Sáng chạy lên Sóc Sơn trời còn hửng nắng, chiều một trận mưa rào là con đường quanh hồ Đồng Quan đã khác hẳn. Đường đất đỏ trơn sau mưa không trông giống đường trơn: mặt nhựa vẫn thấy rõ, chỉ phủ một lớp bùn mỏng màu gạch, vậy mà bánh xe bám còn kém hơn lúc đi qua vũng nước. Bài này giải thích vì sao, và cách đi xe máy qua những đoạn như vậy khi dã ngoại, cắm trại ở vùng đồi ngoại thành Hà Nội.
Vì sao đường đất đỏ trơn sau mưa hơn bạn nghĩ
Đất đỏ vùng đồi có hạt rất mịn, nhiều sét. Ngày khô, nó thành lớp bụi mỏng bám trên mặt nhựa và bê tông. Gặp nước, lớp bụi ấy thành một màng hồ dẻo nằm giữa gai lốp và mặt đường, giống như bôi một lớp xà phòng.
Ba điều khiến người đi xe máy dễ chủ quan:
- Lớp mỏng nguy hiểm hơn lớp dày. Bùn dày nhìn thấy để tránh; lớp mỏng chỉ hơi bóng, trông như đường ướt bình thường.
- Mưa nhỏ, mưa đầu cơn trơn nhất. Lượng nước chỉ đủ làm nhão lớp đất chứ chưa đủ rửa trôi.
- Gai lốp bị bùn lèn kín. Đi một đoạn trong bùn, lốp gần như thành lốp trơn, kể cả khi đã ra tới mặt đường sạch.
Hiện tượng này giống mặt đường phủ bụi đất ở nội thành, chỉ là ở vùng đồi nặng hơn nhiều; xem thêm bài đường phủ bụi đất sau mưa và lý do cơn mưa đầu mùa làm mặt đường trơn nhất.
Những đoạn hay gặp ở Sóc Sơn và Ba Vì
Đường đồi Sóc Sơn trơn khi mưa
Quanh hồ Đồng Quan, đường vào Đền Sóc hay đường làng gần hồ Hàm Lợn, nhiều đoạn nhựa hoặc bê tông chạy giữa đồi đất. Chỗ nào có lối rẽ đất ra đường chính, chỗ đó thường có vệt bánh xe kéo đất đỏ ra mặt đường. Đường đồi lượn sóng còn có cái khó riêng: lên tới đỉnh dốc mới thấy lớp bùn ở dốc bên kia.
Đất đỏ Ba Vì khi đi xe máy
Đường lên Tản Lĩnh, quanh hồ Suối Hai, đường vào Khoang Xanh hay đường lên Vườn quốc gia Ba Vì có dốc, cua và ta luy đất hai bên. Sau mưa, đất từ ta luy chảy xuống phủ mặt đường, thường lẫn cả sỏi và lá cây, nhất là ở phía trong các khúc cua. Lối vào nhiều điểm cắm trại ven hồ chỉ là đường đất nện.
Cách đi xe máy qua đường đất đỏ sau mưa
Giảm tốc trước khi vào đoạn bùn
Mặt đường chuyển sang màu đỏ gạch, bóng nhẫy, hoặc có vệt bánh xe kéo dài từ lối đất ra: nhả ga và giảm tốc ngay khi xe còn ở phần đường sạch. Vào giữa lớp bùn rồi mới phanh là đã muộn.
Giữ ga đều, xe đứng thẳng
- Giữ một mức ga đều, không vặn mạnh, không nhả đột ngột.
- Xe số để số thấp như số 2 hoặc số 3 để xe kéo đều, tránh sang số giữa đoạn trơn.
- Vào cua chậm, cua rộng, nghiêng xe ít nhất có thể; không đổi hướng gấp.
- Chọn vệt bánh ô tô đã ép, thường ít bùn hơn phần giữa và mép đường.
Tránh phanh trước gấp
Trên bùn mỏng, bóp phanh trước mạnh là bánh trước trượt và xe đổ gần như ngay lập tức. Hãy dùng phanh sau là chính, phanh trước chỉ bóp rất nhẹ, bóp từ sớm và tăng dần. Xe có phanh kết hợp cũng vậy, tay bóp vẫn phải nhẹ. Tuyệt đối không phanh khi xe đang nghiêng trong cua.
