Thôi miên đường khi chạy xe là lúc tay vẫn giữ ga, xe vẫn đi thẳng, nhưng đầu óc đã trôi đi đâu đó và mắt nhìn đờ vào một điểm. Người thuê xe đi Hòa Lạc, Ba Vì hay gặp chuyện này trên đoạn đường gom dài của Đại lộ Thăng Long. Bài này giải thích vì sao nó xảy ra, nhận biết ra sao và cách đổi nhịp, chia chặng để giữ đầu óc tỉnh.
Thôi miên đường khi chạy xe là gì
Đây là trạng thái chú ý bị “tắt bớt” khi đường quá đơn điệu: cảnh hai bên lặp lại, mặt đường phẳng, tiếng máy đều, không có gì bắt mắt phải xử lý. Não chuyển sang chế độ chạy tự động. Bạn vẫn lái được, nhưng phản ứng chậm hẳn khi có thứ bất ngờ xuất hiện.
Nó khác buồn ngủ, dù hai thứ hay đi cùng nhau. Người bị thôi miên đường có thể không ngáp, vẫn thấy mình tỉnh, nên không thấy cần dừng. Với xe máy, chậm nửa nhịp khi chiếc xe phía trước phanh hoặc có người tạt ra từ ngõ là đủ để va chạm.
Vì sao đoạn Đại lộ Thăng Long dễ gây lơ đãng
Đại lộ Thăng Long nối nội thành Hà Nội với Hòa Lạc, dài khoảng ba mươi cây số. Xe máy không được đi phần đường chính giữa mà chạy trên đường gom hai bên. Qua khỏi khu Hoài Đức, đường gom chạy qua Quốc Oai, Thạch Thất với những đoạn thẳng, dài, hai bên là ruộng và khu đất trống, ít nút giao.
Mấy yếu tố cộng lại:
- Cảnh lặp lại: cột điện, hàng rào, dải phân cách nối nhau đều đặn.
- Nhịp ga không đổi: đường phẳng nên tay ga giữ nguyên rất lâu.
- Gió và tiếng máy đều: âm thanh nền ru ngủ hơn bạn nghĩ.
- Nắng: buổi chiều đi về hướng Hòa Lạc là chạy ngược nắng, mắt nheo và mỏi nhanh.
Đường Hồ Chí Minh quanh Hòa Lạc cũng có những quãng thẳng tương tự.
Dấu hiệu mất tập trung khi chạy đường thẳng dài
Nhận ra sớm quan trọng hơn mọi mẹo. Hãy tự hỏi khi thấy một trong những dấu hiệu sau:
- Không nhớ vài cây số vừa qua trông như thế nào.
- Lỡ mất biển báo, lối rẽ hoặc cây xăng định ghé.
- Mắt nhìn chằm chằm vào một điểm phía trước, lâu rồi không liếc gương.
- Giật mình khi xe khác vượt, như thể nó vừa từ đâu hiện ra.
- Xe tự trôi lệch dần sang mép đường mà bạn không để ý.
- Đầu óc lan man theo chuyện công việc, chuyện nhà.
Có hai dấu hiệu trở lên thì tìm chỗ dừng, đừng tăng ga cho nhanh tới nơi.
Giữ mắt tỉnh: đổi nhịp quan sát trên đường thẳng
Mục tiêu là cho mắt và não việc để làm, thay vì để chúng trôi.
- Quét theo vòng: nhìn xa phía trước, xuống gần, liếc gương trái, gương phải, rồi quay lại. Làm đều đặn vài giây một lần.
- Đọc biển báo thành lời trong đầu: tên nút giao, biển tốc độ, biển chỉ đường. Việc đọc buộc não phải làm việc.
- Đổi nhẹ tư thế: nhấc lưng, xoay vai, thả lỏng tay cầm lái khi đường vắng và an toàn.
- Thở sâu vài lần: hít bằng mũi, thở ra chậm, giúp tỉnh hơn mà không phải rời mắt khỏi đường.
- Không đeo tai nghe để “cho đỡ chán”. Âm thanh đều trong tai càng dễ kéo bạn vào trạng thái lơ đãng, xem thêm bài mất tập trung vì nghe tai nghe khi đi xe.
