Bạn đi xe máy trong phố đã quen, nhưng chưa từng ngồi trên yên cả ngày, và chuyến Hà Giang hay Tây Bắc đầu tiên đã lên lịch. Tập chạy xe máy đường dài trong một tuần trước khi khởi hành là cách rẻ công nhất để biết sức mình: lưng chịu được bao lâu, tay mỏi lúc nào, xe nặng đồ thì đổ dốc ra sao. Bài này đưa ra một lịch bảy ngày với xe thuê theo tuần nhận ở Long Biên, mỗi ngày dài hơn hôm trước một chút, đi đường đê, đường ngoại thành cho phép xe máy, và tuyệt đối không động tới cao tốc.
Bài này khác chuyện tập lại tay lái sau nhiều năm bỏ xe. Nếu bạn còn run khi ra phố, hãy đọc trước bài lâu không đi xe máy mà thuê nguyên tuần, rồi mới quay lại lịch dưới đây.
Vì sao nên tập chạy xe máy đường dài bằng chính chiếc xe thuê tuần
Người đi phượt lần đầu thường chỉ lo xe, ít ai lo cơ thể. Thực tế, thứ hết sức trước là cổ tay, vai và thắt lưng. Một tuần tập với chiếc xe cùng loại mình sẽ mang đi giúp bạn ba việc:
- Quen đúng chiếc xe. Độ cao yên, độ nặng tay lái, phanh ăn sớm hay muộn, cốp chứa được gì. Nếu định thuê tiếp đúng xe đó cho chuyến đi, bạn càng có lợi.
- Đo sức thật thay vì đoán. Sau mỗi buổi, bạn biết mình ngồi được bao lâu thì phải dừng, chứ không ước lượng trên bản đồ.
- Thử đồ đạc. Ba lô, dây chằng, áo mưa, túi nước đều được dùng thử trước khi mang lên đèo.
Lúc nhận xe ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên (tiệm mở 09:00–21:00), hãy nói rõ bạn thuê để tập trước chuyến xa và sẽ có vài buổi ra ngoại thành. Những ngày đi xa khỏi nội thành nên báo cửa hàng trước lộ trình và giờ về; điều kiện cụ thể xác nhận trực tiếp khi đặt xe.
Lịch bảy ngày: tăng dần thời gian ngồi xe, không tăng tốc độ
Nguyên tắc chung chỉ có một: mỗi ngày dài hơn hôm trước một chút, còn tốc độ giữ nguyên ở mức vừa phải. Tập đường dài là tập sức bền, không phải tập chạy nhanh. Đừng nhảy cóc, và nếu hôm trước thấy đau lưng thì hôm sau giữ nguyên, không tăng.
Ngày 1–2: làm quen trên đường đê gần nhà
- Ngày 1, một buổi ngắn. Nhận xe giữa buổi sáng, ra đê Ngọc Thụy chạy đều, quay đầu ở chỗ rộng rồi về. Chỉ cần đủ để biết tư thế ngồi của mình đã đúng chưa.
- Ngày 2, hai buổi tách nhau. Sáng đi đường đê phía Gia Lâm xuôi về hướng Bát Tràng, chiều đi lại một đoạn ngắn hơn. Mặt đê hẹp, có xe tải chở vật liệu, nên luôn đi sát lề phải và chậm lại ở các lối rẽ xuống làng.
Ngày 3: chở đồ thật, chạy đường ngoại thành phía bắc
Xếp đúng ba lô, túi đồ bạn định mang đi phượt lên xe, chằng chắc. Đi hướng Đông Anh, Sóc Sơn qua các tuyến đường thường cho phép xe máy, ghé đền Sóc rồi về. Đây là buổi đầu tiên bạn ngồi xe gần nửa ngày. Để ý xem đồ có xô lệch sau những đoạn ổ gà không, và tay có phải gồng thêm vì xe nặng đuôi không.
Ngày 4: nghỉ hẳn, chỉ kiểm tra xe và người
Ngày nghỉ cũng là một phần lịch tập. Cơ thể hồi lại sau ba ngày, còn bạn có thời gian xem lại xe: lốp, phanh, đèn, độ chùng xích nếu là xe số. Thấy gì bất thường thì nhắn tiệm, đừng tự sửa.
Ngày 5: dốc và cua ở Ba Vì
Đi hướng Sơn Tây lên Ba Vì theo chỉ dẫn bản đồ ở chế độ xe máy, không vào làn chính Đại lộ Thăng Long. Đường lên vườn quốc gia có dốc dài và nhiều khúc cua, đúng bài cho người sắp đi Hà Giang: lên dốc giữ ga đều, xuống dốc phối hợp hai phanh, xe số thì về số thấp. Đi sớm, về trước khi trời tối.