Má phanh dính nước và bùn cũng ăn kém hơn lúc khô, cách xử lý có trong bài phanh xe máy khi má phanh còn ướt.
Xuống dốc trơn
Giảm tốc từ trên đỉnh dốc. Xe số về số thấp để động cơ giữ bớt tốc độ, xe ga giữ ga nhỏ và rà phanh sau nhẹ. Không tắt máy thả dốc.
Khi xe bắt đầu trượt
- Bánh sau trượt nhẹ: không phanh thêm, nhả ga từ từ, giữ tay lái thẳng và nhìn về hướng muốn đi.
- Bánh trước mất bám: nhả phanh trước ngay.
- Đoạn dốc ngắn mà quá trơn: xuống xe dắt, đi sát lề, chân bám đất. Đừng cố bốc ga leo lên, bánh sau sẽ quay tại chỗ và xe dễ đổ ngang.
Chở người ngồi sau
Hai người trên xe thì quãng phanh dài hơn và xe khó giữ thăng bằng hơn khi trượt. Dặn người ngồi sau ngồi yên, ôm eo, không ngả người theo cua. Gặp dốc đất trơn, để người ngồi sau xuống đi bộ qua đoạn đó, bạn chạy xe một mình chậm rãi rồi đón ở chỗ phẳng.
Tình huống hay gặp: một cặp đôi từ Long Biên lên cắm trại ở hồ Suối Hai, chiều mưa rào, sáng hôm sau mặt đường còn ẩm. Xuống dốc từ khu cắm trại ra đường lớn, người lái bóp phanh trước theo thói quen đi phố, bánh trước trượt và cả hai ngã nhẹ. Nếu giảm tốc từ đỉnh dốc, để người ngồi sau đi bộ và chỉ rà phanh sau, đoạn đó qua rất nhẹ nhàng.
Lối đất vào điểm cắm trại: khi nào nên dừng xe
Lốp xe máy đi phố, kể cả xe thuê, là lốp cho đường nhựa. Gặp lối đất thuần vừa mưa xong, lốp đầy bùn, chắn bùn kẹt đất, xe gần như không còn lái được.
- Gửi xe ở chỗ nền cứng phía ngoài, đi bộ vào điểm cắm trại.
- Hỏi chủ khu cắm trại trước xem lối vào sau mưa đi được không.
- Nếu không gấp, chờ trời nắng cho mặt đường se lại.
- Đừng để đến lúc trời tối mới đi qua đoạn đất; tính giờ về theo bài giờ mặt trời lặn theo mùa.
Sau khi qua đoạn bùn
Đi chậm thêm một đoạn trên mặt đường sạch cho gai lốp văng bớt bùn, rồi thử phanh nhẹ xem xe đã ăn lại chưa. Dừng ở chỗ an toàn, tắt máy, dùng que gạt đất kẹt trong chắn bùn và quanh bánh xe. Về tới nơi thì rửa xe, vì đất đỏ khô lại bám rất chặt.
Chọn xe thuê và chuẩn bị cho chuyến đồi ngoại thành
Xe số như Honda Wave, giá 150.000 đ/ngày, nhẹ, dễ dắt và dễ giữ lực kéo ở số thấp trên đoạn trơn. Người chưa quen sang số có thể chọn xe ga như Honda Vision, giá 200.000 đ/ngày, nhưng phải tập giữ ga thật đều. So sánh kỹ hơn trong bài xe số hay xe tay ga ngày mưa.
Khi thuê ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hãy nói trước bạn định lên Sóc Sơn hay Ba Vì. Xe trả về dính bùn đất đỏ có cần rửa trước hay không thì xác nhận trực tiếp với cửa hàng khi đặt xe. Mang theo áo mưa bộ, túi chống nước cho điện thoại và một chiếc khăn lau kính. Xe gặp sự cố giữa đường đồi, gọi 0942 467 674 trong giờ mở cửa 09:00–21:00.
Trước chuyến đi, hãy xem dự báo mưa cho vùng đồi và đọc thêm các bài trong chuyên mục thời tiết và đường sá cùng mục kỹ năng lái xe máy.