Đi theo nhóm thì thỉnh thoảng đổi người dẫn đầu; thấy bạn mình trôi lệch bất thường thì ra hiệu cùng dừng.
Chia chặng và dừng nghỉ đúng chỗ
Cách hiệu quả nhất vẫn là không để đầu óc chạy một mạch quá lâu. Một kế hoạch mẫu cho chuyến đi Ba Vì trong ngày, xuất phát từ khu Long Biên:
- Chặng phố: qua sông, vào nội thành rồi ra đầu Đại lộ Thăng Long ở nút giao với Phạm Hùng. Phố đông nên mắt luôn bận, ít khi bị thôi miên.
- Chặng đường gom: chạy khoảng 40 đến 50 phút thì dừng một lần ở cây xăng hoặc quán nước ven đường, đi bộ vài phút, rửa mặt.
- Chặng Hòa Lạc lên Ba Vì: đường đổi cảnh, có dốc và khúc cua, nhưng đừng vì thế mà bỏ qua lần nghỉ kế tiếp.
Khi dừng, tấp vào chỗ có lề rộng, không đỗ trên làn xe chạy, không đứng nghỉ dưới gầm cầu vượt hay ngay miệng hầm chui. Cách vào lề và nhập lại dòng xe có trong bài tấp xe máy vào lề an toàn.
Chiều về thường khó hơn chiều đi vì người đã mệt sau một ngày leo núi, tắm suối. Nghỉ dày hơn, và nếu thấy díp mắt thì ngồi hẳn mười lăm, hai mươi phút chứ đừng chỉ uống cốc nước rồi đi tiếp.
Chuẩn bị trước chuyến đi Hòa Lạc, Ba Vì
Phần lớn chuyện lơ đãng trên đường bắt đầu từ đêm hôm trước.
- Ngủ đủ: thức khuya rồi sáng sớm phóng đi là công thức quen của những pha trôi xe, xem thêm cách chống buồn ngủ khi chạy xe sáng sớm.
- Ăn nhẹ, uống nước: bụng quá no hay quá đói đều làm đầu óc nặng. Cách giữ sức cả chuyến có trong bài tránh mệt mỏi khi chạy xe đường dài.
- Kính và mũ: kính chống chói giúp mắt bớt mỏi khi chạy ngược nắng chiều.
- Kiểm tra xe: phanh, lốp, đèn, còi ổn thì đỡ phân tâm dọc đường.
Nếu thuê xe ở tiệm để đi trong ngày, Honda Wave là 150.000 đ/ngày, Honda Vision và Air Blade là 200.000 đ/ngày, chi tiết ở bảng giá. Xe ga tư thế ngồi thẳng nên dễ chịu hơn trên quãng dài. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, số điện thoại 0942 467 674; có kèm mũ bảo hiểm hay không thì hỏi khi đặt xe.
Quy định cần nhớ trên Đại lộ Thăng Long
Lơ đãng dễ khiến bạn đi nhầm làn hay vượt tốc độ mà không biết:
- Làn chính cấm xe máy: khi biển báo tại lối vào cấm xe mô tô, bạn phải đi đường gom. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025, có quy định riêng về giao thông trên đường cao tốc và yêu cầu chấp hành báo hiệu; văn bản luật trên Công báo.
- Xử phạt: Nghị định 168/2024/NĐ-CP có chế tài với hành vi điều khiển xe mô tô, xe gắn máy đi vào đường cao tốc.
- Tốc độ và khoảng cách: Thông tư 38/2024/TT-BGTVT, hiệu lực từ 01/01/2025, quy định tốc độ khai thác tối đa và khoảng cách an toàn theo loại xe, loại đường; trên đường gom hãy chạy theo biển tốc độ đặt tại chỗ. Tham khảo nội dung thông tư.
Tổ chức giao thông trên đường gom từng được điều chỉnh, nên luôn đi theo biển báo và vạch kẻ tại chỗ. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất hoặc trang Cục Cảnh sát giao thông.
Trước chuyến đi xa kế tiếp, đọc thêm các bài trong chuyên mục sức khỏe khi lái xe và nhóm kỹ năng lái xe máy để chuẩn bị cả người lẫn xe.