Tê mông khi đi xe máy là cảm giác nhiều người gặp sau nửa ngày trên yên: lúc đầu hơi nặng ở hông, sau đó mông cứng lại, mặt sau đùi rần rần, dừng đèn đỏ đặt chân xuống thì bàn chân như mất cảm giác. Chuyện này hay xảy ra trên chặng ra ngoại thành như Đại lộ Thăng Long đi Hòa Lạc hay đường đê sông Hồng từ Long Biên về Bát Tràng, nơi bạn ngồi một tư thế rất lâu mà không để ý.
Bài này nói về thân dưới: mông, đùi và bàn chân. Mỏi ở cổ tay hay vai thì xem bài mỏi cổ tay và tê tay khi đi xe máy lâu và bài giảm mỏi cổ vai trên chuyến xe máy dài.
Vì sao ngồi xe máy lâu bị tê chân và tê mông
Yên xe máy hẹp hơn ghế trong nhà nhiều. Sức nặng phần trên cơ thể dồn xuống một diện tích nhỏ, và khi bạn giữ nguyên chỗ ngồi suốt nhiều chục phút, vùng ấy bị ép liên tục nên tê dần lên.
Vài yếu tố hay đi kèm:
- Chân ít cử động. Trên xe ga, bàn chân đặt yên trên sàn gần như suốt chuyến, đầu gối gập ở một góc cố định.
- Mép yên cấn vào đùi. Yên rộng phía trước khiến người dáng nhỏ phải dạng chân nhiều.
- Quần chật hoặc túi cộm. Ví, điện thoại nhét túi sau làm một bên mông bị ép mạnh hơn.
- Rung từ mặt đường xấu, nhiều gờ giảm tốc.
Hãy coi tê là tín hiệu nên đổi chỗ ngồi hoặc đứng dậy, đừng cố chịu thêm vài chục cây số.
Tê mông khi đi xe máy ảnh hưởng gì tới việc điều khiển xe
Tê chân liên quan trực tiếp tới an toàn. Bàn chân tê thì lúc dừng đèn đỏ đặt xuống kém chắc, dễ hẫng nếu mặt đường có rãnh. Với xe số, chân trái sang số và chân phải đạp phanh sau sẽ chậm và thiếu lực. Đùi tê cũng làm bạn kẹp xe kém khi vào cua. Vì vậy hãy xử lý cơn tê từ sớm, trước khi cần phản xạ.
Đổi tư thế trên yên trong lúc chạy
Khi xe đang chạy vẫn có vài cách nhỏ để phân bố lại sức ép. Chỉ làm khi đường thẳng, thưa xe và hai tay vẫn giữ lái chắc.
- Dịch người lùi hoặc tiến vài phân trên yên để đổi điểm tì, cứ vài cây số một lần.
- Dồn trọng lượng sang một bên mông rồi đổi bên, nghiêng hông thật nhẹ và từ từ.
- Đổi vị trí bàn chân trên sàn xe ga để đầu gối không giữ mãi một góc.
- Siết rồi thả cơ đùi và cơ mông vài lần.
- Nhổm người khỏi yên trong thoáng chốc khi đi chậm trên đoạn thẳng, hai chân đặt chắc. Không làm khi vào cua, đường trơn hay đông xe.
Những cách này chỉ làm chậm cơn tê, không thay được việc dừng xe.
Nhịp nghỉ chân theo chặng: chia đường trước khi đi
Hãy chia quãng đường thành chặng ngắn và định trước điểm dừng, thay vì đợi tê mới tìm chỗ nghỉ. Một nhịp tham khảo là nghỉ ngắn sau khoảng bốn lăm phút đến một tiếng chạy liên tục, sớm hơn nếu đường xấu. Người ngồi sau ít cử động hơn cả người lái nên cũng cần nghỉ cùng nhịp.
