốc độ chậm, xe máy dễ đổ vì lực tự cân bằng của bánh xe giảm đi. Cách giữ ổn định là để bánh sau luôn có lực kéo nhẹ, đồng thời rà phanh sau để ghìm tốc độ.
Với xe ga: giữ ga nhỏ và đều, vừa đủ để xe có lực kéo. Đồng thời bóp nhẹ tay phanh trái, là phanh sau trên đa số xe ga. Nếu xe có hệ thống phanh kết hợp, tay trái sẽ tác động cả bánh trước, nên càng phải bóp thật nhẹ. Ga kéo, phanh ghìm, xe chạy chậm mà vẫn đầm. Muốn chậm hơn thì bóp phanh sau thêm một chút, không cần nhả hẳn ga. Nếu chưa vào ga mượt, xem lại bài vào ga và trả ga mượt cho người mới.
Với xe số: đi ở số 1, giữ ga thấp, dùng phanh chân sau thật nhẹ để giảm tốc thay vì nhả ga đột ngột. Xe số ở số 1 khi nhả ga sẽ ghìm lại khá mạnh, nên giữ một chút ga thường làm vòng cua mượt hơn.
Tránh bóp phanh trước khi xe đang nghiêng ở tốc độ chậm. Lúc bánh trước đang đánh lái, phanh trước làm xe đổ ngay vào phía trong vòng. Thấy mất kiểm soát, hãy dựng xe thẳng lên trước rồi mới phanh, và để chân chống xuống khi xe đã gần dừng.
Các bước tập chạy hình số 8
Tập theo từng chặng, đừng nóng vội:
- Vòng tròn đơn. Chạy vòng rộng quanh mốc thứ nhất theo chiều kim đồng hồ năm, sáu lượt, rồi đổi chiều. Phần lớn người mới thấy một bên dễ hơn bên kia; bên khó thì tập nhiều hơn.
- Nối thành số 8 rộng. Vòng quanh mốc một, tới điểm giữa thì dựng xe thẳng, đổi hướng sang vòng quanh mốc hai. Giữ vòng rộng, tốc độ cỡ người đi bộ nhanh.
- Thu hẹp vòng. Khi đã đi mười vòng liền không chống chân, rút khoảng cách hai mốc lại. Vòng nhỏ hơn buộc bạn nghiêng nhiều hơn và đi chậm hơn.
- Đi chậm dần. Mục tiêu cuối là chạy số 8 ở tốc độ chậm nhất có thể mà không chống chân, ga nhỏ, phanh sau rà đều.
Mỗi buổi chừng hai mươi đến ba mươi phút là đủ. Tập lâu dễ mỏi tay và mất tập trung. Nghỉ giữa các lượt, uống nước rồi tập tiếp.
Lỗi hay gặp và cách sửa
- Chống chân liên tục: thường do đi quá chậm mà không có ga kéo. Thêm một chút ga, giữ phanh sau nhẹ.
- Vòng bị méo, xe trôi ra ngoài: do nhìn vào mốc thay vì nhìn qua khúc cua. Quay đầu nhìn sớm hơn.
- Xe giật cục khi đổi hướng: do nhả ga rồi vặn ga đột ngột. Giữ ga ổn định, chỉ dùng phanh sau để điều chỉnh tốc độ.
- Người cứng đơ, vai gồng: thả lỏng khuỷu tay, ngồi thẳng lưng, để xe nghiêng dưới người. Hai đầu gối kẹp nhẹ thân xe giúp xe ổn định hơn.
- Sợ nghiêng xe: bắt đầu bằng vòng thật rộng. Độ nghiêng sẽ tự đến khi bạn tin vào xe.
Khi nào nên ra đường
Khi bạn chạy được hình số 8 nhỏ, đổi chiều mượt và không chống chân trong vài phút liền, bạn đã có nền tảng kiểm soát xe ở tốc độ chậm. Bước tiếp theo là đường nội bộ ít xe, rồi phố vắng vào giờ thấp điểm, sau cùng mới tới các phố đông. Lộ trình này được nói kỹ trong bài lộ trình luyện xe cho người mới ở Hà Nội.
Nếu bạn thuê xe ở tiệm tại Long Biên để tập, hãy nói trước mình là người mới để được chọn xe nhẹ, dễ điều khiển và được chỉ các nút cơ bản. Xem thêm các bài nền tảng ở mục kỹ năng lái cơ bản và chuyên mục kỹ năng.