Lên tới giữa cầu Nhật Tân, mặt sông Hồng mở ra hai bên, lan can lướt qua khóe mắt, tay bỗng cứng lại và đầu hơi choáng. Nếu bạn từng như vậy thì không phải chỉ mình bạn: sợ độ cao khi đi xe qua cầu là chuyện nhiều người mới tự lái ở Hà Nội gặp. Phần lớn cảm giác chóng mặt này giảm rõ khi bạn biết nhìn vào đâu, đi ở vị trí nào trong làn và giữ tốc độ ra sao.
Vì sao sợ độ cao khi đi xe qua cầu lại dễ gây chóng mặt
Trong phố, mắt luôn có điểm tựa: nhà cửa, hàng cây, xe xung quanh. Lên cầu lớn, các điểm tựa đó biến mất. Bên cạnh là khoảng trống và mặt nước chuyển động, lan can là những thanh dọc chạy liên tục ở rìa tầm nhìn. Mắt và cơ thể báo về những tín hiệu lệch nhau, nên nhiều người thấy chao đảo dù xe vẫn đi thẳng.
Nỗi sợ còn to hơn vì:
- Làn xe máy thường nằm ngoài cùng, sát lan can.
- Gió trên sông mạnh hơn trong phố, xe bị đẩy nhẹ làm bạn tưởng mình mất lái.
- Xe tải, xe khách ở làn bên tạo luồng gió và tiếng ồn lớn.
- Cầu dài, đường dẫn dài, cảm giác không có lối thoát kéo dài vài phút.
Phản ứng tự nhiên khi sợ là gồng tay, nhìn xuống và bóp phanh. Cả ba đều làm xe kém ổn định hơn.
Nhìn đâu cho đỡ chóng mặt trên cầu Nhật Tân
Quy tắc quan trọng nhất: xe đi theo mắt. Bạn nhìn lan can thì tay lái vô thức kéo về phía lan can.
- Trước khi lên dốc cầu, chọn một điểm mốc ở xa phía trước, như đỉnh trụ tháp dây văng hoặc chỗ đường dẫn đổ xuống ở đầu bên kia.
- Nhìn dọc theo làn đường, xa vài chục mét, thay vì nhìn sát bánh trước.
- Lấy đuôi xe phía trước làm điểm bám, nhưng giữ khoảng cách đủ xa để không phải phanh gấp.
- Không quay đầu ngắm sông hay chụp ảnh khi đang lái.
- Mỗi khi thấy mắt liếc ra ngoài, chớp chậm một cái rồi đưa ánh nhìn về điểm mốc.
Cầu Nhật Tân nối Tây Hồ với Đông Anh, mặt cầu cao và thoáng; quen cách nhìn ở đây thì qua các cầu khác sẽ nhẹ nhàng hơn.
Chọn làn và vị trí trong làn
Trên cầu Nhật Tân, làn xe máy và xe đạp nằm ngoài cùng, tách khỏi làn ô tô. Cầu Vĩnh Tuy gồm hai cầu song song, mỗi cầu một chiều, phần cho xe máy sát lan can bên phải. Cầu Thanh Trì nối Hoàng Mai với Long Biên, có làn riêng cho xe máy ngăn với làn ô tô bằng dải phân cách. Cách tổ chức làn có thể được điều chỉnh, nên luôn theo biển báo và vạch kẻ ở đầu cầu.
Trong làn của mình:
- Đi giữa làn, không áp sát lan can, để bớt cảm giác bị treo ra ngoài và còn chỗ nếu gió đẩy.
- Không chạy song song nói chuyện với người quen.
- Chưa quen thì không vượt trên cầu, cứ theo dòng, chậm một chút cũng được.
- Xe lớn đi qua thì giữ tay lái mềm và đi tiếp. Cách xử lý chi tiết có trong bài gió ngang khi đi xe máy qua cầu lớn.
Tốc độ và hơi thở: giữ xe ổn định khi đang sợ
- Giảm ga từ đoạn đường dẫn, rồi giữ ga đều suốt nhịp cầu. Quá chậm thì xe chao, quá nhanh thì dễ hoảng; hợp lý là theo kịp dòng xe máy, trong giới hạn biển báo.