Vài chặng quen từ Hà Nội:
- Đi Hòa Lạc theo Đại lộ Thăng Long: đường thẳng, dễ ngồi im quá lâu. Dừng một lần ở cây xăng hoặc quán nước ven đường gom.
- Đi Bát Tràng theo đê sông Hồng từ Long Biên: đường đê nhiều đoạn cong, xe tải đi lại, người ngồi sau hay kêu tê đùi. Dừng ở khu chợ gốm để duỗi chân.
- Đi Đông Anh qua cầu Nhật Tân: không dừng trên cầu, hãy nghỉ trước khi lên hoặc sau khi xuống hẳn.
Chuyến cả ngày thì xem thêm bài uống nước và nghỉ đúng nhịp khi chạy xe đường dài.
Đứng dậy duỗi chân khi dừng ở chỗ an toàn
Mỗi lần dừng, chọn chỗ đỗ hẳn ngoài lòng đường như bãi xe quán nước, sân cây xăng, vỉa hè rộng; không dừng trên cầu hay sát khúc cua. Dựng chân chống chắc, tắt máy rồi mới bước xuống.
Chân có thể còn tê, nên vịn tay vào xe vài giây trước khi đi. Sau đó dành ba đến năm phút cho thân dưới:
- Đi bộ thong thả quanh chỗ đỗ, bước dài hơn bình thường một chút.
- Kiễng gót rồi hạ xuống nhiều lần, để bắp chân co giãn.
- Co một chân ra sau, tay giữ cổ chân kéo nhẹ về phía mông, tay kia vịn vật chắc. Đổi chân.
- Đặt gót chân lên bậc thấp, gối thẳng, hơi nghiêng người để giãn mặt sau đùi.
- Xoay cổ chân vài vòng mỗi bên.
Chỉ căng vừa phải, không ép tới mức đau. Phần lưng có bài riêng đau lưng trên chuyến xe máy dài.
Quần áo thoải mái và vài chi tiết trên xe
- Quần co giãn, không bó hông và đùi. Quần bò chật, đường may to dễ cấn khi ngồi lâu.
- Rút đồ khỏi túi sau, cất vào túi đeo chéo hoặc cốp xe.
- Giày đế mềm, ôm chân, không đi dép lê dễ tuột khi đặt chân xuống đất.
- Ngày lạnh, giữ ấm chân, vì gió trên đê làm chân lạnh và tê sớm hơn.
Với xe thuê, hãy ngồi thử vài phút trước khi nhận. Yên quá rộng so với dáng người hay mút yên xẹp lệch thì báo tiệm đổi xe trước chuyến xa.
Khi nào cần hỏi bác sĩ
Bài viết chia sẻ kinh nghiệm đi xe, không phải lời khuyên y khoa và không dùng để chẩn đoán. Tê do ngồi lâu thường giảm sau khi đứng dậy đi lại. Nếu tê kéo dài dù đã nghỉ, tê cả lúc không đi xe, chân yếu đi, đau lan dọc chân, sưng hay đổi màu da, hãy hỏi bác sĩ để được kiểm tra thay vì tự đoán nguyên nhân. Người có bệnh nền hay từng chấn thương lưng, hông nên hỏi bác sĩ trước chuyến dài.
Nguồn đối chiếu
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo phổ thông, mức độ phù hợp có thể thay đổi theo thể trạng mỗi người. Bạn có thể đối chiếu khuyến cáo sức khỏe trên cổng thông tin của Bộ Y tế.
Tóm lại, tê mông và tê chân trên xe phần lớn đến từ việc ngồi một chỗ quá lâu: đổi tư thế từ sớm, chia chặng nghỉ, xuống xe duỗi chân ở chỗ an toàn và mặc đồ thoải mái là đủ để chuyến đi nhẹ nhàng hơn. Các bài khác về chăm sóc cơ thể khi đi xe nằm trong mục sức khỏe khi lái xe, còn toàn bộ chủ đề lái xe máy ở Hà Nội ở chuyên mục kỹ năng.