Đi từ phố sáng vào ngõ tối là một trong những lúc người lái xe máy nhìn kém nhất mà ít ai để ý: ngay sau chỗ rẽ, mắt vẫn mang nếp nhìn của đoạn đường đèn sáng nên cả con ngõ như một mảng đen. Bài này nói vì sao mắt cần một lúc mới quen, cách giảm tốc trước khi rẽ, cách dùng đèn xe và cách nhìn mép ngõ để không va người, vật cản.
Từ phố sáng vào ngõ tối: vì sao mắt chưa nhìn rõ ngay
Trên phố có đèn đường và biển hiệu, mắt đã điều chỉnh theo mức sáng ấy. Rẽ vào ngõ, mức sáng tụt nhanh nhưng mắt không đổi theo kịp. Theo các tài liệu hướng dẫn lái xe ban đêm, mắt cần một khoảng thời gian để thích nghi từ nơi sáng sang nơi tối; lúc đó người lái khó thấy chi tiết, khó đoán khoảng cách và dễ bỏ sót vật tối màu. Thời gian này khác nhau tùy người, nên bài không nêu con số.
Vì vậy chuyện mắt thích nghi bóng tối khi lái xe cần được tính trước. Xe vẫn chạy trong lúc mắt chưa quen: người đứng sát tường, xe đạp dựng bên cổng, chậu cây, bậc thềm hay ổ gà có thể hiện ra khi đã rất gần. Ngõ ở Hà Nội thường hẹp, có khúc quanh và ánh sáng không đều từ cửa nhà, quán nhỏ; vệt sáng lọt ra từ cửa còn làm phần còn lại của ngõ trông tối hơn.
Giảm tốc trước khi rẽ, lúc mắt còn nhìn tốt
Hãy giảm tốc khi còn ở phố sáng, vì lúc đó mắt đang nhìn rõ và xe phía sau còn thấy bạn:
-
Nhìn trước miệng ngõ từ xa. Biết trước chỗ rẽ thì không phải phanh gấp sát miệng ngõ.
-
Nhả ga, phanh nhẹ từ sớm để đèn phanh báo cho xe phía sau.
-
Nhìn gương, bật tín hiệu rẽ. Điều 15 khoản 2 viết rằng trước khi chuyển hướng, người điều khiển phương tiện “phải quan sát, bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía sau, giảm tốc độ và có tín hiệu báo hướng rẽ”.
-
Vào ngõ thật chậm, đủ để dừng được ngay trong đoạn đèn xe chiếu tới.
Điều 12 khoản 3 yêu cầu người điều khiển “phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn” khi có “Chuyển hướng xe chạy hoặc tầm nhìn bị hạn chế” (điểm c) hay ở “khu vực đông dân cư” (điểm e). Bài không kết luận ngõ cụ thể nào thuộc điểm nào.
Nếu mắt vẫn chưa quen, hãy giảm đến mức xe gần như bò, đừng đứng chắn giữa ngõ: Điều 18 khoản 4 điểm l liệt kê “Tại nơi phần đường có chiều rộng chỉ đủ cho một làn xe cơ giới” trong những nơi không được dừng xe, đỗ xe.
Để đèn xe làm việc: bật đúng lúc, dùng đúng chế độ
Trong ngõ không có đèn đường, đèn xe là nguồn sáng chính. Điều 20 khoản 1 yêu cầu người lái xe “phải bật đèn chiếu sáng phía trước trong thời gian từ 18 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ ngày hôm sau hoặc khi có sương mù, khói, bụi, trời mưa, thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn”. Luật không viết riêng về ngõ tối ban ngày, nên bài không kết luận trường hợp đó có bắt buộc bật đèn hay không. Về thực hành, ngõ tối đến mức khó nhìn thì bật đèn vừa giúp bạn thấy, vừa giúp người trong ngõ thấy xe đang tới.
