Mùa hè Hà Nội nắng gắt, không ít người tìm cách gắn ô che nắng cho xe máy, kẹp cán ô vào tay lái hay dựng khung dù trên yên. Trông thì mát, nhưng chiếc ô biến thành một cánh buồm đặt cao trên chiếc xe nhẹ, chỉ cần một cơn gió giật là kéo lệch tay lái. Bài này giải thích luật nói gì về việc dùng ô khi đi xe máy, vì sao ô gắn trên xe nguy hiểm và nên chống nắng bằng cách nào an toàn hơn.
Gắn ô che nắng cho xe máy: luật nói gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, Điều 33, quy định người lái xe mô tô, xe gắn máy không được sử dụng ô, thiết bị âm thanh, trừ thiết bị trợ thính; người được chở trên xe cũng không được sử dụng ô. Luật không phân biệt ô cầm tay hay ô gắn vào xe, và chúng tôi chưa thấy hướng dẫn chính thức nào cho phép ô gắn cố định.
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP:
- Người lái sử dụng ô (dù): có mức phạt theo Điều 7 khoản 4 điểm đ, và bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe theo Điều 7 khoản 13 điểm b.
- Người lái chở người ngồi sau sử dụng ô: có mức phạt theo Điều 7 khoản 1 điểm d.
- Người ngồi sau sử dụng ô: có mức phạt theo Điều 12 khoản 2 điểm d.
- Sử dụng ô mà gây tai nạn: có mức phạt nặng hơn theo Điều 7 khoản 10 điểm b.
Nghị định còn có lỗi tự ý thay đổi hình dáng, kích thước của xe, nhưng chưa có hướng dẫn chính thức nào nói khung ô kẹp thêm có bị coi là lỗi này hay không. Theo báo Dân trí năm 2018, cảnh sát giao thông Hà Nội khi đó đã coi mái che gắn trên xe máy là vi phạm và gây nguy cơ tai nạn.
Dù che nắng gắn xe máy có nguy hiểm: gió giật và tầm nhìn
Câu trả lời là có. Tán ô rộng nằm cao trên một chiếc xe nhẹ:
- Hứng gió như cánh buồm: một cơn gió giật có thể đẩy cả xe lệch sang bên; nếu cán ô kẹp vào tay lái, gió còn xoắn thẳng vào tay lái. Mùa hè, trước những cơn dông, bản tin thời tiết thường báo gió giật cấp 6 tới 7.
- Che tầm nhìn: vành ô có thể che đèn tín hiệu, biển báo đặt cao và gương chiếu hậu.
- Vướng xe khác khi đi trong dòng xe đông, đi qua chỗ hẹp hay dưới cành cây thấp.
Chúng tôi chưa thấy báo chí Việt Nam đưa tin về một vụ tai nạn cụ thể do ô gắn trên xe bị gió giật, nhưng Luật Giao thông của Anh cũng lưu ý gió giật mạnh có thể đẩy người đi mô tô lệch hướng ngay cả khi không mang theo gì. Mẹo giữ lái khi gió mạnh có ở bài chạy xe máy khi gió mạnh ở Hà Nội.
Đi xe máy che ô: người ngồi sau cũng không được
Nhiều người nghĩ chỉ người lái mới bị cấm, còn người ngồi sau che ô cho cả hai thì được. Thực tế, luật cấm cả người được chở sử dụng ô, và người lái chở người che ô cũng bị xử phạt. Đi xe máy che ô còn làm người ngồi sau khó giữ thăng bằng khi xe phanh hay vào cua. Chi tiết có ở bài người ngồi sau xe máy che ô, cầm điện thoại quay phim.
Chống nắng bằng cách khác
Theo thang chỉ số tia cực tím của WHO, chỉ số từ 3 trở lên đã cần che chắn, từ 8 tới 10 là rất cao. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhiều lần cảnh báo chỉ số tia UV ở Hà Nội mùa hè ở mức nguy cơ gây hại rất cao. Tia UV mạnh nhất quanh giữa trưa, nên hạn chế đi ngoài nắng khoảng từ 10 giờ tới 16 giờ nếu có thể. Thay vì gắn ô, bạn có thể:
- Mặc áo chống nắng vừa người, vải dệt dày hoặc có chỉ số chống tia UV; áo phông trắng mỏng che nắng kém hơn nhiều.
- Buộc gọn vạt áo, không để vạt dài hay váy chống nắng buông gần bánh xe và xích.
- Đeo găng tay và bôi kem chống nắng ở cổ, mu bàn tay.
- Đội mũ bảo hiểm có kính chắn trong hoặc đeo kính chống tia UV; theo Điều 33 của luật, cả người lái và người ngồi sau phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn và cài quai đúng cách.
- Đổi giờ đi sang sáng sớm hoặc chiều muộn.
Áo chống nắng cũng có rủi ro nếu mặc sai. Theo các báo, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 từng nối lại cánh tay cho một bé gái bốn tuổi sau khi vạt áo chống nắng cuốn vào bánh xe; nhiều nơi khác cũng ghi nhận váy, áo chống nắng dài cuốn vào bánh hay xích. Cách phòng có ở bài quai balo hoặc vạt áo cuốn vào bánh xe máy; mẹo che nắng khác có ở bài đi xe máy ngày nắng gắt che nắng kiểu gì.
Câu hỏi thường gặp
Gắn ô cố định trên xe máy, không cầm tay thì có bị phạt không?
Luật cấm người lái và người ngồi sau sử dụng ô, không phân biệt ô cầm tay hay gắn vào xe; chưa có hướng dẫn chính thức nào cho phép ô gắn cố định.
Người ngồi sau che ô có bị phạt không?
Có. Người ngồi sau bị phạt theo Điều 12 khoản 2 điểm d, người lái chở người che ô bị phạt theo Điều 7 khoản 1 điểm d Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Chống nắng khi đi xe máy thế nào cho an toàn?
Mặc áo chống nắng vừa người, buộc gọn vạt áo, đeo găng tay, kính hoặc mũ có kính chắn và tránh đi giữa trưa.
Thuê xe máy mùa nắng
Xe ga có cốp tiện cất áo chống nắng, găng tay và kem chống nắng. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm kỹ năng đi xe khi thời tiết xấu có ở chuyên mục thời tiết và đường sá và trang kỹ năng lái xe máy.