Ngày 6: buổi dài nhất, gần trọn một ngày
Chọn một trong hai hướng: lên Tam Đảo qua Vĩnh Yên, hoặc đi Quốc lộ 6 qua Xuân Mai về phía Hòa Bình. Cả hai chỉ đi đường quốc lộ thông thường, không vào bất kỳ đoạn cao tốc nào; xem thêm bài xe máy có được vào cao tốc không nếu bản đồ gợi ý lối lạ. Buổi này mô phỏng một chặng phượt thật: xuất phát sau bữa sáng, nghỉ đúng nhịp, ăn trưa dọc đường, về Long Biên trước tối.
Ngày 7: chạy nhẹ và tổng kết
Một buổi ngắn quanh Long Biên, rồi ngồi ghi lại: buổi nào mệt nhất, mỏi ở đâu, đồ gì thừa, đồ gì thiếu.
Tư thế ngồi: thứ quyết định bạn chịu được bao lâu
Sau vài buổi, bạn sẽ thấy cơn mỏi gần như luôn đến từ tư thế sai chứ không phải từ quãng đường:
- Lưng thẳng tự nhiên, hơi đổ về trước. Không ngồi cong lưng như tôm, cũng không ngửa ra sau.
- Khuỷu tay hơi chùng. Tay duỗi thẳng cứng là mọi rung động đi thẳng lên vai.
- Cầm tay lái nhẹ. Chỉ đủ để điều khiển, không bóp chặt. Cổ tay ga mỏi là dấu hiệu bạn đang nắm quá chặt.
- Bàn chân đặt chắc trên gác chân hoặc sàn, đầu gối khép nhẹ vào thân xe.
Mỗi lần dừng, tự hỏi vai có đang nhô lên không. Cách chỉnh tư thế chi tiết có trong bài đau lưng khi chạy xe máy đường dài.
Nhịp nghỉ và nước: tập luôn thói quen, không chỉ tập lái
Người mới hay cố “chạy thêm một đoạn nữa rồi nghỉ”. Đó là thói quen cần bỏ ngay trong tuần tập.
- Nghỉ theo giờ, không theo cảm giác. Đặt một nhịp cố định, chẳng hạn cứ chạy chừng một tiếng thì dừng, rồi giữ đúng nhịp đó kể cả khi thấy còn khỏe.
- Mỗi lần nghỉ, xuống xe hẳn. Đi lại vài bước, xoay vai, duỗi lưng, không ngồi nguyên trên yên bấm điện thoại.
- Uống từng ngụm đều đặn, không đợi khát mới uống, và không uống dồn một lần. Mang chai nước để chỗ dễ lấy. Bài uống nước đúng cách khi chạy xe trời nóng nói kỹ phần này.
- Ăn nhẹ trước khi đi, mang theo bánh hoặc chuối cho các lần dừng.
Dấu hiệu phải dừng ngay, dù chưa tới giờ nghỉ: mắt nặng, phản xạ chậm, phanh muộn hơn ý định, hay bỗng thấy khó chịu với mọi xe vượt qua.
Đọc kết quả tuần tập và quyết định chuyến đi
Cuối ngày 7, nhìn lại thẳng thắn:
- Ngày 6 bạn về nhà còn đủ sức, sáng hôm sau dậy không đau lưng: chuyến phượt nhiều ngày nằm trong tầm.
- Bạn ổn với ngày dài nhưng ngại dốc Ba Vì: hãy chọn cung đường ít đèo hơn, hoặc chia chặng ngắn lại.
- Bạn thấy mệt ngay từ ngày 3: nên lùi chuyến đi, tập thêm, hoặc đi cùng người có kinh nghiệm.
Ghi lại cả những gì cần chỉnh trên xe: yên quá cao, tay lái quá rộng, cốp không đủ chỗ. Nếu muốn giữ đúng chiếc xe đã quen cho chuyến đi, hỏi tiệm sớm về việc gia hạn và xác nhận lại lộ trình xa trước ngày đi. Danh sách chuẩn bị xe cho cung phía bắc có trong bài chuẩn bị xe máy đi Hà Giang.
Một tuần tập không biến bạn thành người đi phượt lâu năm, nhưng giúp bạn lên đường với cơ thể đã quen yên xe, một chiếc xe đã quen tay và bộ đồ đã thử thật. Các lựa chọn thuê dài ngày khác có ở mục thuê xe theo tuần, còn thủ tục chung nằm trong chuyên mục thuê xe.