Đèn còn có chế độ. Điều 20 khoản 2 yêu cầu “phải tắt đèn chiếu xa, bật đèn chiếu gần” trong một số trường hợp, trong đó có “Khi gặp xe đi ngược chiều, trừ trường hợp dải phân cách có khả năng chống chói”. Ngõ hẹp thường không có dải phân cách, nên gặp xe hay người đi ngược chiều thì chiếu gần là hợp lý: chùm sáng xa làm họ lóa và khó đoán hướng đi của bạn. Khi chính bạn bị lóa, bài bị chói đèn pha xe ngược chiều khi đi xe máy ban đêm có cách xử lý riêng.
Vài việc nhỏ đi kèm:
-
Xe có công tắc đèn hay đèn tự sáng khi nổ máy là tùy xe, nên hãy kiểm lúc nhận xe.
-
Không cầm điện thoại soi đường khi xe đang chạy. Điều 9 khoản 6 cấm “Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đang di chuyển trên đường bộ”.
Nhìn mép ngõ và nhìn xa: cách đi xe máy trong ngõ tối
-
Quét hai mép trước, giữa sau. Người, xe đạp, chậu cây, thùng rác, bậc thềm thường nằm sát tường hoặc cổng. Liếc dọc chân tường hai bên rồi đưa mắt về lối đi, đừng nhìn chằm chằm vào vùng tối ở giữa.
-
Dùng điểm sáng để đoán nơi có người, nhưng vùng ngay cạnh vệt sáng thường tối hơn, nên đừng coi chỗ sáng là chỗ trống.
-
Đoán trước khúc quanh và cổng nhà. Người, xe có thể bước ra từ cổng hay đầu ngõ nhánh; trẻ em, chó mèo hay chạy ra không báo trước.
-
Tay ga nhẹ, ngón tay sẵn trên cần phanh. Cách bố trí phanh có thể khác nhau giữa các xe, hãy kiểm lại trên chiếc xe bạn nhận.
Ngõ có cọc chắn hoặc cổng mở một phần cần thêm một bước: ước lượng xe có lọt không, như bài ước lượng bề ngang xe máy và gương khi lọt qua khe hẹp đã nói.
Ví dụ giả định: về nhà trọ trong ngõ sâu ở Long Biên
Giả sử bạn tan làm muộn, rẽ từ phố sáng vào ngõ dẫn tới nhà trọ ở Long Biên (tình huống minh họa). Bạn nhả ga, nhìn gương, bật tín hiệu rẽ và phanh nhẹ trước miệng ngõ. Vào ngõ, mắt quét hai mép tường rồi nhìn về vệt sáng ở một quán nhỏ. Thấy bóng người sát tường, bạn bớt ga thêm và đi qua thật chậm.
Xe thuê: đèn yếu, lệch hoặc không sáng thì làm gì
Khi nhận xe, hãy bật thử đèn ở chỗ có tường hoặc cổng để xem chùm sáng có đều không. Đèn mờ, nhấp nháy, chiếu lệch hoặc không sáng thì đừng tự tháo, vặn hay chỉnh, mà báo cửa hàng. Đang đi mà đèn yếu hẳn hoặc tắt, hãy giảm tốc, dừng ở nơi an toàn rồi gọi số 0942467674 trong giờ 09:00–21:00. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Hỗ trợ ngoài giờ, cứu hộ hay đổi xe là việc cần hỏi và xác nhận trực tiếp trước khi thuê.
Tóm lại cách đi từ phố sáng vào ngõ tối
Nhớ ba việc: giảm tốc khi còn ở phố sáng, để đèn xe làm việc đúng chế độ, và quét hai mép ngõ trước khi nhìn lối giữa. Bạn có thể đọc tiếp mục kỹ năng lái cơ bản, nhóm bài tình huống giao thông và chuyên mục kỹ năng. Thông tin cửa hàng có ở trang thuê xe và trang liên hệ.
Điều luật trích ở trên lấy từ văn bản hợp nhất Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.