- Thả lỏng vai, khuỷu tay hơi chùng, nắm tay lái vừa đủ. Hai gối kẹp nhẹ vào thân xe để giữ người.
- Thở ra chậm và dài hơn hít vào, đếm nhịp thở trong đầu cho tới cuối cầu.
- Đừng đeo tai nghe bật nhạc cho đỡ sợ, vì bạn sẽ không nghe được còi và tiếng xe phía sau. Xem thêm chuyện mất tập trung vì nghe tai nghe khi đi xe.
Nếu cơn sợ ập đến giữa cầu
Đừng phanh gấp, đừng dừng xe. Nhả ga từ từ, giữ làn, mắt nhìn về cuối cầu, qua hết đường dẫn rồi mới tìm chỗ an toàn ở lề để dừng. Khi đã dừng, xuống xe, uống nước, đợi nhịp tim chậm lại rồi mới đi tiếp.
Tập dần và lộ trình thay thế khi chưa quen
Tập theo từng bước
- Ngồi sau người quen qua cầu một lượt để quan sát làn đường, chỗ lên xuống và biển báo.
- Tự lái qua cầu ngắn, chậm hơn trước. Cầu Long Biên không có ô tô nhưng mặt cầu hẹp, có khe nối, nên đọc trước kinh nghiệm đi xe máy qua cầu Long Biên.
- Lần đầu qua cầu Nhật Tân hay Vĩnh Tuy, chọn sáng sớm cuối tuần, trời quang, ít gió; tránh giờ cao điểm và ngày gió mùa.
- Đi một chiều rồi nghỉ ở đầu bên kia, thay vì đi liền hai chiều.
Khi chưa sẵn sàng lên cầu lớn
- Từ Hoàn Kiếm sang Long Biên, có thể đi cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên thay cho cầu Vĩnh Tuy vì quãng trên cầu ngắn hơn.
- Đi Đông Anh hay sân bay Nội Bài, đường vòng tránh Nhật Tân thường xa hơn nhiều. Lần đầu có thể đi taxi hoặc xe công nghệ, ngồi sau quan sát đường trước khi tự lái.
Lưu ý khi đi xe thuê và khi nào nên đi khám
Người mới nên thuê xe ga nhẹ, dễ giữ ga đều, ví dụ Honda Vision giá 200.000 đ/ngày ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú. Nhận xe ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên xong, chạy vài vòng trong phố cho quen tay rồi mới lên cầu. Thấy phanh, lốp hay tay lái có vấn đề, gọi 0942 467 674 trong giờ mở cửa 09:00–21:00.
Nếu chóng mặt kèm buồn nôn, ù tai, hoa mắt xảy ra cả khi không ở trên cao, hoặc kéo dài sau khi xuống xe, nên đi khám thay vì cố tập. Bài chóng mặt khi xuống xe sau chuyến dài giúp bạn phân biệt các trường hợp. Đừng uống thuốc an thần hay thuốc gây buồn ngủ rồi mới lái cho đỡ run.
Quy định cần nhớ khi qua cầu
Theo khoản 4 Điều 18 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (có hiệu lực từ 01/01/2025), người lái xe không được dừng xe, đỗ xe trên cầu, trừ nơi tổ chức giao thông cho phép. Điều kiện áp dụng là cầu không có biển hay vạch cho phép dừng đỗ, nên hoảng thì đi tiếp, đừng dừng giữa cầu để định thần hay chụp ảnh.
Cũng theo luật này, người lái xe phải chấp hành biển báo, vạch kẻ đường và đi đúng làn, đúng phần đường quy định. Cầu có làn riêng cho xe máy thì không lấn sang làn ô tô. Vi phạm được xử lý theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài không nêu mức phạt vì văn bản có thể đã được điều chỉnh.
Tra cứu tại Hệ thống văn bản của Chính phủ và toàn văn Luật số 36/2024/QH15. Quy định và mức phạt có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất.
Hãy bắt đầu bằng một lần qua cầu vào sáng sớm vắng xe, rồi đọc thêm các bài trong chuyên mục sức khỏe khi lái xe và chuyên mục kỹ năng.